Universis presentia visuris ac audituris Petrus Keuel, Godefridus filius Ghiselberti Merceman et Conradus filius Gauerdi, scabini Tylenses, salutem et scire veritatem. Moveritis quod coram nobis constituti Godefridus de Wier, Ghiselbertus Merceman, Henricus de Boninghen, Rutgherus filius Ide et Alardus de Dromte anno Domini M CC octogesimo quarta feria post Ramos palmarum, tanquam scabini, nobis protestabantur quod coram eis viri nobiles Henricus de Ochten et Godefridus, eius frater, omnia eorum bona apud Ysender iacentia ac alia ad eadem bona pertinentia, sive in decimis, terris, agris cultis et incultis, domino Rodolpho dicto Koc, militi, et suis heredibus iure hereditario in perpetuum possidenda vendiderunt, superportaverunt et effestucando suo iuri renunciarunt. Super qua venditione domina Iutta de Ochten, mater fratrum predictorum, necnon et Iutta, ipsius Henrici uxor, omni iuri quod in ipsis bonis habent vel habere poterunt, nomine dicti R. renunciare tenebuntur. Ceterum Henricis et Godefridus, fratres predicti, dominum Iohannem dictum Wolft, militem, et Bertam, eius uxorum, tales habebunt, quod ipsi coram iudice per Batuam comparebunt et iuri suo, si quid in bonis predictis habuerint, secundum quod dicto R. stabile, firmum fuerit et utile renunciabunt. Preterea H. prenotatus patentes litteras a domino Arnoldo de Almelo, milite, et Marina, uxore sua, procurabit, quibus litteris dictam venditionem prenotato R. stabilient et ratificabunt.Insuper H. et G., fratres sepedicti, quicquid iuris aut emolumenti Iutte domicelle, eorum sorori, de dictus bonis venire poterit vel dirivari, prefato R. et suis heredibus deponent et amovebunt. Item Verederuna, relicta Hermanni dicti de Weestrinnen, bona feodalia a dictis bonis de Ysender moventia predicto Henrico superportabit et ea, sicut ab ipso H. tenuit, de manu domini R. predicti recipiet et in feodum ab ipso tenebit. Partem etiam bonorum antedictorum expositam specialiter et pro debitis obligatam idem H. sine quolibet impedimento ipsi R. deliberabit exonerando. Super quibus conventionibus nos Henricus, Godefridus, fratres presriptie, Wilhelmus de Wier, Reynerus de Molendino, Conradus filius Thome de Zantwiec et Andreas Rufus de Wamel tamquam principales manibus coniunctis et indivisi ipsi R. ab omnibus iuri parere volentibus, sicut ius est hereditatis, per annum et diem warandiam prestabimus et tutelam. Ego quoque Wilhelmus iunior de Pufelic dictas conventiones cum ipsis principalibus absque securitate qualibet tamquam bonus fideiussor fideliter adimplere promitto. Dictus etiam H. de Ochten alios fideiussores ydoneos et bonos ipsi R. medio tempore instituere promisit de premissis, quibus instutis principales conscripti a cautione prestita quiti remanebunt et absoluti. Nos vero principales sepedicti, si in aliquo premissorum, quod absit, defecerimus, extunc ad monitionem ipsius R. vel sui nuntii intrabimus hospitium in Tyle, sicut moris est iacentium, abinde non necessuri, donec eidem R. de universis conditionibus et singulis satisfecerimus competenter. De promissione tamen quam H. et G., fratres antedicti, Iutte, sue sorori predicte, fecerunt, nos non intromittimus nec per presentes litteras super eo nos obligamus. Nos vero Petrus Keuel, Godefridus filius Giselberti Merceman et Conradus filius Gauerdi, scabini prescripti, dicte protestationi in die beate Lucie virginis anno Domini M CC octogesimo primo sigilla nostra duximus apponenda.
(3) 1332 JANUARI 21
Wy Reynoud greve van Ghelren ende van Zutphen doen cond allen luden, dat wy vercoft hebben Willem van Ysenderen ende alle den ghenen, die gheerft zyn in den weert van Ysenderen ende van Ochten, enen waterghanc te leyden ende te maken uyt dien werde doer den bandyc; also dat si een sluse in dien bandyc legghen moghen, twe voet wyt ende twe voet hoech, alse hem beste oerbaer dunct, ende van dien dyc ende van dier sluse voert te leyden in die grote landeweteringhe, tot horen meesten oerbaer ende ten minsten scaden, alse die hemeraet, die wy daerop zoelen doen riden, wisen sal; doer welken waterghanc si leyden moghen uyt den selven weert alle quelwater ende reghenwater, dat daerin comen sal. Maer ghevielt, dat die uterdyc van den werde inghinghe in eyngher tyt ende die dyc kortelyc beslaghen worde, soe moghen si doer dien selven waterghanc ende doer die sluse dat water leiden also langhe, alse sie hoer walle ende wanghen van den waterghanc behauden, dat die niet over en ghaen. Maar ghevielt, dat die wanghen inghinghen ende dat si die niet ghehauden en conden, soe sal onse amptman daerop riden ende die sluse thoeslaen ende stoppen op Willems coste ende der gheerfden voerscreven, ist dat syt selve niet en doen. Maer wanneer dat water ghevallen is, alsoe dat die wanghen boven zyn, soe mach Willem ende die gheerfden voerghenoempt die sluse untstoppen ende opdoen op horen cost ende hoer water daerdoer leiden, also sie tevoren deden, in allen maniren alse voerscreven is. Ende desen selven waterghanc ghelove wy Willem van Ysenderen ende allen den gheerfden in den weert voerscreven ende horen nacomelinghen te waren ende daerin te hauden eerflyc met ghoeden trouwen sonder arghelist. In orconde des hebben wy onsen seghel aen desen brief doen hanghen. Ghegeven int jaer ons heren dusent driehondert twe ende dertich, op sente Agnyten dach.
(4) 1335 APRIL 27
Alle den ghenen de desen brief sellen sien of horen lesen Do ic verstaen Mabeli die wijf was heren Willems here van Ysenderen ridder dat ic ghegheven hebbe ende gheve puerlike doer ghoeds wille soven morghen lands die gheleghen syn in den rechte van Ochten opten Hoenninc daer alrenaest aen gheland sijn de erfgenamen van Baer an denen side ende an dander side alrenaest aen gheland is Coppaert Scorre. Voert den tiende van twintich morghen lands die ghelegen sijn in den rechte van Ysenderen die gheheten sijn den Rijswerd wulcke soven morghen, ende die tiende van twintich morghen voerseijt mijn vrien eijghen sijn alse van ewelicken renten der capellen van Ysenderen den capellanen van den voorseijder capellen den renten daer of op te boren ende vrilike te brukennen in hoghemisse ende in denckemisse mijnre ende heren Willams mijns heren voersaijt ende onser vriende ziele. In oerconde des briefs beseghelt mit minen seghel ghegheven int jaer ons heren dusent drie hondert ende vyf ende dertich des donredaechs na sinte marcus daghe ewangeliste.
(5) 1345 NOVEMBER 11
Wy Reynolt bij der genaden Gaeds hartoche van Gelren greue van Zutphen maken kont ende keenlic allen luden, die desen brief sellen sien of horen lesen, doe wy verstaen, dat wy verlyet hebben ende verlyen heren Willem den Koc van Ysendoren thuys tYsendoren ende tgericht van den dorpe tYsendoren hoge ende lege, behaeldelic onser haluer hoger heerlicheyt dat aent lijf dreget, ende mit drie hondert margen lants een luttel meer off min ter goeden maten, die gelegen sijn tYsendoren, in den seluen gerichte vorscr., ende die tienden van Niements vrient ende van Slidrecht alentliken ende all groot ende cleyn, also als sij daer gelegen sijn, sonder dat den papen toe hoert, daer die kirck van Slidrecht mede geprauent is; ende voert al alsulck leen, als heer Willem ende sijn aelderen van ons ende van onsen aelderen gehaelden hebben ende her gebracht hebben; ende verlyen heren Willem vorscr. ende sinen aruen alle dese vorscr. lene tot enen arfleen ende tot enen Zutphenschen rechte, van ons ende van onse nacomelingen te haelden als vorscr. is Daer dit geschiede waren auer onse man heer Aernt van Arkel, heer Deric van Lienden ende anders veel meer goeder lude. In oerkonde ende kennissen der waerheit, so hebben wij onse zegelen mit onser rechter wetenheit aen desen tegenwoerdigen brieue doen hangen. Gegeven int jaer ons Heren dusent drie hondert viue ende viertich, op sunte Mertens dach in den winter.
(6) 1350 OKTOBER
Wy Reynaut bider genaden goeds hertoge van Gelren ende Greve van Zutphen, Maken kont allen luiden mit desen apenen brieve dat wy by raede ende goetduncken ons raets, ende onser vriende, omme sonderlinghen gonsten wille die wyr hebben ende draegen tot heren Willem van Isendoren ridder, den selven heren Willem ende sinen erfgenaemen, gegeven hebben ende geven volkommene macht ende orlof dat hy syn schoenste ende syn beste doen mach myt syner wyndemoelen die hy tot Isendoren staende heft, Ende willen ernstlick dat nyemant aldaer noch inden kerspel van Echtelt, noch dat daer thoe vunten behoertt myt alle sinen thobehoeren, enige wyndemoelen setten mach, anders dan her Willem vurs. nu daer staende heft, Behaudelick ons ende onsen erfgenamen dat wy selve daer ene setten moegen, of wys te rade wurden, ende voert of een iegelick enge brieve [sic, bedoeld zal zijn: enige brieve] hadde van onsen auderen ende van ons die willen wy vast ende stade hebben gehauden die gegeven weren vor data des briefs, Ende willen dat hy synen wyndemoelen voirgen ruytelick ende vriendelick gebruke erflick ende ewelick sonder iemants wederseggen in allen manieren alse voors is In orkonde ende stedefast des hebben wy onsen zegell aen desen brief doen hangen Gegeven int jaer ons heren Dusent Driehondert ende vyftich des woensdages na sente Remeis Dags.
