Keurboeken uit Limburg (B) - Opitter en Tongerlo

Keurboeken uit Limburg (B)

Opitter en Tongerlo - (1574, 1584, 1651, 1707) 1778

Bewerkt door Mathieu Vandenbosch

Keurboeck voor de respective dorpen Oppitter en Tongerloe, vernieuwt in 't jaer ons Heren 1778.

Copie

Dit sijn alsulcke koeren, als men gekoert, verdraeghen, geordineert en ghesterckt hebben in der bancken van Oppitter ende Tongerloe in den jaere ons Heeren duijsent vijfhondert en vier en seventigh.

Item het is verdraegen en gekeurt, wanneer dat men die klock treckt en die luyden gebooden bij den anderen te komen, dat een ijgelick komen sal ter plaetsen daer hem bevoolen wordt, op een peen van drij alde groot, of is hij kloeck aen den heijligen dat hij die klock niet gehoort en heeft, sal met sijnen eedt quijt sijn.
Item wanneer dat men gebiedt de wolven te jaegen, sal een jegelijck schuldigh sijn te komen ende te jaegen, soodat gewoonlijck is, op 3 alde groot.
Item een ijgelijck zal schuldigh sijn te stoppen en te vreeden aen de ghemeijnte sijn bemden en erven, op 3 alde groodt; en oft eenige lieden schaede krijgen die daer achter liggen, sal dengeenen betaelen die aen de ghemeijnte lickt, daer den schaede door gheschiet.
Item als men op den Bisschopsdijck ende Peese ende daert noot is, graven sal ende alst in der kercken gebooden is oft met den clockenslach, sal een ijgelijck volgen, op 3 alde groot.
Item een ijghelijck sal sijn vecken, stoppen en specken halden, zoo dat gewoonlijck is, op 3 alde groot.
Item een jegelijck sal die beeck veegen aen sijn erve, als 't gebooden wordt in der kercken, op 3 alde groot.
Item een ijgelijck sal die beeck op haer wijden halden en op haer maete, zoo dat gebruijckelijck is, op 6 alde groot.
Item een jegelijck sal die waetersijpen oopenen en malkanderen geenen schaede doen, op 6 alde groot.
Item niemandt en sal die Broecksijpe stoppen daer sij uijtter beecken loopt, op een boet van seven schillingen; en die alsulcks aenbrenght aen den heer, die sal die peen half hebben.
Item niemandt en sal op onse ghemeente torven dan als't verdraegen wordt voor Sinte Servaesdagh, op eenen gulden Brabans.
Item het is gevreet van Otterscamp, dat naeste oort aen de ghemeijnte, ende soo voort op Jacop van Boshuijsen oort ende van sijnen eussel naest aen die heijde, op 3 alde groot.
Item voort soo is gevreedt die Woutershoef, van den kleijnen eertwech herwaerts, op 3 alde groot.
Item voort zoo is gevreedt die Reeck ende Rijedt voor zeijssens en bolschoeppen, zoo dat van alder ghewoonte is geweest, en dat broeck onder den wegh die van 't Deussel komt, op 3 alde groot.
Item wanneer die scheepenen met malkanderen eens sijn en metten gemeenten, dat die dan sullen koomen aen den heer ende begeerent ontslaegen te hebben ende alsdan sal men 't in de kercke verkondigen en ontslaen.
Item een ijghelijck zal geboerschap halden in zijnen heertganck van scheeperen, heerderen en swijnen, en oft jemandt daerteegen rebel maeckden boven dat meeste verdrach, en niet en wilde voorslaen, voeden, noch loemen, die sal broocken, alsoo dickwiels als 't geschiet, aen den heer 3 alde groot.
Item dit punct voorsc. aengaende, des heerdtshalven, droegen die naebuijren van Oppitter af, want noijt geenen heerdt aldaer gehalden en is; dan laeten die van Tongerloe in hunder machten.
Item dit punct voorsc. aengaende des heerdtshalven draegen die naebuijren van Oppitter af, want noijt geenen heerdt aldaer geha lden en is dan laeten die van Tongerloe in hunder machten.