Daer und stont gesch Ar.d de Erckel, Theod de Liend, Wilh de Broech militi, et Gb de Lent famulus.
Wij Eduwardt bij der genaden Godts hertoge van Gelre, Grave van Zutphen doe cond ende kenlick allen luijden, dat Heer Wouter van Isendoirn mit ons geslicht, ende wael van ons gescheijden is, en schelden hem quijt van allen breucken, aen spraecken ende tichten die wij tot hem te seggen hebben gehadt tot desen dage toe. Voert soo geloven wij in desen openen brieve heren Wouter van Isendoirn ridder voers. te houden in sijnen gerichte tot Isendoren hoge ende lege vutgenomen onse halve hoge heerlickheijdt dat aen t lijff draeget en dat sall wij doin richten onse amptluijden mit sijnen richter, gelijck alse onse alderen mit sijnen alderen gericht ende heergebracht hebben. Ende geloven voer ons, ende onse naecomelingen hem ende sijnen erven niet te vercortten, noch doin noch laten vercortten, off hijnder te doin wij off ijmandt van onser wegen aen desen gerichte voornt. Alle argelist wtgenomen. In oirconde ons segels, dat wij aen desen tegenwoerdigen brieff hebben doin hangen. Gegeven in t jair ons heer duijsent negen en t sestich [sic] opten meijdagh
Onderstont concordat ende was geteijckent F. Versteegh secret.
Noot: In beide bovengenoemde bronnen trof ik tevens aan de confirmatiebrief d.d. 4 juli 1378 van Willem oudste zoon van Gulick, hertog van Gelre en graaf van Zutphen (…dat wij confirmeren und stedigen alsulcken brieven alse heer Wolter van Isendoren heeft van onse lieve oem heer Eduwart…..)
|
Claes van Rade VIII |
Deric Geenkens sone II |
|
Coenrad Maes sone VIII |
Heyn van Goch II |
|
Jan Goswijnssoen IV |
Herman die Kerman IV |
|
Fierken Wouters sone IV |
Jan Smit II |
|
Myns ver Aleiden sone VIII |
Sparre VIII |
|
Henric die smit IV |
Jan Nouden soon IV |
|
Hubert, syn brueder VIII |
Henric van Eylst IV |
|
Deenken, Arnt sWreeden sone IV |
Rolof die Bylwerper IV |
|
Jan van der Molen II |
Gade Bruyt VIII |
|
Peter Sonnendach VI |
Arnthem Truden soen IV |
|
Jan Dapt III |
Heyn van Wyc IV |
|
Herman van Ravenswade IV |
Otto van Ysendoren VIII |
|
Arnt ver Lubbergen sone IV |
Jan van Haffe II |
|
Jan die smit VIII |
Boydeken II |
Summa te Ysendoren: 136. Ter vergelijking: Echtelt (184) en Ochten (166). De stad Tiel (1386), Restanten in Ysenderen:
|
Jan van der Molen II |
Jan Nouden soen III |
|
Peter Sonnendach VI |
Otto van Ysenderen VI |
|
Herman van Ravenswade IV |
Wouter die Wilde II |
|
Spirinc VI |
Myns Pety II |
|
Deric Wylken II |
(9) 1370 FEBRUARI 21
Wij Wouter Spirinc Richter tot Ysendoren doen cont allen luden die desen bryef zullen sien of horen lesen dat voer ons comen is her Wouter van Ysendoren ende vrou Haze van Montforde vrou van Ysendoren ende van Holensteyn mit horen gecoren mombaer van ons hoer mit recht gegheven / ende hebben up ghedraghen heren Heynric den Rover van Montforde in behoef heren Sweders des heren van Montforde enen weit gheleghen tot Ysendoren inden Wael binnen den diepen daer beneden gheleghen is des [Wullems] weit voer een vry eyghen erve mit egghen ende mit eynden alsoe als hi daer gheleghen is / ende geloefde her Heynric voers. in behoef had Sweders voers. desen voers weit te waren jaer ende dach ende alle voer comer af te doen als erfecoep recht is voer alle die ghene dies ten rechte comen willen / daer dit ghescede waren over gherichtslude Jan die Smit, Gontyer Othensoen van Ysenderen ende Dirc Gheenkens soen / Ende want wij Wouter her van Ysendoren ende Haze van Montforde voers. willen dat dese voers. punten vaste ende stede gehauden werden / Soe hebben wij om die meerre vestenisse desen bryef mede beseghelt / In orconde ende kennisse der waerheit soe hebben wij onse zeghele aen desen bryef gehangen / Gegheven int jaer ons heren dusent driehondert en tseventich op sunte Peters avont Cathedram.
In den naeme des Vaders, des Soons ende des Heyligen Geestes, Amen. Wij Wouter heer van Ysendoorn, ridder ende Willem van Ysendoorn, sijn zoon, doen kond ende kennelijcken allen dengeenen, die desen brieff sien ofte hooren lesen, dat wij tot euwelicker memorien ende gedachtenisse in die eere Godts, schepper hemelrijcx ende aertrijcx, Maria, sijne gebenedijden moeder, des heyligen Maghet, sinte Cathrinen ende voorts alle Godts heyligen ende in meringe Gods dienst ende omme groote nootsaecke wille, die ons ende onse ondersaten aenliggen, overmits die kercke tot Echtelt, die tot noch toe onse carspelekercke geweest heeft, alsoo veer wechs van onser capelle tot Isendoorn gelegen is, dat van noots wegen onse ondersaten dickwils gestorven sijn ongebiecht ende sonder sacramenten ende jonge kinderen ongekerstent, ende oock om ander noodsaccken, die ons sonderlinge aenliggen, soo hebben wij met consent heersamen ende wijsen heeren des proost der kercke t' Echtelt voorseyt ende heeren Johans, die cureyt t' Echtelt nu in der tijt is, onse capelle t' Isendoorn tot eene parochiekercke gerent, gegoedt ende gemaeckt ende daertoe alsulcke rente ende goet gegeven hebben ende bewijst, als hiernaer beschreven staet. In den eersten soo hebben wij dese nieuwe kercke t' Isendoorn bewijst van den ouden renten op den Honick seven mergen lants, daer boven naest gelant is Andries van Zoelen ende beneden die joncker van Maersen, die jaerlicx weerdich sijn ende gelden in pacht vijftich pont payments; item eenen tiend in den rijsweert, die wel jaerlicx gelt sestien pont halp een jaer den anderen; item soo geven wij heer Wouter voirseyt tot der voirseyder kercke t' Isendoorn drie pond 's jaers uut alle onse goederen t' Isendoorn; item soo bewijsen wij der kercke t' Isendoren voirs. ses pont 's jaers uyt den acker tot Oy, die Jan van Malsen wilneer gaf tot papelicker provende t' Isendoren; item tien schellingen 's jaers uyt Jans hofstede van Haften; item tien schellingen 's jaers, die Coenraedt Maessoon schuldich is uit der hofstede, daer hij in sit, die Heyne Coenraetssoon gaf tot papelicker provende t' Isendoren; item vier pont 's jaers uyt vijftehalve mergen lants, die heer Claes Claesse Louwen sijn, geheten Westeringen, gelegen t' Echtelt; item van den weyderenten in den eersten tweeëndedartich pont, gelegen t' Isendoren in den broek in't cleyne Gericken; item vier loot silvers 's jaers, die wel vijf pont weerdich sijn uyten goede t' Isendoorn, dat des proosts van Ste. Peter t' Utrecht, onses broeders, is, dat mach hij lossen voor veertich loot silvers, wan hij wil; item sestien pont 's jaers, als die getekent ende bepaelt staen van stucke tot stucke in den rechtersbrieven, die Jan van der Melen (?) besegelt heeft, welcken brieff men bij desen brieff leggen sal; item vier pont 's jaers uyten vier mergen lants in den broeck, daer boven naest gelant is Aerent die Haese ende beneden dat cleyne Gericken gelegen is, die Roelof Volperssoon waeren ende over die renten lopen, die heeren Claes Louwen bewijst sijn tot sijnen lieve, ende boven die ses loot silvers, die heer Johan, cureyt nu in der tijt t' Echtelt, uyten selven lande heeft; item vijftich pont aen reeden gelde, dat gegeven is is aen papelicker provende t' Isendoorn, die men beleggen sal aen renten; item een ouden schilt 's jaers, den ick Willem van Isendoren jaerlicx gegeven ende bewijst hebbe, geve ende bewijse der kercke t' Isendoren voirseyt uyten groten Ghere totter tijt toe, dat ick elf oud schilt betaelt hebbe, die men aen renten beleggen sal. Ende dese voirs. capelle t' Isendoorn hebben wij gefundeert, opgerecht, gemaeckt ende gerent met desen voirs. renten ende goeden voirtaen eene karspelekercke bij sich selve ende eene papelicke provende te wesen ende te blijven ten eewigen daege toe ende bidden oodmoedelicken ende begeeren van onsen lieven, genaedigen heer, den bisschop van Utrecht, dat hij alle dese voirs. poincten, goed ende renten confirmeren wil ende van dese capelle t' Isendoorn een kerspelkercke te maecken ende haer geven ende verleenen wil kerckhoff, kersdom, vonten ende andere alsulcke recht als een kerspelkercke schuldich is te hebben ende als haer toebehooren, ende bidden ende begeeren oock van onsen lieven, genaedigen heere den bisschop voirs., want wij ende onse voorvaeders altoos gifteren ende collatoires der capellen t' Isendoren geweest hebben ende noch sijn, dat wij ende onse naecomelingen gifters ende collatoiren blijven der nieu kercke, die wij van der capelle gemaeckt hebben tot eewigen daege toe, ende dat mede confirmeren wil. Voort soo sal dat kerspel van Isendoorn soo lang ende breet wesen als de heerschap ende gerichte t' Isendoorn bekomen heeft ende sich strecken; item soo sal de cureyt t' Echteld ses loot silvers 's jaers hebben, die wij hem bewijsen hebben ende bewissen uyten vier mergen lants in den broeck, die Roeloff Volperssoon waren, daer boven Arent de Haese ende beneden die kleyne Gericken gelegen sijn, voor alsodanige schaede als die cureyt voors. leyt van der affscheydinge mit der capelle t' isendoren, ende deze twee poincten naest voors. staen oock in de brieven, die den proost, deken ende capittel der kercken t' Oudemunster t' Utrecht ende wij besegelt hebben voer ende oock van onsen kercken t' Isendoorn, als men daer klaerlicken in sien mach. In oirconde alle der voors. poincten hebben wij heer Wouter van Isendoorn, ridder, ende Willem van Isendoorn, sijn soon, onse segelen aen desen brieff gehangen. Gegeven in 't jaer ons Heeren duysent driehondert vierendetachtich, den sesten dach in de maent van den April. En sijn dese met twee groene segelen besegelt.