Item heerderen, swijnen, scheeperen zullen moogen gaen eeten en teeren in een herberghe op desgeens costen die niet voeden, noch loemen en wilt, ende als't hem niet langer geleegen en is te teeren, zoo mach hij versoecken vanden naebuijren 2 oft 3 goede mannen en versoecken den heer om den ongehoorsaemen te penden voor alle dat verteert is, en die pende met recht te verkoopen op cost en schaede des ongehoorsaems, op 3 alde groot.
Item noch en sullen geen scheeperen uijt den Roederen oft Solt vaeren op eeniger luijden landt van Oppitter ende Tongerloe, dan met believen der lieden, op 3 alde groot.
En doen sij wijder schaede, zoo zullen sij wijder richten nae recht.
Desgelijcken zullen die van Oppitter en Tongerloe en Solt oock den uijtgen Roderen doen, want men hun schaede doet.
Item niemandt en sal rootrissen steecken van den weege die aen die Honskuijl gaet, van den oort van Potsbemptien totten hoeck van Gubbel Pijpers bemptie aen de beeck, alsoo totter beeckwarts, op een peene van 4 alde groot. En die dat aenbrengt, sal die voorsc. peen half hebben.
Item die moolenkarre sal haeren ganck halden, soo sij van alder gewoonte schuldig is te doen, op te verbeuren seeven schillingen.
Item die van Opsolt en zullen van den penden niet meer geven eenen schutte kooren, dan die van Oppitter en geven, nae luijde des verdraeghs; en sullen die van Oeteren niet meer geven dan die van Solt.
Item wanneer men in de kercke gebiedt en eenen dagh ordineert om de straeten te maecken dat dan een ijgelijck komen sal en helpen maecken daer des van nooden sijn sal dan ijder sal die straeten maecken daer hij des meeste van nooden heeft, op 3 alde groot.
Item noch is verdraegen van die naebuijren van Tongerloe dat sij zullen moogen weeteren de eerste weecke naer Sint Servaesmisse op die Broecksijpe tot Gummers eussel toe, alle die weeck lanck tot des sondaegsmiddagh toe, ende dat selve sullen oock moogen doen die op de beeck liggen tot Corsten Cobben bampt toe, en die ander weeck voort ten eijnde toe, zoowel uijtter Broecksijpen als op de beeck, tot den dijck toe, ook tot sondaegs, ende wederom alle 't jaer lanck; en oft iemandt dit voorsc. niet en hielde naer verdrach der ghemeijnte, die sal breucken aen den heer 7 alde groot.
En dit zal den geenen brengen aenden heer die des klagensnoodt is, een ijgelijck sal sijn weeteringe gaedeslaen nae luijde des verdraeghs, indien ijmandt dat water voorbij liet gaen, zal verbeijen tot hem die weeteringe sal vallen.
Item wie uijt der Broecksijpen weetert ende die dammen niet uijt en werpt oft doet werpen, die sal breucken, zoo dickwiels en mennigwerf als men dat bevindt, aen de heer 3 alde groot.
Item eenighe luijden die bemden hebben buijten onser bancken ende niet gehelligh en waeren en dat waeter afhendigh maecken, die sullen broocken aen den Heer eenen gulden Brabans.
Item noch is verdraegen, dat men weeteren sal van der Kooningen totter kercken toe, een weecke, en die ander weecke tot den Keijaert toe,den een nae den anderen omgaende, op 3 alde groot.
Item alle degeene die nieuwe bemden hebben op die Broeckzijpe, die zullen die Broeckzijpe halden op haer wijdde en breede, te weeten vier voeten wijdt, als 't hun gemeeten is, opdat niemandt die die alde bemden hebben, schaede oft last daerdoor en krijgen, op peene van 3 alde groot.
Item men zal die Leetiensheijde vreeden voor seijsen en bolscoppen, uijtgaende aen gen diep vecken, beheltelijck dat men daer eenen boldinne maecken magh, die wilt, en dien halden, en geenen anderen maecken, op 3 alde groot.
En oft men daer iemandt op bevonde meijende, dat dan alle gehultige lieden meijen zullen en den eersten sal alle die breucken betaelen.
Item niemandt en sal vlasch rooten in die gemijn straet tot Nelis Leetiens toe, op 3 alde groot.
Item wanneer 't gericht versoeckt, zoo sal den schoutet de beeck visiteeren zal en die breucken hebben naer luijde vanden keurboeck, ende wanneer hij niemanden breuckachtigh en vindt, zoo en sal hij den gerichte geenen kost schuldigh sijn te geven.
Item oft eenighe bierbrouwers oft tappers geen kanne voor die deur uijt en hingen en nochtans bier veijl hadden in den huijse, die sullen breucken aen den Heer, zoo dickwiels en mennighwerf als sij iemandt bier weijgeren, die gereet geldt brengt, 3 alde groot.
Oft dengeenen die bier wordt geweijgert in sulcker materie, sal moogen den heer aenroepen en den heer sal mooghen panden die voorsc. weerdt oft werdinne die voorsc. peene af, en dit zal dengeenen gelocht sijn op sijnen eedt die dat hier versocht heeft met gereijden gelde, zoo verre denselven een vroom eerbaer man oft vrouw is.
Item geen man en sal moogen op ons gemeijnte meer meijen oft doen meijen dan met eender seijssen, zoo deck en mennigwerf als hij bevonden wordt, zal breucken aen den heer een boet van seeven schillingen.
Item noch ist verdraeghen, wanneer een schettinge gesat wordt en de heffers genoemt sijn, dat die heffers sullen mogen gaen totten boode en winnen sijnen moet, dat hij met hun omgaet om die schettingen oft jaergulde te heffen, en die den bode dan pendt, daer sal den heer sijn recht af hebben, en niemandt en sal se overgeven voor sij gepandt en sijn, en wie hem laet penden, die salmen voort penden als voor die kosten, die daerop gedaen zullen worden.
Item geen bierbrouwers oft tappers en sullen geen bier verkoopen oft geen ondersaeten ophalden des sondaeghs oft heijlighdaegs onder der hooghmissen oft des avondts nae neegen uren, beheltelijck vreemde lieden die over wegh gaen, op drij alde groot.
Item wanneer die scheepen den schoutet seggen dat hij die maeten visiteeren zal en oock dat roggnenbroodt waegen, zoo sal hij dat doen metten gherichte en al zo mennighmael hij te kleijn vindt ende broodt te licht vindt, zullen breucken aenden heer 3 alde groot ende noch daerbij alle gherichtskosten, en oft niemandt breuckachtigh bevindt, zoo sal hij den gherichte geenen kost schuldigh sijn.
Item soo dickwiels en mennighwerf als der schut pendt eenigher lieden beesten in der lieden schaede ende den schut zal pandt van den luijden neemen oft die beesten in sijn bewaer neemen, zoo zullen die beesten broocken, eenen stuijver Brabants.
Item niemandt en sal die peesse vullen noch krencken, op te verbeuren twee goude guldens.
Item als men gebiedt die vercken te ringen, zoo sal een ijgelijck de zijn geringt halden, beheltelijck dat men se niet penden sal op ongevreede ghemeijnten, op 1 st. Brabans.
Item een ijghelijck zal sijn beesten hagten en halsjoocken, zoo dat gewoonlijck is, op 1 st. Brabans.
Item niemandt en sal sijn beesten opt veldt drijven int gemeijn dan vierthien daegen naer dat den thiendewaeghen geloopen heeft, dan op sijn erven met gekochde beesten, op twee alde groot.
Item ongehultige heerderen en scheeperen die op ons ghemeijnte oft erven met haere beesten vaeren, die sullen broocken, zoo dickwiels en mennighwerf, seeven schillingen, beheltelijck Herman Bonen en Jan Smuers, gehultelijck in die scheeperije, zullen vaeren met hunne geboerschappen als sij van alder tijdt gedaen hebben.
Item scheeperen, herderen en swijnen zullen hun beesten moogen met eenen schoet lossen en courant geldt.
Item niemandt en sal met sijn schaepen vaeren op onse Rijt, van den Honskuijlen totter Rijten toe, voor Gummers ende voort totter Bosduncken toe, op te verbeuren, zo dickwiels en mennighwerf aen den Heer een boet van seeven schillingen.
Ende geen ongehultige lieden en sullen komen op onser ghemeijnten op die boet voorsc.
Item men zal geen doode beesten oft prijen werpen in de beeck op een peene oft boet van seeven schillingen.