(13) 1386 APRIL 30
Wy Wouter here van Ysendoren ridder ende Willem van Ysendoren onse soen doen kont ende kenlic allen den genen die desen brief zullen sien of horen lesen dat wij gegeuen hebben ende geuen mit onsen vryen wil Lybken Vaeck ende sinen eruen alle dat hij aen syn huijs getymmert heft dat hy tegen Jan van Haffen coft of dat hy daer naemaels aen tymmeren sal ende alle dat hy an de hofstat ghewerft heeft alsoe als Lypken dat bepoet ende begrepen heft Ende want wy willen dat Lybken ende sinen of horen nacomelingen dese hoffstat in allen manieren als als hi se ghewerft ende bepoet heft vaste ende stede blive sonder enich weder zeggen Soe hebben wij in enen getuge der waerheit desen brief besegelt mit onsen segelen Gegheven int jaer ons heren dusent drie hondert sesse ende tachentich des nesten manendages nae den heyligen Paessch dach.
(16) 1391-1392
Item van Lemken Hermans van ij scaren…..v gul
Item van Heynric die Smit van ij scaren…..v gul
Item van den seluen Henric van enen rundeken…..i gul
Item van Jan Nesen soen van ij scaren…..v gul
Item van Jacob die meester van i scaer…..iij gul
Item van den seluen Jacop van enen rundeken…..ij gul
Item van Geurt Rycouts soen van ij scaren…..v gul
Item van Jan den Goyer van i scaer…..iij gul
Item van Wouter Geertrud soen van ij scaren…..v gul
Item van Heyn van Volu van i scaer…..iij gul
Item van Neesken Stultincs van i scaer…..iij gul
Item van Wouter Nagel van i scaer…..iij gul
Item van Lambert den snider van i scaer…..iij gul
Item van Arude den Gyere van i scaer…..iij gul
Item van Wutte Stade van i scaer…..iij gul
Item van Heynric van Loenen van i scaer…..iij gul
Item van Jan Lauwen van ij scaren…..v gul
Item van Foijsen van den Geijn van i scaer…..iij gul
Item van Fieken Lamberts dochter van i scaer…..iij gul
Item van Liesken van der Molen van i scaer…..iij gul
Item van Heynric van Loenen van i rundeken…..ij gul
Item van Jan die Ec van i scaer…..iij gul
Item van den seluen Jan i rundeken…..ij gul
Item van Rycoude den Smit van i scaer…..iij gul
Item van Jan die Snider van i scaer…..iij gul
Item van Jan van Haffen van i scaer…..iij gul
Item van Coornelis Maes soen van ij scaren…..v gul
Item van Jan Dabt van ij scaren…..v gul
Item van Dirc Wolff van iij scaren…..viij gul
Item van Steuen Zuermont van i scaer…..iij gul
Item van Dirc Lisen soen van i scaer…..iij gul
Item van Gysbert Nagel van i scaer…..iij gul
Item van Claeus van Wyc van i scaer…..iij gul
Item van Liefken Nagels van i scaer…..iij gul
Item van Oede Tuelkens van i rundeke…..ij gul
Item van Dirc Jans soen van i scaer…..iij gul
Item van Egbert Claeus soen van iij scaren…..viij gul
Item van Griecke Dirc Wolfs dochter van i scaer…..iij gul
Item van Ludeke Goeswijns soen van i scaer…..iij gul
Item van Bouweman van i scaer…..iij gul
Item van Willem van Rode van ij scaren i rundeke…..vj gul
Item van Arnt Arnts soen van ij scaren i rundeke…..vj gul
Item van Jutte Heynen van i scaer…..iij gul
Item van Aleyden Luydekens. van i scaer…..iij gul
Item sic Alaerts van i scaer…..iij gul
Item van Reijken vanden Geyn van i scaer…..iij gul
Item van Rolof den Bulwerper van iij scaren…..viij gul
Item van Honeken Wonder van den scaren opten wert inden wael tegen Ysendoren…..iv gul
------------------------------------
Opgeboert van erfpachte tot Ochten ende tot Ysendoren ende van tijnse
enen gulden voer ij w / den scillinc voer enen witte
gul / een hoen voer i hen gul / i dachmaet voer x hen gul ende een pont wasse
voer vj hen gul (noot: bedragen zijn mij onduidelijk !!!!)
Item van Denken …..i B
Item van Dirc vanden Geyn …..2 B
Item van Ryquijn van Ginckel …..ij hoenre ende 2 sc
Item van Jan Ringhers soen ….ij hoenre ende i sc
Item van Heyn Vaen soen …..ij hoenre ende i dachmaet
Item van Bok Gyselberts …..ij hoenre ende ij dachmaet ende vi sc
Item van Jan van Wck …..viij hoenre ende ij dachmaet ende i gul
Item van Wouter van Dromel …..x v
Item van Rutgher vander Molen …..iv hoenre ende ij dachmaet ende i sc
Item van Wouter die cuper …..ij hoenre ende i dachmaet
Item van Arnt Boele …..i sc
Item van Jan vander Molen …..vi hoenre
------------------------------------
Item van Ariken Herman een half pont wasse ende …..iij s
Item van Jan die becker i dachmaet v hoenre ende …..v s
Item van Geurt Wonder …..ij v
Item van Coenraet Maes soen xiiij hoenre …..v w s
Item van Hadewich Truden dochter viij hoenre …..x s
Item van Lemken Hermans iiij hoenre ende ……ix s
Item van Jan Wonder x hoenre …..xx s
Item van Jan Nesen soen xv hoenre ende …..v s
Item van Heynric Claerbout xxviij hoenre …..iiij s
Item van meester Jan i hoen
Item van Trude Belien dochter i hoen ende …..v s
Item van Jan den Goyer xxv hoenre
Item van Hille Bulwerper iiij hoenre ende …..xx s
Item van Hille Wreden vij hoenre ende …..xiiij s
Item van Seeupenberch i hoen …..i s
Item van Gesa Auen dochter i hoen ende iij w
Item van Jan Deus soen xviij hoenre …..viij s
Item van Arnt die Wrede vj hoenre ende …..iiij s
Item van Dirc Wolf vi hoenre ende …..v s
Item van Oden Tuelkens ij w ende iij s ende viij d
Item van Gerit Rycouts soen viij hoenre ende …..iiij w
Item van Heynric van Wy i pont wasse
Item van Bouweman xiij hoenre …..iiij s
Item van Dirc Jans soen ij pont wasse vx hoenre ende ij w
Item van Heynric die Smit iiij w ende v s ende ij d
Item van Egbert Claeus soen iiij hoenre ende …..x s
Item van Spirinc ij pont wasse ix hoenre ende …..iij w
Item van Dirc Lisen soen xxiiij hoenre ende i w…..xv s
Item van Jan ende Dirc die Smit ij w …..iij s
Item van Arnt Arnts soen …..ij w
Item van Berten van Scalmen v hoenre
Su. xxvi gul xiij gs viij d
Item van Heynric van Loenen i pont wasse ende …..iij s
Item van Wouter Geertruden soen vij hoenre
Item van Jacob die meester iij w …..iiij s
Item van Sperwen wijf iij hoenre
Item van Hadewich Sproncs dochter iiij hoenre
Item van Ermgarde vij hoenre ende …..x s
Item van Speuken …..ij s
Item van Heynen van Wij v w
Item van Jutte Heynen ij hoenre ende …..viij s
Item van Luydeken Goeswijns soen van iij mander weijts waer de mander gebuert i gul maect …..iij gul
Item van Jan Jordens soen ij w …..xvi s
Item van Maes Coenraets soen van iij mander weijts waer de mander gebuert i gul maect …..iij gul
Item van Wouter Spirinc van den Weteringsche wal xvj pont wass
Su xiij gul vj gs
------------------------------------
Item soe is vander molen comen binnen deser tijt van Sunte Odulfs dach tot des donredags toe na Paesch dach alse voers. is / …..xlij mander / ij scepel ende i spint weijts ende roggen / teen onder dander gemeengt van elken mander i gul maect….. -xliij gul ij gs
Item viiij mander gersten ende iij spinde elc mand xxiij gs ende v gul xxiiij gs
Item xvi mander mouts ende ij scepel elc mander voer xxij gs x gul xxx gs iiij d
Item ij mander ende ij scepel beuken[wans] dat beuken[wans] was tot Zandewyc vercoft te samen voer xx gs
Item van wert rijsen wten wert tot Ysendoren gecomen ende vercoft vi gu b
Item van wijn tot Ysendoren vanden wijngaert gecomen v gu b
Item van aeste wten bogaert tot Ysendoren iiij gu b
It van snolinghen van jongen willighen tot Ysendoren te hoefden ij gu b
Su lxxvj gul ix gs xij d
------------------------------------
Inden yrsten om nagelen ende ander yserwerck …..ij gul
Item den tymmerluden die aen die molen tymmerde van horen loon …..v gul
Item van teringhe ende coste duer tymmerlude die wael dat sie molen maecten …..iiij gul viij gs
Item van den parric tot Ysendoren te maken daer dat weyde guet des nachts in pleeght te staen …..ij gul xviij gs
Su xiij gul xxvi gs