Item oft den schut pende der luijden beesten van over de heijde die ongehultigh sijn op onser ghemeijnte, in den lieden schaede alsoo dickwiels en mennighwerf als men se bevindt, hetzij met nacht oft daege, zullen broocken dobbelschoot, als van den ondersaeten.
Item niemandt zal bijlen draegen in eenigh ghelaech oft op der straeten, het en zij dat hij tot sijn werckwarts ginck, op verbeurnisse des bijls en drij alde groot.
Ten waere saecken dat den man die dat bijel draeght oft heeft, dorste op sijnen eedt draegen dat hij dat in geender quaeder manieren met hem genoomen en hadde, zoo sal denselven los en quijt, vrij zijn der peenen boven geschreven.
Item als ijmandt sijn bemden geweetert heeft en die dammen niet uijtter beecken geworpen en heeft, noch niet heeft doen uijtwerpen, sal broocken, soo dickwiels en mennighwerf als men dat bevindt, aen den Heer drij alde groot.
Alsoo verre hij ten heijligen zweiren derf dat hij des niet gedaen oft doen doen en heeft, zoo sal hij quijt sijn.
Item alle degeene die hunnen tax oft schattinge niet en betaelen daer sij op gesadt sijn met geswooren eede, ende alsdan men hun penden moest, zoo sal men se penden oft sij met allen recht verwonnen waeren, en die dan dagh neemen teegen die panden, sullen verbeuren zoo deck en mennighwerf aen den heer acht alde groot.
Item men sal die Broecksijpen maecken aen de afslaegh alsoo dat behoort, drij voeten wijet totter gemeijnte toe ende een plaey leggen totten gronde, ende voortaen vier voeten wijdt tot den eertwegh toe, ende dan voortaen drij voeten langhs die Wijerbemden tot het einde toe van den bemden, ende dan tot den Dijck toe die ghemeijnte langhs vier voeten wijdt, ende oft saecken waere dat den heer ijmandt bevonde dat eenigh gebreck in die Broeckzijpe waere die sal broocken aen den heer, het zij aen de wijde, oft aen dat veegen, van de wijde sal hij broocken aen den heer ses alde groot ende van dat veegen sal hij broocken aen den heer drij alde groot.
Item is verdraegen dat gheen schaepen gaen en zullen op die Rijet, noch in die Woutershoeff, noch op eenige gevreede ghemeijnten, op te verbeuren aen den heer zoo dickwiels en mennighwerf dat geschiet, ses alde groot.
Anno Domini 1651, den 24 januarij, is door de gemeijnt van Tongerloe dit voorgaende verdrach gelaudeert, maer hebben met bijweesen des heeren schoutet die peenen vergroot, eenen goudtgulden voor den aenbrenger en eenen voorden schouter voorsc.
Was geteeckent Guil. Van der Heijden, secretaris.
Item niemandt en sal vergaederen eenighe vuijl schapen om te brengen op onser ghemeijnten, op te verbeuren, zoo dickwiels en mennighwerf, ses alde groot.
Het en zij saecken dat eenighe ondersaeten selver schapen hadden die vuijl waeren, die hij te winter gevoert hadde, die sal hij moogen hoeden, oft doen hoeden, op die gemeijnte, tot der tijdt toe, dat hijse te gelde gemaken kan, maer niet op die gevreede gemeijnte.
Item is verdraegen dat een ijgelijck sal mooghen penden op sijns selfs erve en drijven se den heer t'huijs oft tot sijn selfs huijs, als voorsc. is; ende oft saecken waer dat die zelve geen getuijgen en hadde, dat hij se op sijns selfs erve gevonden hadde, zoo sal hij 't met sijnen eedt gelocht sijn.
Item oft ijmandt sijn kinder oft booden uijtsondet oft selver uijtginck om houdt te houwen oft tuijn te breecken, alsmen die vindt in den velde houwende oft op der straeten draegende, alsoo dickwiels en mennighwerf, zullen broocken seven schillingen.
Ende daervoor salmen penden vaeder en moeder, meester oft vrouwe, die sij dat thuijs gedraegen hebben; en oft die geen getuijgen en hadden, dat hij se op sijn erve vonden hadde oft op ander lieden erf, zoo sal hij 't met sijnen eedt gelocht sijn, en wie alsulcks aenbrenght, sal dese peen voorsc. half hebben.
Item noch is gevreet die straete van Goerdt Danielshoeff tot Heijnen Verhoeven hoef toe voor seijssens en bolschoepen oft andre schuppen, alsoo dickwiels en mennighwerf als ment bevindt, op een peen te broocken aen den heer van drij alde groot en die dat aenbrenght aen den heer, die salt half hebben.
Item niemandt en sal sijn beesten oft peerden heijmelijck met nachte oft daeghs in ijmandts bemden oft erven steecken oft in der weijen slaen, alsoo dickwiels en mennighwerf als men se bevindt, hetzij met den schut oft den man selfs oft ijmandt anders die den bamdt of erven toebehoort, zal broocken aen den heer een boet van seeven schillingen en die dat aenbrenght zal die breucken half hebben.
Item oft iemandt eenighe beesten hadde die seer sprongen, daer 't niet goet voor te stoppen en is oft waere, die sal die beesten hachten met schaekelen en spanseijlen, oft sij sullen breucken, zoo deck en mennichwerf als den schut oft den man selfs die die in sijn vruchten vindt, aen den heer ses alde groot; en die dit aenbrengt, zal de breucken half hebben, beheltelijck dat den man sijnen schaede gericht sal hebben, daer die beesten bevonden worden.
Item noch is geordineert dat niemandt eenighe ruijghe peerden oft moers ende die den worm hebben oft die eenighe smettelijcke gebreecken hebben op die gemeijnte slaen oft drijven en zullen, op te verbeuren aen den heer een boet van seeven schillingen.
Item noch is verdraeghen en geordineert, wanneer eenigh man bevindt andre luijden beesten in sijnen schaede, zoo sullen die gedeputeerden van de dorp, daer die schaede geschiet is, visiteeren alsulcken schaede en wat daeraen geschaet is, dat zullen die mannen zeggen op hunnen eedt, en daervoor sal diegeen moogen penden die den schaede geschiet is, dengeenen die den schaede gedaen heeft, ghelijck oft hij met allen recht verwonnen waer; ende des sullen die geduputeerden hebben voor hunnen arbeijt een ijgelijck onderhalven stuijver Brabans; des zullen die gedeputeerde mannen schuldich sijn terstont zulckx te visiteeren als sij versocht zullen worden, bij alsoo dat sij hunnen loon hadden wie voorsc. is.
Item noch is geordineert, oft den schoutet in alle dese puncten voorsc. die verdraeghen sijn, geen expeditie en deede metten recht, dat dan die voorsc. twee dorpen sich sullen moogen beclaegen aen den amptman, want zij dese keuren willen gehouden hebben.
Item noch is geordineert dat die van Oppitter en Tongerloe zullen eenen man setten in elck dorp daer 't van doen sijn sal, die de voogelen verjaegen sal, ende dat ghelijck lonen, en men sal die van Solt vragen oft sij willen contributie doen hun paert.
Desen articul is afgekeurt en uijtgeschrapt.
Item noch hebben die nabuiren van Oppitter en Tongerloe verdraegen dat nu voortaen zullen hebben allen diegeene die brengen in der gedeputeerden handt der voorsc. dorpen roeck oft kreijen, dieselve sullen hebben van de drij stuck eenen stuijver Brabans. Ende dezelve die zullickx brengen, zullen daervan betaelt worden van maendt tot maendt en die betaelinge sullen sij versoecken aen die gedeputeerden der twee dorpen voorsc.
Item noch is verdraegen van die naebuijren dat alle die naebuijren der twee dorpen zullen moogen vaeren met hunne schapen, te weeten van Gummers aen op die wegen tot den Rooten toe en soo voort langhs die nieuwer gemeijnten, nae meester Jacops zaliger wijerken, ende alsoo langhs ende tot der alder sijepen toe ende tot den eerdtweghs vonderken en soo voort over dat vonderken op die heijde totter Bosduncken toe en door die Bosdunck, zonder misdoen van jemandt.