Alle die ghene die desen brief zullen zien of horen lesen . doe ic verstaen Willem van IJsendoren Ridder . dat ic van enen eersamen man heren Alphar van Lichtenbergh proest der kercke van Oudemunster tUtrecht in pacht ontfaen heb tien jaer langh na datum des briefs sine tiende tot IJsendoren groet ende smael ende die aldus gheheten siin inden broecke opt middelvelt . ende opden weerde mit allen haren toebehoren . also alse van outs gheleghen siin ende siinre proesten ende siinre kercken van Oudemunster voers vrilic toe behoren om een zeker jaerlix pensie als om vyftich goede oude vrancrijcsche salde goet van goude van volre gewichte ende van gherechten munten des conincs van vrancrycke of payment dat daer goet voer is in der stat van Vtrecht inder tyt der betalinge . commerloes ende vry te betalen tUtrecht in synre kerken van Oudemunster voers jaerlix binnen der maent van meye hem of synen vicario inder tyt tot behoef des proests voers . ende tot behoef des dekens ende capittels siinre kerken voers . op mine cost anxt ende arbeyt sonder enigherhande of cortinghe of verminringhe des pachtes voers oec van wat zaken datter toecomen mochte ende also voert jaerlix des voers tijen jaer vyt mit dustanighen vorwaerden . waert sake dat ic Willem voers dese voerghenoemde pacht jairlix niet vol ende al en betaelden binnen viertien daghen na der maent van meye of in enighen punten ende vorwaerden verbrake die de principael brieue dye aen beyden siden daer op ghegheuen siin begrepen hebben . so viel ic van allen rechte ende toesegghen dat ic hadde aen die voers tiende . ende die tiende quamen dan vri ende los weder aenden proestdeken ende capittel der kerken van Oudemunster voers . horen vrien wille mede te doen . also verre als sie dien voerghenoemden tiende dan weder aen nemen wouden ende anders niet behoudelic nochtan hem aen afterstedighen pacht die hem dan afferstedich ware . voert soe gheloue ic Willem principael zaecwout voers voer mii ende onse erfgenamen in goeden truwen . Ende wy Roelof van IJsendoren proest tot sunte Peter tUtrecht . Wouter van IJsendoren Ridder . Herberen van IJsendoren ende Alaert van IJsendoren ghelouent mit hem voer ons ende onse erfnamen in goede truwen den proest deken ende capittel voers teynden den tijen jaren voers of daer binnen . waer dat zake dat die tijende versumet werde nemmermeer hynder noch lette te doen in rade noch in dade in woerden of in werken noch nyement van onser weghen aen die tyende voers om versumenisse of ghebreckelickeyt die daer in versumet ware van my Willems weghen vors . mer die voerghenoemde teinde vrielic weder te comen aen den proest deken ende capittel der kerken van Oudemunster voers hoer scoenste mede te doen sonder yements weder segghen van ons onsen erfnamen ofte van onsen weghen sonder alle archeijt . In kennisse der waerheit ende bestennisse des briefs beseghelt mit onse seghelen Gegheven int jaer ons heren dusent drie hondert ses ende tneghentich des sonnendaghes na sinte Johannes dach nativitas.
(19) 1396 AUGUSTUS 29
Ic Walter heer tot Ysendoeren Rydder Bekenne myt desen openen bryeue voir my ende mynen eruen dat ick belieft heb ende bekene ouermyds desen openen bryeue ym gods wil ende mynre zielen wyl ende ym mynre lieuer moeder wil Arnt van Keppel vrouwe van Ysendoeren ende myns broeders Otten van Ysendoeren huere beyden zielen zelyger gedachten alsulke ghift make ende opdracht ende testament als sy gegeuen hebben ende gemaect Daer myn lieue broederen Rolof van Ysendoeren proest tot Synte Peter Tutrecht ende Alert van Ysendoeren auer ende aen syn geweest nae inhalt der bryeue daer van beheltelyck my ende myn eruen zullyke twijntich merghen lands geheyten de Hoeuen gelegen inden kyrspel van Ysendoeren die Otten mynen brueder zelyger gedachten te wesen plegen Als aen tween delen gegeuen ende gemaect is Otten mijns brueder natuerlike kijnder van mij ende van myn erfgenamen te leen te halden Ende soe die kynder van tween moederen sijn Soe sal een ygelijck op malkanderen eruen die een moeder te samen gehadt hebben Ende storuen sy sonder geboert soe salt wedercomen aen ons here tot Ysendoeren ende onsen rechten eruen Voert zulke erue als mijn moeder voergs. gegeuen heeft vrouwe Jutten huerre dochter van Rutenberch nae inhalt eens rijchters brief sal men van my oeck te leen halden ende van mynen eruen Ende voert alsulken hoffstat als mijn lyeue moeder zelyger gedachten gegeue heeft mijnre zuster Mabelij vander vander [sic] Lauwyck Soe beken ick dat ick huer die verlyt heb ende verlye om enen hollenschen tsyaers Te betalen alle yaer op Synte Martens dach Daer myn moeder zelyger gedachten in te wonen plach alsoe lange als sy leuet ende nyet langer Ende als sy nyet en is soe sal sy weder comen aen my ende mijnen rechten eruen Voert alsulke ghyft ende makynge als myn lyeue moeder ende broeder voirg. gegeuen ende gemaect hebben onser kapellen ende kyrken tot Ysendoeren nae inhalt der bryeue Daer om ken ick die voer mij ende mynen eruen van weerden te sijn ende willen dat volcomeliken gehalden hebben Ende want myn lyeue soen heren Wyllem van Ysendoeren te hans nyet bynnen lands en is Soe heb ick gebeden myne lyeuen bruederen Rolof van Ysendoeren proest toe Synte Peter Tutrecht ende Alert van Ysendoeren desen bryef myt my tot enen getuijch der wayrheit te segelen Dat wy Rolof van Ysendoeren proest toe Synte Peter Tutrecht ende Alert van Ysendoeren om beden wijl ons lyuen broeders heren Walters gheern gedaen hebben Gegeuen int jaer ons heren dusent dryehondert sess ende tnegentich op Synte Johans dach decollationis
(20) 1397 MEI 15
Ic vrouwe Lysbeth van Kersberch doe kont ende kenlic allen goeden luden . dat Willem van IJsendoren Alaerts zoen mi af gheluest heeft seuen merghen lants dije gheleghen siin in die maelscap van IJsendoren inden Broeck bouen der nederster steghen . daer bouen naest ghelant is her Roelof van IJsendoren proest tot sinte Peter tUtrecht ende Jan dye Smit ende beneden naest ghelant is Willem van IJsendoren voers. ende Aernt dye Haze streckende mitten zuden eijnde aenden Broeckdijc ende miten noerden eijnde aent Gras broeck dijc Ic vrouwe Lysbeth voers. tonderpande plach te hebben van Alaert van IJsendoren sinen vader . Daer af ic vrouwe Lysbeth voers. bekenne Willem voerg. den lesten penninc mitten yersten wael betaelt ende gheue oen dat erue ouer mit minen vrien wille . oen sinen vrien wil daer mede te doen ende mi noch minen eruen daer gheen recht aen te hebben noch te behauden In kennisse der waerheyt bezeghelt mit minen zeghel . Gegheven int jaer onss heren dusent driehondert seuen ende tneghentich des dynxdaghes na sinte Servatius dach bisscop
(23) 1406 DECEMBER 6
Allen die ghene die desen brief zullen zien of horen lesen doe wy verstaen Jan die Haze, Goeswin Jans zoen, Willem Jans zoen, Volcwyf Jans Jordens zoens echte wiif was ende Oede Jan Jordens zoens dochter was, Jan den Hazen voers. minen zoen ende Jan den Hazen voerg. minen brueder tot onser twyer momber ghenomen ende ghecoren, dat wy voers. zamelick mit onsen vryen wille vercoft op ghedraghen ouer ghegeuen hebben opdraghen ende ouer gheuen in desen teghenwoerdighen brieff voer onss ende onsen eruen Otten van Loenresloet Jans zoen ende zynen eruen neghendalf hont lands ende seuentien roeden ter goeder maten een luttel meer of min gheleghen tot Ysendoren in den Rijsweert, daer bouen naest ghelant is mit erue Jorden van den Houe ende beneden mit erue sinte Johans autaer inder kerken tot Isendoren gheleghen Dirc Wolfs kiinder mit erue daer tusschen gheleghen mit sinen aenscot, voer een vry eyghen erue in gherechten eyghendom alzo dat voers. erue gheleghen is alzo dat wy voers. daer of onterft ziin ende zellen wesen ende niet meer rechts noch toezegghen aen en hebben noch en behouden noch onse eruen Ende datter Otte voers. ende zine eruen daer aen gheerft ziin ent hem ende zinen eruen vast ende stede is ens hem noch zinen eruen nyemant breken en zel noch en mach mit enighen recht Ende vertyen mede op dit voers. lant ende erue alze erfcoep recht is naden lantrecht van Nederbetue Ende wy Jan, Goeswinn, Willem, Volcwijf ende Oede mit onss mombers hant voers. alze zaecwouden ende wy Jorden Jans zoen en Jorden vanden Houe als borghen ghelouen dit voers. lant ende erue te waren jaer ende dach alze erfcoep recht is in Nederbetue ende alle voercommer ende voerplicht of te doen ende alle die ghene daer op doen vertyen diet met recht sculdich ziin te doen ende dies ten rechten comen ende staen willen Ende want wy Goeswinn, Willem ende Oede voers. op dese tyt seluer ghenen zegel en hebben, zoo hebben wy gebeden onse mede zaeckwouden ende borghen voers. desen brief mede ouer ons te bezegelen Ende wy Jan, Volcwyf alze zaeckwouden voers. Jorden Jans zoen ende Jorden vanden Houe alze borghen voers. om bede wil deser voers. hebbe wy onze zeghelen ouer hem ende ouer onss seluen open aen desen brieff ghehanghen Gegeuen int jaer ons heren vier hondert ende sess op sinte Nyclaes dach biscop
Het 19e eeuwse transcript meldt over de zegels: Jan die Haze: twee rechter schuinbalken; Volcwijf is afgevallen; Jorden Janszoon: sautoir vergezeld van vier hoefijzers; Jorden van den Hove: kruis, in 3 en 4 een ster.
(24) 1406 FEBRUARI
Ick Wilhem heer van Ysendoern Ridder doe kondt allen luijden die dessen brieff sullen zien of horen lesen dat ick voir mijne mannen hier beneden beschreven verlyet ende verleent hebbe verlye ende verleene mit mijn vryen wille als een leenheer Willem van Issendoern Alaerts zoene mijn neve tot enen rechten Zutphenschen leen alle erffenisse ende gueden die sijn alden van brueder scheydinge heer gebracht hebben ende die gelegen sijn inden gerichte van Issendoren mit allen hoeren toebehoeren alsoe daer gelegen sijn in den selven gerichte vurs. behaudelick jouffrouw Folswijn Willems moeder vurs. hoir lijfftochte nae ingehalt hoire brieven mit alsulke voirwarden dat Willem vurs. dair aff gueden sall zijn brueder ende zusteren bij sinen maeg Daer dit gescieden daer waren over ende aen mijne mannen Aernt die Haze Jan die Smit Jans zoene tot IJsendoren ende meer [berne] luijde In kennisse der waerheit soe heb ick Willem heer van Issendoorn vurs. myn zegel apen ain dessen brieff gehangen Gegeven int jaer ons heren duyssent vierhondert ende sess des manendaegs nae onsser liever vrouwen dach te lichtmisse diemen scrijffe primo ficatio.
(25) 1408
Item Maes Coenraets i gulden / Item Herman Block i gulden / Item Johan die Raede i gulden / Item Johan die Wrede i gulden / Item Alert Johanss i gulden / Item Johan Dues i gulden / Item Henric Buddinc i gulden / Item Henric Boel ende Halken i gulden / Item Willem van Triest i gulden / Item Jacop Rikouts soen i gulden
Item Steven Suermont viij g / Item Henneken viij g / Item Johan van de Maze viij g / Item Luyken viij g / Item Lyske oeren dochter viij g / Item Hil Dircs viij g
Opboeren van de ambtman Johan van Meerten: (Rond de tijd van onse lieven vrouwen dach) Item want dat derp van Ysenderen deels den klocken slach verseten hadden doe men dat blochmys in Dalem op sloech waert ghesceiden by heren Willem van Ysenderen ende Aernt den Hasen, sceden minen ghenedigen here toe x gulden.
Uit de uitgaven van ambtman Johan van Meerten: Item des sonnendaichs nae sente Katherinen sach was daer die alinge heemraet tot Tyel om Otte van Wij en Willem van Ysendoren te sceiden want Ot voirs. meynde dat men op syn goet voirs. niet gheuen en mocht dat die heemraet vercleerden, verteerden biden heemraet gherekent, waert iiij gulden xviij g.
(26) 1408 MEI 7
Dese brieff helt in onder ander voirwarden, off sake weer dat mijn genedige here van Gulich ende van Gelre off synen erven ende nacomelingen bevonden, dat sy off hy ennigerhande recht hedden aen den gueden hirin genoempt van heren Willems wegen van Ysenderen ende sijns wijffs, dat mynen here noch synen erven etc. die beleninge ende tucht, die hi here Willem ende synen wyve voirs. dairan gedaen heeft, engheyne onstade (onschulde) brengen en sall
Wy Willem van Ysenderen, ridder, ende Elsebe, heren Splinters dochter van Lonresloet, sijn witlike wijff, doen kont allen luden overmits desen apenen brieff, also als die hoechgeboeren, duerluchtige furste, here Reynalt, hertoge van Gulich ende van Gelre ende greven van Zutphen, onse lieve genedige here, my Elsebe vurs. in oirkonde sijnre mannen van leen, mit namen Wynants van Arnhem, heren Dederichs sone, Rutgers ende Diderichs van Vlodorp, gebruederen, ende Johan des Grueters, van LXXV mergen lands, gelegen voir den huyse ten Lonresloet, dair boven naist gelant is het Johan van Cronenberg, ridder, ende beneden Henrich Deken mit lande, dat te wesen plach off is Hugen van Lonresloet, van synen gnaiden guetliken beleent heeft, dairvan ick Willem voirs. mynen lieven genedigen here voirs., als een momber mijns witliken wijffs, huldinge ende eede gedaen hebbe, als een man sculdich is te doen synen leenhere, ende hy my voirt dairaen een tucht bekant heeft voir denselven mannen, ende oic van alsulken goiden, als ick Willem voirs. Elseben, mijn witlick wijff voirs., aen getuycht hebbe, mit namen die windmoelen ende tgemael tYsenderen; voirt an alle erven ende guet, als ic liggende heb tussen den bandick tYsenderen ende den weertdyck, dair oystwert naist gelant is Belye van Lauwick, Dederich van Wye, heren Walravens sone, Arnt die Haese ende Arnt Arntss., westwert an die gemeyne stege, geheiten die Nye wech, zuydwert die werddyck voirs. ende noertwert die bandyc voirs.; item alle erve ende werde, die ic liggende heb buten den werddyc tYsendaeren, dair oestwert naist gelant is die here van Moerse, weestwert Claes van Wye ende jonge Claes van Echtelt, zutwert Lewenrelant ende die Waele ende nortwert die wertdyck voirs., dair die voirs. onse lieve, genedige here, her Reynalt, hertoge van Gulich ende van Gelre, Elsebeen, mynen witlicken wyve, een tucht aen bekant heeft vur denselven mannen; so bekennen wy voir ons, onssen erven ende nacomelingen, off sake weer, dat onse genedige here off synen erven ende nacomelingen nu off hiernamaels bevonden, dat he off synen erven ennigerhande recht an desen landen voirs. ende gueden ende voirt an anderen gueden, dair onser een den anderen an getuchticht heeft, off doen muchte op die tijt doen hi my, Elsebeen van den LXXV mergen lands voirs. beleende ende my Wilhem, dairan tuchtichden, ende oick my, Elsebeen, an den anderen gueden voirs., tYsendoren gelegen, tuchtichden, dat ons die beleeninge ende tuchtinge gheen scade doen en sal noch oick gheen achtendeel noch hinderniss onsen genedigen heren voirs., synen erven ende nacomelingen brengen noch sijn en sal an hoeren rechten van den voirs. landen ende gueden, also als die voir bepaelt staen, te vorderen. Ende dis te oirkonde so hebben wy Wilhem van Ysendaeren, ridder, ende Elsebeen vurs. ende mallick van ons onse segele van onser rechter wetenheit aen desen brieff gehangen. Gegeven in den jair ons Heren duysent vierhondert ende VIII jair, des soevenden dages in der maent Meye.
(29) 1414 APRIL 15
Ic Jacob Peters zoen pryster bekenne met desen apene brieve dat ic gecoft heb teghen danck der [w d] Gherits zoen een hofstat geleghen tot Ysendoren daer boven naest gelant is mit huze ende hofstat Jan Zonnendach ende beneden mit huze ende hofsteden Nyesken Pipers wyf was, Lambert [Hermans] [ ]nde Claerbout, streckende zuydwert aen den bandyck ende noertwert aen die straet mit egghen met enden ende mit al haren toebehoren also alse die geleghen is om hondert ende viertyen [gh sche] gulden dertyen vleemsche groot gherekent voer elcke gulden welke hofstat voirs. ic her Jacob voers. betymmert heb tot welcker hofstat ende tymmer voers. her Willem heer van Ysendoren mi te hulpen ghegheven heeft om gods wil ende des heylighen biscops Sunte Ewout siel acht ende viertich gulden der voers. payment in zulken vorwerden dat ic her Jacob voers. dit voers. goet mit alle zinen toebehoren besitten ende ghebruken ende in mien vryen wil daer mede doen zal also langh alse ic leve off ic tot Ysendoren of niet en woene sonder alleen dat ic of yement van mynre weghen dat huys noch den bogaert met argheren en zal. Ende na mijnre dot een half jaer daer na naest volghende onbegrepen so sal dan dit voers. goet mit alle zynen toebehoren dat dan [naar] tijt eertvast ende naghelvast is comen ende met eer ende bliven erflick ende ewelick in behoef ende beteringhe der papelicker renten des heylighen outaers gheleghen in der kercken tot Ysendoren ghesticht in die ere gods ende des heylighen bisschops sunte Ewouts in eenre ewigher memorien ende testament heren Willem ende mynre zielen voers. dat alle praesteren die na mi dit voers. outaer ende goet hebben of besitten voer onss te bidden ende enen yghelicken van onss beyden bizonder enen ewighen jairssangh te doen alzo alse men die sculdich is te doen off doen te doen off si daer zelver met en zaten tot Ysendoren in verlatenisse onser zonden Weert zake dat als niet en ghesciede alse voerseyt is so mach dan die heer off die joncheer van Ysendoren off die dan collatoer als voers. outaers inder tijt is alinghe die renten van den voers. huze ende hofstat mit alle zinen toebehoren niet sonder enich wedersegghen des papenrenten over die twee voers jaerssanghe jairlix liepen van den voers. goede die zoude die collatoer in der tijt van den voers. outaer [ghe en] puurlick om gods wil voer onze zielen ter tijt toe dat die paep in der tijt van den voers. autaer die twee jairssanghe zelver doet off doen doet dats den collatoer in der tijt voers. ghenuecht ende dat sethen wij her Willem ende her Jacob voers. op der collatoers [osaenaen] die na in der tijt wesen zullen dat sij hen zelven mithen papen in der tijt des voers. outaers na ingehout des brieffs verwaren Vytghsceyden alle arghelist Ende want ic Jacob Peters zoen priester voers. wil ende begheer dat alle dese voers. vorwaarden ende punten vast ende onverbreckelick sonder arghelist ten ewighen daghen toe gehouden werden So heb ic tot eenre warachtigher orkonde minen zeghel open aen desen brieff ghehanghen Ghegheven in den jaren onss heren dusent vierhondert ende viertien opten heylighen beloken paesch dach.