Item noch zoo hebben die naebuijren voorsc. verdraegen dat alle degeene die bevonden zullen woorden in ijmandts kooren oft andere vruchten, die daerin sijn kruijende oft pluckende met sacken oft korven, den selve sal breucken ses alde groot, half den heer oft den veldtbode en die ander helft den goeden luijden daer den schaede geschiet is, en voor den sonnenopganck oft nae den sonnenonderganck dobbel, te weeten twelf alde groot.
Ende desniettegenstaende zal ijgelijck mooghen penden op sijns selfs erve en al op sulcke broocken die bevonden wordt ghelijck boven gheschreeven is.
Item noch zoo hebben die naebuijren der voorsc. dorpen verdragen dat alle degeen die bevonden zullen woorden, die eenigh greinen, bercken, eijcken, eelsen oft willigenholdt afkappen oft afsnijden op ander lieden erve, die sullen verbeuren drij goudtgulden, half den heer en die ander helft den goeden lieden, daer den schaede gedaen is.
Item desgelijckx zullen dieselve oock broocken alsulcke peene van drij goudtgulden, die bevonden zullen woorden eenighe stock, hetzij eijken oft berckenstocken, uijthouwende oft smijtende met eenige waepenen, bijlen oft eenighe ander instrumenten; ende den veldtboode sal die misbruijckers penden ende pandt neemen, zoowel voor der goede lieden schaede als voor des heeren breucken, op peene van drij goudtguldens; en voor den sonnenopganck en naer den sonnenonderganck dobbel, gelijck voorsc. is.
Ende een jegelijck zal desghelijcken selver moogen penden op sijns selfs erve, op zulcke broocken die bevonden wordt, gelijck boven gheschreeven is.
Nota, int jaer 1707, zoo verre omgelesen.
Item noch hebben die naebuijren verdragen dat nu voortaen den veldtboode niet meer hebben sal voor een schoet een blanck Brabans en een nachtschoet dobbel.
Ende wanneer den veltbode eenige beesten is pendende op ander lieden erf, zoo sal den veltbode schuldigh sijn pandt te neemen voor der goeder lieden schaede, soowel als voor sijn schoet in alle puncten voorsc.; en den veltboode sal sonder vertreck zoo haest hij gepandt heeft, den lieden sulcks te kennen geven, waerbij dat den schaede gevisiteert sal woorden, ende 't gericht nae verdrach voorsc. en want bevonden wordt dat den veltbode sulckx niet en deede, zoo sal hij sijns ampts quijt sijn.
Item noch hebben die naebuijren verdragen, wanneer den scholtet oft den bode eenigh gebodt is doende in der kercken oft den bode eenigh gebodt is doende in der kercken tot Oppitter oft Tongerloe den naebuijren aengaende, hetzij van straeten te maecken oft heggen oft beecken te veegen oft derghelijcke zaecken, zoo sal den officier oft schoutet gehalden sijn binnen drij daeghen nae den gebodt visitatie te doen, en ingheval hij langer beijde, zoo en sal niemandt gevallen sijn in eenige peenen oft breucken, daer alsulck gebodt van gedaen wordt.
Ende want zaecken is dat ijmandt bevonden wordt binnen die drij daegen nae den gebodt, die niet gehoorsaem is, denselve sal breucken aen den heer, drij alde groot.
Item noch zoo hebben die naebueren voorsc. verdragen van beijde de dorpen dat alle naebueren sullen gehalden sijn, die selve vercken halden, een swijn helpen te voeden en de loemen en oock die over de beeck, uijtgescheijden het Rooren en Opsolt; en wij zigh weijgerachtigh maeckt, zal den swijn daerop mogen gaen teeren in eenighe herberghe en alsdan den heer aenroepen om den ongehoorsaemen moogen te panden en wie in 't gebreeck bevonden wordt, zal breucken aen den heer 3 alde groot, zoo dickwiels als hij hem weijgerich maeckt.
Hier met dese voorsc. puncten van den verckensswijn en hebben die van Tongerloe niet te doen.
Item noch is verdraeghen van de naebuijren voorsc. dat het Heijliggeest- en kerckmeestersampt rontom gaen sal ende een ijgelijck dat hebben en bedienen sal, uijtgescheijden armlieden die de macht niet en hebben oft oock eenighe lieden die daertoe niet bequaem en sijn; die en sullen oock niet daerin gehalden sijn.