(30 + 33) 1415 APRIL zat na 25 / 1423 op sint Odulphus dag
Wij Jorden Jans zoin Jan Jordens zoins zoin ende Karsstijn echte wijf Jordens voirs. ghecoren ende ghenomen Jorden mynen man voirs. tot mijnen mombaer kennen mit desen apenen brief dat wij mit onse vryen wil vercoft ende op ghedraghen hebben Ot die Smit Jans zoin enen merghen lans een lutel mijn of meer ter goeder maten oestwt. neest gheleghen is mit erue Otte die Smit westwt. die selve Otte die Smit neest gheleghen is noerdwt. die ghemeyne strate zuidwt. streckende op Slurpen mit egghen mit eynden mit alle sinen toe behoeren in alle manieren alst gheleghen is om ene somme van gelde die hij ons tot onsen wil ter goeder tijt wickelic ende wael betaelt heeft den lesten penninc mitten iersten Ende hebben dair voirt op verteghen zoe dat wij kennen dat wij ende onsen eruen dair af onterft ziin ende niet meer rechts noch toe segghens dair aen en hebben behouden ende dat Ot voirs. ende siin eruen dair aen gheerft ziin ent hem vast ende stede wesen sal zonder enich weder segghen Voirt soe hebben wij Jorden ende Karsstin voirs. als zaecwouden ende wij Gherijt van Ysendoren Otten zoin ende Jan die Haze Jan Jordens zoins zoin als borghen gheloeft ende ghelouen voir ons ende onse eruen Otten voirs. dit voirg. erue ende lant te waren jair ende dach als erfcoep recht is in Nederbetu ende alle voir commer ende voir plicht af te doen ende alle die ghene dair op doen te vertyen die dair mit recht op sculdich siin vertyen ende dies ten rechten comen ende staen willen Voert soe ghelouen wij zaeckwouden voirs. ende wij borghen voirs. Otten voirs. of sinen eruen den merghen lans voirs. te rumen tusschen dit ende sunte Jacops daghe neest toe comende nae datum des briefs van alle tijmmer dat opden merghen lans voirs. ghetymmert is sonder arghelist Ende weerdt zaecke dat wij des niet en deden als voirs. steet soe ghelouen wij zaeckwouden voirs. ende wij borghen voirs. in goeden trouwen soe wat scade of hijnder dat Otte voirs. of siin eruen dair bij treghten wael op te richten ende wael te betalen sonder enich weder segghen ende sonder enigherhande arghelijst dair in te trecken In kennisse der waerheit soe hebben wij saickwouden voirs. ende wij burghen voirs. onse seghelen aen desen openen brief ghehangen Ghegheven int jair ons heren dusent vierhondert ende vijfthien des saterdaghes nae sunte Marcus dach ewangeliste
Ic Jut Ot Smits s(aliger) echte wyf was, Willem die Smit ghecoren ende ghenomen tot mynen momber kenne mit desen apenen brieue dat is vercoft heb mit mynen vryen wil Jan die Haze twee hont lants twelef roeden myn een luttel myn of meer te goider maten gheleghen inder maelscap van Ysendoren oestwt. naest gheleghen is den ouden weert zranc westwt. naest gheleghen is Jan die Haze zuidwt. naest gheleghen is die meyne strate ende noertwt. die meyne strate welck voers. erue ic Jan voers. vercoft heb voir een vry eyghen erue Ende kenne mede dat my dit voirs. erue wael betaelt is den lesten penninc mitten iersten ende bedancke Jan voirs. goeder betalinge daer af Ende ic Jut voirs. als een saecwout ende wy Bertelmeeus van Ewyc Wouter die Smit als waerborghen ghelouen Jan voirs. dit voirs. erue te waren jaer en dach voir ons ende onsen eruen voirt voir alle die ghene dies ten rechten comen willen ende al voir commer ende voir plicht af te doen als erfcoep recht is in Nederbetu Alle dese voirs. voirwaerden en punten heb ic Jut voirs. als een zaecwout ende wij Bertelmeeus en Wouter voirs. als borghen samelyc gheloeft dese voirs. punte vast ende stede te houden ende niet te breken in gheenre wyz wt ghesecht alle arghelijst In orconde der waerheit soe hebben wij Jut, Bertelmeeus ende Wouter voirg. onse seghelen aen desen apenen brief ghehangen Ghegheven int jaer ons heren dusent vier hondert ende drie ende twintich op sunte Odulphus dach
(31) 1417 FEBRUARI 20
Wy Jorden van Ham ende Jan die Smit als gijsamende principael zaecwouden bekennen mit desen openen brieue dat wij van gherechter waeraftigher schout als van gheleende gelde sculdich ziin gheloeft hebben ende ghelouen mit ghesamender hant elc voir al van ons ende onsen eruen Willem van Ysendoren Aelerts zoen of den houder des briefs mit sinen wille vijftich ouerlenssche rijnsscher gulden goet van goude ende zwoer ghenoech van gewichten die geslaghen ende ghemunt ziin veur datum des briefs te betalen ende commervry te leveren tot Bueren of tott Ysendoren inder kercken op dat hoghe altaer waer zij dat kiesen in seker behaut ende tot wille Willems van Ysendoren voirs. of des hauders des briefs mit sinen wil als op sunte Peters dach ad cathedram naest toe comende nae datum des briefs Waert zaecke dat wy voirg. zaecwouden alle dat voerg. gelt zemelic niet en betaelde ghelijc vurs. steet zo zullen wij des naesten dages nae den termijn der betalingen vors. zonder enich vertoch onghemaent [an riden] leysten tot Ysendoren elc van ons met ene knecht ende met twee peerden of elc van ons mach eene goiden man mit enen knecht ende met tween peerden [ons] kostelic voir hijm legghen in die leyst voirs. in een eerzaem herberghe die ons daer ghewijst sal werden van Willem vors. of van den houder des briefs mit sinen wil of sinen gewaerden boede daer in to legghen ende to leysten rechte tedighe maenden als eerzaem gast ende goede lude pleghen ons seluen of den ghenen die wij voir ons in die leyst voirs. legghen cost ende teringhe te werric ende weder daer af te [qeyten] Ende wanneer die termijn der betalinghe voirs. gheleden weer, weder wij dan ghemaent of niet ghemaent en werden, leysten of niet en leysten, zo mach Willem voirs. of hauder des briefs mit sinen wille dit voirg. gelt alinghe wijnnen tot joden oft tot lombaerden oft of tot anderen alzo gheliken scade fymeren of selue alzo gheliken scade op ons rekent ende van ons nemen Daer toe sijnt voerwaerden dat Willem voirs. of houder des briefs mit sinen wil op ons rekenen ende van ons nemen mach tot eenre penen alle daghe nae den dach der betalinghe voirs. enen halven ouerlenssche rijnsschen gulden der munten voirs. ende dien cost scade ende peen zullen wij hem gheuen ende wael betalen ghelyc den huestel voirs. ende wij en zullen vijt dese leystinghe voirs. niet schenden in enigher wijs Willem voirs. of houder des briefs mit sinen wil En weer recht genoech gheschiet ende voldaen tot sinen wil vanden hoestel voirg. ende van alle cost scade ende pene die daer op ghegaen ende verschenen weren Willem voirs. of houder des briefs mit sinen wil des te ghelouen tot sijns selfs simpel segghen zonder ede Voirt sijnt voirwaerden weert zaecke dat dese brief nat gatich of caputich weer of werde of dat daer een seghel of meer aen ghebreke of te breke dat en soude Willem voirs. of den houder des briefs mit sinen wil niet hijnderen dese brief zoude euen wael bliuen in sijnre volcomene machten of hij gans ende gaue weer Alle dese voirs. punten end voirwaerden ende ellic punt bij sonder hebben wij zaeckwouden voirg. ghesekert ende ghelooft zekeren ende ghelouen in goeden trouwen by onser [ en] ende in rechter eedstat vast ende stede te houden ende te voldoen zonder enich weren ende weder segghen vyt ghescheiden alle arghelist Weert oec zaecke dat wij voirg. zaeckwoude alle dese voirs. gheloeften puncten ende voirwaerden niet en hielden noch en voldeden ghelijc voirs. steet zo kennen wij ons seluen sekerloes eerloes ende trouweloes daer toe verwonnen ende vyt gheset van allen goeden rechten In orconde der waerheit zo hebben wij voirs. zaeckwouden onse seghel aen desen openen brief ghehanghen Ghegheven int jaer ons heren dusent vier hondert ende seuenthien op sinte Mathijs avont des heiligen apostels.
(32) 1418 DECEMBER 13
Wy Alert van Ysendoren bastart Herberens soen ende Joffer Margriet echte wijf Alerts voirs. bekennen mit desen openen brieue dat wy mit onsen vryen wille vercoft hebben Herman Lamberts soen neghen den haluen hont lants en vijf roeden een luttel mijn of meer ter goeder maten alsoe dat voirs. erue gheleghen is opten Ochtenschen weerdt daer oestwt. naest ghelant is Otte die Smit westwt. Dirc van Wij heren Walravens soen zuidwt. Arnt die Haze ende noerdwt. die bannedijc welcke voirs. erue wy Herman voirs. vercoft hebben voir ene vrij eyghen erue ende kennen mede dat ons dit voirs. erue wael betaelt is den lesten penninc mitten iersten Ende bedancken Herman voirs. goeder betalinghe vanden erue voirs. Ende kennen dat wij daer af onterft siin ende niet meer rechts noch toe segghens daer aen en hebben behouden. Ende dattet Herman voirs. of sinen eruen weer hij niet vast ende stede bliuen sal ende aen gheerft wesen zullen te ewighen daghen toe Voert meer soe ghelouen wij Alert ende Margriet voirs. voir ons ende voir onsen eruen Herman voirs. of sinen eruen alle dit voirs. lant mit alle siin toe behoer te waren jaer ende dach als erfcoep recht is in Neder Bethue ende alle voir commer ende voir plicht af te doen wt gheseydt alle arghelist In orconde ende ghetuyghe alle deser voirs. voirwaerden ende punten soe hebben wij Alert ende Margriet voirs. onse seghelen aen desen opene brief ghehangen Ghegheuen int jaer ons heren dusent vier hondert ende achthien op sinte Lucien dach der heiligher joffrouwen
(33A) 1427
Anno XXVIJ feria secunda post Judica droich heer Willem van IJsendoren myn genedigen heeren op synen weerdt mit allen synen aenvalle ende affvalle in diepen ende in droegen ende mit allen synen toebehoer gelegen inden kerspel van IJsendoren buyten de werdtdyck daer oistwert neest gelegen is heer Willem voirs. / suytwert ende westwert dat kerspel van Leuwen / noirtwert die selue heer Willem Sander Tengnegel ende wyer weert mit allen synen toebehoer gelyck Gerit Schultinck ende Henrich syn broeder den seluen weerdt op datum dis brieffs an eynen jaerpacht besitten ende daer op wonaftich syn / Ind myn genedigen heere beleenden daer mede Willem van IJsendoren Alartz soin tot eynen Zutphenschen rechte etc. Item heeft die selue Willem van IJsendoren Alartz soin voirs. voor myn genedigen heere ende synen mannen heeren Willem van IJsendoren voirs. ende synen eruen een loesse aenden voirgenoembden weerdt bekendt voir hoin ende synen eruen / welcke loesse all moeten geschien binnen ses jaeren nu aengaende ende neest nae een ander volgende alle jaer op dat heylige hoichtyt Paisschen off binnen den vier heyligen dagen daer nae ombeuangen ende een naer te voeren de loesse kondt te doen mit elff hondert gueder alde frankricksche schilden ende veertich guet van golde ende gerecht van gewichte / off mit anderen gueden gulden payement daer voir gelyck goet aen eenre summen te betalen vrij ende commerlois te leueren tot Thyel in sente Walburgen kercke opt hoige altair ende anders in engheenre wys noch tot enghenen tyden dan als voirs. steet / Ende myn genedige heere heeft omme beden wille dese bekenninge der loessen in alle der maiten als voirschreuen steet belieft / Item heeft heer Willem van IJsendoren getuchticht vrouwe Elsbeen van Loenresloet syn echte wyff aen die guede hyer nae beschreuen Inden eersten aen die wyntmoelen ende aen dat gemail tIJsendoren / Item aen alle guet ende erue als hy liggende heeft tusschen den bandyck tIJsendoren ende den weertdijck / dair oistwert neest gelandt syn Willem van IJsendoren Derichs erffgenamen van Wye heeren Walrauen soin / Wolter die Haze ende Arent Arentz soens eruen / westwert een gemeyn steeg geheiten die nye wegh / suytwert die weerdtdyck voirs. / ende noirtwert die bandyck voers. / Item aen allen eruen ende weerden die hij liggende heeft buyten den weerdtdyck tIJsendoren vuytgesacht den weerdt die Willem van IJsendoren Alartz soin heeft / ten weer off die gelaest wurde nae inhalt der brieue soe sal zy mede daer aen getuchticht wesen / daer oist wert neest gelandt is heer Willem van IJsendoren / westwert ende zuytwert Lewenre kerspel / ende noirtwert wyer weert Sander Tengnegel ende heer Willem voirs. / manne joncker Walrauen van Moirse ende die Mairschalck
Wy Arnolt etc. doen kondt allen luyden alsoe als heer Willem van IJsendoren ende vrouwe Elsbeen van Loenresloet echte wyff Willem van IJsendoren / Willem van IJsendoren Alartz soin in eijnen erffpacht verpacht hebben eyn weerdt mit synen aenvalle ende affvalle in diepen ende in droegen mit allen synen toebehoer gelegen in den kerspel van IJsendoren buijten den weertdyck gelyck Gerit Schultinck ende Henrick syn broeder in eynen jaerpacht op datum dis briefs besitten ende daer op wonaftich syn / daer oistwert naest gelant syn heer Willem ende syn huysvrouwe vurs. / suytwert ende westwert dat kerspel van Leuwen / noirtwert die selue heer Willem Sander Tengnegel ende wyer weert mit allen synen toebehoer daer toe Sander Tengnegel ende Jorden Janss gelyck die brieff tusschen hoen daer op gemaeckt dat vuijtwijst / Soe bekennen wy hertoghe voers. voor ons onse eruen ende naecommelingen dat wy omme bede wille heeren Willems ende synre huysvrouwe voirs. den erffpacht voirs. belieft hebben ende bekend mit desen brieue daer nijet tegen te wesen alsoe verre als ons dat aen treft beheltlich (etc.) Sonder alle argelist oirkunde etc. Anno XXVIJ feria secunda post letare Hyerusalem
(34) 1427 JULI 31
Wy Gheryt Scultinc, Alyt echte wyf Gherits voirs., Henric Scultinc ende Gheertrwt echte wyf Henrics voirs., Gherit ende Henric onser beyder manne voirs. ghecoren tot onser twyer mombar, tughen apenbaerlic ende bekennen mit desen openen brieue dat wy mit onsen vryen wille vercoft ende opgedraghen hebben vercopen ende opdraghen Willem van Ysendoren Alerss vier merghen lants een luttel myn of meer ter goeder maten gheleghen in den kerspel van Ysendoren op den Weert, daer oestw. naest ghelant is die heer van Ysendoren, zuidweert die Weerdyck, westwt. Ulyaen Hermans ende noertwt. Lye van der Muelen, Herman Lamberss ende Gherit Janss, voir een vry eighen erue dijc ende tijnsvrij vytghenomen alzulke weerdijc als daer mit recht toe hoert mit egghen mit eynden mit alle sinen toe behoeren in alle manieren alst ghelegen is in gherechten eyghendom Willem van Ysendoren voirs. off sinen eruen dat erflic ende vrilic te behouden ende te besitten Ende hebben hier nae daer op verteghen alzo dat wij bekennen dat wij ende onse eruen daer aff onterft syn ende niet meer rechts noch toe segghens daer aen en hebben behouden ende dat Willem van Ysendoren voirs. ende syn eruen daer aen gheerft syn ent hem vast ende stede is ens hem nyemant breken en sal noch en mach mit enighen recht Ende bekennen dat onss Willem voirs. dat voirs. erue te willen ende te dancke wael betaelt heeft den lesten penninc mitten iersten Voert soe hebben wij Gheert, Alyt, Henric ende Gheertrwt voirg. alze zaicwouden ende wij Wouter die Haze ende Wouter van Ysendoren Hermanss alze goede waerborghen gheloeft ende ghelouen voir ons ende onsen eruen Willem van Ysendoren voirg. of sinen eruen dit voirg. erue te waren jaer ende dach als erfcoep recht is in Nederbetue ende alle voircommer ende voirplicht aff te doen ende alle die ghene daer op doen vertyen die daer mit recht op sculdich syn te vertyen ende dies ten rechten comen ende staen willen wt ghenomen alle argelist In orkonde der waerheit soe hebben wij Gherit, Alijt, Henric ende Gheertrwt alze zaecwouden voirg. ende wij Wouter ende Wouter voirg. alze borghen voirg. onse segelen aen desen openen brief ghehanghen Ghegheuen int jaer ons heren dusent vier hondert ende sueuen ende twijntich op sunte Peters auont ad vincula
Zegels (zoals beschreven in de transcriptie): Gherit Scultinc: kruis; Alyt: dubbelden adelaar; Henric Scultinc: kruis met in rechterbovenhoek een ster; Geertruid: leeuw met blokjes; Wouter die Haze afgevallen; Wouter van IJsendoorn Hermansz: sautoir vergezeld van vier hoefijzers.
(35) 1428 AUGUSTUS 11
Ic Meeus die Hert Richter tYsendoren van des heren weghen van Ysendoren orkonde ende tughe openbaerlic mit desen openen brieue dat voir my quamen ende voir gerichts lude hiernae bescreuen int tghericht Alert van Ysendoren bastert Herberenss ende Margriet van Weylhuyssen syn echte wijf den seluen Alert hueren man ghecoren tot hueren momber die huer van my mit vonniss der gherichts lude daer toe ghegeuen werdt ende gauen ende droghen op mit hueren vryen wil Willem van Ysendoren Alerss die rechte helft van twee acker lants houdende thien hont lants een luttel myn of meer ter goeder maten gheleghen inden kerspel van Ysendoren op ten Weerdt, daer oestwt. naest ghelant is Herman Slambert Hermans soenss, zuidwt. Heinric Scultinc, westwt. Willem van Ysendoren Herberenss ende noertwt. Wouter die Haze, voir een vry eyghen erue, dyc vry, tyns vry, wt ghenomen alsulken weerdyc als daer mit recht toe hoert, mit egghen, mit eynden, mit alle siinen toe hueren in allen manieren alst gheleghen is in gherechten eyghendom Willem voirs. ende syn eruen, dat erffelic ende vrylick behouden ende te besitten. Ende verthegen hier nae op alze huyn tfonniss der gherichts lude wysden voir recht dat sy sculdich weren te doen ende dat sy ende huer eruen daer aff onterft weren ende niet meer rechts noch toe seggens dair aen behouden en souden ende Willem voirs. ende syn eruen daer aen gheerft weren ent huen vast ende stede wier ende huen niemant breken en soude noch en muchte mit enighen recht Voirt soe gheloefden Alert ende Margriet voers. alse saeckwouden ende daer toe Jorden vanden Houe ende Henric Block alse goede waer borghen dese rechte helft van desen erue voirg. Willem van Ysendoren voirs. te waren jaer ende dach als erfcoep recht is in Nederbetue ende alle voircommer ende voirplicht aff te doen ende alle die ghene daer op doen vertyen dies ten rechten comen ende staen willen Ende weert saeck dat Willem voirs. tot ennigher tijt ennighen voircommer off voirplicht queme op dit erue voirg. dat van Alerss ende Margrieten weghen bewysseliken sonder arghelist toe queme dat mach Willem voirs. huyn wt doen peynden aen alle erues ende goets dat sy hebben soe waer dattet gheleghen is als pacht scout Hier waren ouer ende aen alze gherichts lude Jorden van Ysendoren Hermanss, Ot Roeck ende meer beruer lude. In orkonde des briefs besegelt mit minen segel. Ende want ic Alert van Ysendoren bastert Herberens voirg. als een saecwout ende wy Jorden van Houe ende Henric Block alse waer borghen bekennen ende consentieren dat dese voirg. opdracht vertychghennisse ende waerscap mit onsen vryen wil daer toe mit hande ende mit monde voir Meeus die Hert als een richter tYsendoren ende voir gherichts lude voirs. ghesciet syn ghelyc voirs. steet, soe hebben wy tot eene orkonde om der meerre vestenisse wil onssen segel meede aen desen brief ghehanghen Ghegheuen tsamen int jaer ons heren dusent vier hondert ende acht ende twyntich des woensdaghes nae sunte Laurentius dach
Zegels (volgens de transcriptie): Meeus die Hert: zesspakig rad en zes paar sterretjes in rechterbovenhoek; Alert van Y bast Herberens: chatillon met dunne rechter schuinstreep; Jorden van Hove: kruis, in 3e en 4e kwartier een ster; Henric Bloc: springende eenhoorn naar rechts.