Item noch en hebben die naebueren van Oppitter en Tongerloe verdraegen alsdat geen tapper oft brouwer hooger bier tappen, noch brouwen en sullen , dan ijder kan biers ….is uitgedaan hoeveel.
En wes bier gehaelt wordt, en zullen die tappers niet hooger verkoopen van Oppitter en Tongerloe tot Kijnre en Maeseijck oft Bree, dan daer dat opgebrouwen werdt; is op te verbeuren seeven schillingen.
Item noch is verdraghen van de naebuijren voorsc. dat nu voortaen geen huijsman in beijde dese dorpen en zal sijn die selve die macht hebben, zij en sullen hebben oft doen maecken een leijder, reijckende tot hunnen dack toe, op te verbeuren seeven schillingen.
Item zoo hebben die naebuijren van Oppitter en Tongerloe verdraghen dat geen lieden die deselve niet ghehultelijck en sijn, en zullen varen met schapen oft beesten op der naebuijren landt oft erven, het zijn te zoomer oft te winter, op te verbeuren, zoo deck en mennighwerf als zij bevonden woorden, eenen keijsersgulden, half den heer en den veltboode en die ander helft dengeenen daer den schaede geschiedende is.
Item noch hebben die nabuijren van Oppitter en Tongerloe verdraeghen dat niemandt sal vaeren met sijne schaepen op 't Tongerloeveldt oft op iemandts erve voor den zonnenopganck oft naer den zonnenonderganck, beheltelijck op sijns zelfs erve, op te verbeuren eenen gulden Brabans, half den heer en veldtbode en half dengeenen daer hij op bevonden wordt; ende hier sal den schut pandt neemen, zoowel voor der lieden schaede als voor hun schoet.
Item hebben die naebueren van Oppitter ende Tongerloe oock verdraegen dat niemandt met sijn schaepen vaeren en zal in der luijden bemden, het zijn te zoomer oft te wintertijdt, op te verbeuren eenen gulden Brabans, te verdeijlen als boven voorschreven.
Item noch hebben die naebuijren van Oppitter ende Tongerloe tesaemen verdragen dat nu voortaen geen ongehultige oft buijtenlieden en zullen torven oft torf steecken oft wegh vueren op onse ghemeijnte, op te verbeuren zoo dickwiels en mennighwerf als sij daerop bevonden sullen worden, twee keijsersgulden, half den heer en half den veldtboode.
Item is verdragen van de naebuijren der dorpen voorsc. dat nu voortaen geen ingeseeten der dorpen Oppitteren en Tongerloe gheen torven sullen moogen verkoopen eenige buijtenlieden, op te verbeuren, zoo dickwiels als sij bevonden worden, twee gulden Brabans, half den heer en half den veldtbode.
Item noch hebben die naebuijren voorsc. verdraeghen dat alle die naebuijren die ghemeijn dorpputten sullen helpen onderhalden, allen degeene die des gebruijcken ende water daerop haelen, maer die selfs putten hebben, die zullen half geldt geven, en die geen putten hebben zullen heel geldt geven op te verbeuren aen den heer, soo dickwiels hem jemant weijgert, vier alde groot. En waerop ijder ghesadt wordt van den putmeester en niet en betaelt, denselven sal den putmeester moghen daervoor doen panden.
Item noch is verdragen dat gheen man, noch vrouwe, die vier stoocken, brouwen oft backen zullen gehalden sijn te maecken eenen schoorsteijn oft andre pijpen, aldaer sij brouwen oft backen oft vuir stoocken, en geen vlasch, noch hoij, noch stroij niet leggen, dan drij voeten wijdt en breedt van den brandt oft schoorsteijn, noch niemant en sal geen vlas droogen, dan onder die schoorsteijns, op een peen te verbeuren seeven schillingen en die te maecken tusschen … ( en staet niet wanneer).
En daer dat geenen noode is, die en zullen hierin niet gehalden sijn ende hierbij is verdraeghen alle degeene die de macht niet en hebben zulckx te doen maecken, die en sullen hierin niet gehalden sijn.
Item hebben die naebuijren van Oppitter en Tongerloe tesaemen verdragen dat niemandt nu voortaen geen vreemdt bier, naementlijck Bosbier, Hamborch oft Breemer bier oft wijn en sal tappen oft veijl halden, als hier in dese twee dorpen Itter en Tongerloe, geviel van ruijters oft knechts leegeringe, op te verbeuren aen den heer seeven schillingen en daerenboven zoo en zal denselven die bevonden wordt, die teegen dit verdrach is doende, en sal alsulck vreemdt bier alsdan uijttappen en verkoopen wilt, en zal zulck vreemdt bier niet hooger verkoopen dan de andere weerden in beijde dese dorpen voorsc. hun selfs bier en verkoopen, dat alhier gebrouwt wordt.
Item zoo hebben die naebuijren van Oppitter en Tongerloe verdragen dat nu voortaen geen man oft vrouw, noch kindt, noch knaep, noch maegt geen strondt oft mest en zullen opraepen, noch wegh draegen, noch veuren, noch doen veuren op onser gemeijnten, naementlijck op die Honskuijle en op die Rijet en in die Woutershoef in den wijer ende in die Hoels en voor die Dijckerstraet en daer die schaepen niet en gaen en dit op te verbeuren aen den heer oft officier seeven schillingen en dit half dengeenen die zulckx sullen aenbrengen.
Item zoo hebben die naebeur van Tongerloe verdraghen dat niemandt en zal steecken eenige rissen met schuppen oft schoepen op drij roeden nae bij die Honskuijl, op te verbeuren aen den heer vier alde groot.
Item noch hebben die naebueren van Tongherloe en Itter verdraegen dat geen man en zal tuijn oft vecken oft ijnen en sal weghdraegen van half meert aen tot Alderheijlgemis, op en peen van seeven schillingen, half den heer en half dengeenen die sulcks aenbrengt; en eenijder naebuijr zal sijn bemden gevreedt halden van half meert tot Alderheijligmis en dat op te verbeuren drij alde groot.
Item noch hebben die naebuijren van Oppitter en Tongerloe verdragen als dat nu voortaen alle degeene die sullen winnen oft gebruijcken eenige buijtenguederen, die selve sullen sijn gehalden van alsulcke geuderen schadt en schillingh te geven van alle lasten wat den dorpen van Oppitter en Tongerloe aenkomen mochten, gelijck oft zulcken winne goet waere, hun selfs erfgoet, ende dat te verbeuren aen den heer op seven schillingen en dat zoo dickwiels en mennighwerf als ijmandt daerin bevonden sal worden ghebreckelijck. Anno lxxxiiii 1584, den 18 januarij, hebben die naebuijren eendrachtelijck gebleeven bij dat mandement hun verleent van onsen genadigen heer, Georgius ab Austria, saliger gedachtenis, met consent der drij staeten, en nu van onsen genaedigen heer modernen, Ernest, gerenoveert, dat alle goederen die onder dese twee dorpen liggende sijn, sullen allen schat, contributie en last helpen draegen.
Item soo hebben die naebuijren van Oppitter en Tongerloe verdragen alsdat nu voortaen den schoolmeester, het sijn custer oft priester, sal hebben van den armen schoolkinderen des jaers sooveel als van de rijcken lieden kinderen en zulcks sal betaelt woorden van den heijligen geestmeester ende voorder en zal den schoolmeester niet meer hebben van des heijligen geest renthen.
Item noch hebben die nabuijren van Tongerloe verdragen alsdat alle degeene die leedighe rentbeesten hebben die voedigh sijn en die selver op de ghemeijnte slaen, zullen schuldigh sijn den herde helpen te voeden en loemen en dat te verbeuren aen den heer drij alde groot, zoo dickwiels als ijmandt gebreeckelijck bevonden sal worden.
Item met overstaen van den scholtus, hebben die gemeijnte van Tongerloe verbleeven int voorgaende verdrach en hebben tsamenderhandt die peenen gegroot op drij goudtgulden, eenen voor den aenbrenger en twee voor den scholtus.
Actum op 't jaergedinge t'Oppitter, anno 1651, den 24ste Januarij, was geteeckent
Guil. Vander heijden, secretarius.

Bron: Rijksarchief Hasselt, Gemeentearchief Opitter, inv. nr. 1.

Met toestemming van de bewerker voor het internet geschikt gemaakt door Herman de Wit, 2002

 Deze pagina is een onderdeel van de-wit.net