(36) 1430 MEI 23
Ic Jan van Rossem richter in Neder Betue orconde ende tuge apenbarlic dat ic in den jair onss heren daer men screff dusent vierhondert ende dertich up den thyenden dach na sente Servaes dach quam rijden tot IJsendoren aen Maes Coenders soens weren dair z[achde] my Otte van Echtelt dat ic hem richten solde ende vytsettinge doen solde na vytwijsinge syns Richters brieff dien hi my toenden [dair] elf margen lands geheiten Dailsem, als recht weer, Des so brachden ic Richter vurs. een oirdel hoe ic hem sculdich weer te doen als [recht] weer dair weert gewijst dat ic Otten vurs. setten solde in desen vurs. lande tot allen recht ende allen die ghene den aenvanck verbieden solde die hem rechts vermeten aen desen lande vurs. off [w den] wolde, des so setten ic Richter vurs. Otten vurs. in desen lande vurs. tot allen recht na vytwissinge syns briefs vurs., ende verboidt allen den genen die hem rechts vermeten aen desen lande vurs. den anevanck van desen vurs. lande bi hueren live bi goide Hier sin ouer onthailt als richtslude Wolter Zass Ludolf Zass In oirconde des briefs besegelt mit mijnen segel.Gegeven int jair ons heren dusent vierhondert ende dertich up den thienden dach na sunte Servaes dach
(37) 1431 MEI 25
Wy Willem van IJsendoren Elsabe van Loenresloet vrouwe van Isendoren echte wijf heren Willems voirs. heren Willem minen [ ] ende echte man voers. gekoren tot mynen mombar ende ic Jacob van Ysendoren bekennen semeliken mit desen brieue Dat wij mit onsen vryen wille vercoft gegheven ende opgedragen hebben Willem van Isenderen Aelerts soen alle alsulke hofsteden huysinge ende erue als hiernae beschreven staen ende gelegen siin in den kirspel van Ochten Ten eersten een huijs ende hoffstat dat Rutger Egbertsoen te wesen plach daer oestwt. naest gelant is die pastoer van Ochten zuydwt. Gerit Henric soens wyf westwt. die gemeynt ende noert wert Ryquins kynder van Ginckel Item noch een hofstede die des auden Derics van den Gein te wesen plach daer die gemeynt all om ende om leecht sy noch een hoofstede die Willems [Lenc] te wesen plach die nu Ryquin tlaeste heeft ende nu op woent daer is oestwert. naest gelant Jan Mostert zuydwert Gerit van Drueten westwt. ende noertwert die gemeynt Item een hoffstat Lysbet van Kedinchem heeft daer oestwert naest gelant is Lysbet Peters zuydwt. Lysbet van Kedinchem voers. westwert ende noertwert die gemeynt Item noch een hofstede die Ryquins van Ginckel hebben daer oestwert naest gelant is die kosterije van Ochten ende noertwt. Gerit Henric Henrics soens wyff westwt. ende noertwt die gemeynt Item noch een hofstede Lyfkens van Hoemen te wesen plach daer oestwert naest gelant is Willems kynderen van Cleve zuydwert Henric die Wrede westwert die gemeynt ende noertwert die pastoer van Ochten Item noch Roelof Bincks hoffstede die Heinrics Bincke te wesen plach daer oestwert noerdwert ende westwert naest gelant is die gemeynt van Ochten ende zuydwert Jan die Wrede Item een hofstede die Wouters van Droemel te wesen plach daer oestwert ende noertwert naest gelegen is die gemeynt zuydwert [ papier weg ] erve ende westwert [ ] erve hofstat Item een hofstat die Jans van den Moelen plach te wesen [ ] naest gelant is Heinric Peters Boelen soen zuydwert westwert ende noertwert die gemeynt Noch een hofstat daer Aelbert Henricsoen nu ter tijt op woent daer oestwert naest gelant is Jan van Drueten westwert Alert van Wyc zuydwert ende noertwert die gemeynt Item noch Gerit Henrics soens wyffs hofstede die Jacob van Ginckel te wesen plach daer naest gelant is die pastoer van Ochten za Ghysbert He[rma]ns soen westwert die gemeynt ende noertwert Luitger Egbertsoens hofstede Item een stuck lants op Dr[ ]eert gelegen dat Jans van Weerdenberch te wesen plach dat die bisschop van Munster acht hoe[v]e syaers tynss ute heeft Item noch een hoffstat buten dycs geleghen die St[ ] hoffstat te wesen plach die Wouter Nasschert nu heeft en daer hy de passch gepacht heeft Alle dese voirs. hofstede ende erven mit oeren toe behueren voer een vry eygen erve mit alle alzulke dyck (enz enz) Gegheven int jaer ons heren dusent vierhondert een ende dertich up sunte Marcus dach.
(38) 1431 DECEMBER 22
Ic Folswijn van Drueten die wilne echte wyf was Aelerts van Ysendoeren des got genedich sy Wouter Nasschert gekoren tot mynen mumbar bekenne mit desen oepenen brieue dat ic mit mynen vryen wille quijt geschouden hebbe ende quijt schelde voir my ende voir mynen eruen Willem van Ysendoeren mynen zoen ende sinen eruen alle alsulke schout ende voerleden pacht als hij my schuldich is tot desen dage toe datum des briefs Ende hebbe mit mynen vryen wille voert gegheuen ende upgedraegen den voirg. Willem mynen zoen twijntich merge lants gelegen tusschen Maze ende Waelle inden kerspel van Waemel op die Liefter ende voert alle alzulke erue ende guet rede ende onrede ruerende ende onruerende als ic hebbe ende als my aen verstorue is ende aen geerft is van dese Wouters van Ysendoeren mijns zoens des got genedich zy lant erue pacht tyns brijff tymmer schout die men hem schuldich weer in brieuen of buten brieuen off zoe wat guede dutz were my toe behuerende Voert heb ic den voirg. Willem van Ysendoeren als enen erfpachtheren ende voir erfpachters Wouter Nasschert ende Willem Smyt ouergegeven ende upgedraegen mit mijns mumbars hant ende mit minen vrien wille als recht is een huyss ende hostat gelegen inde kirspel van Ysendoeren aen den kerchof die Lamberts Karmanz te wesen plach ende hebbe hier nae up vertegen alzoe dat ic ende myne eruen van allen desen voerg. eruen ende guede onterft zijn ende niet mere rechts noch toeseggens daer vorder aen en behauden ende dat Willem voirs. ende ziine eruen daer aen geerft ziin Voert heb ic Folswijn voirs. geloeft voir my ende minen eruen den voirs. Willem van Ysendoeren ende zinen eruen alle dit voerg. erue ende guet te waeren jaer en dach als erfcoeps recht is ende alle voercoimer aff te doen voer alle die ghene dies te rechte comen willen alzoe verre als Willem voirs. helt ende betaelt alzulke testament als ic gemaect heb by her Willem pastoer tYsendoeren her Jacob auterpaep tYsendoeren Willem Smyt ende Wouter Nasschert Sonder argelist In orkonde des briefs bezegelt myt mynen zegel Gegheuen int jaer ons heren dusent vierhondert ende een ende dertich des naesten daeges nae zunte Thoemes dage des heilighe Apostels
(40) 1437 APRIL / MEI
Ic Henric van Loeresloet Jans soen richter tot Ysendoren orconde ende tuge mit desen openen brieue dat aen my comen is Willem van Ysendoren Alaerts soen ende gesan my the peynden aen alle alsulcke guet als Willem van Ysendoren Hermanss in sinen lesten leuenden liiue had ende besath binnen den kerspell van Ysendoren rede ende onrede ende an bestoruen iss ende geerft heeft op Otte sinen echte wyve was ende sinen kinderen, dye als voir achtehalue Arnhemsche gulden die si hem sculdich weren, Doe so peynde ick den voirg. Willem van Ysendoren Alaerts soen tallen rechten aen all allsulck guet (etc etc), So gheloue ick richter voirs. Alart den bastaert Willems soen ende syn coepman van allen guden ende panden een wair te wesen van wegen mynre vrouwe van Ysendoern ende hem dairin te waeren then rechte te halden als een richter tot Ysendoren mit recht sculdich iss te doen. (etc etc) Dair dit gesciede weren ouer ende aen als gherechts lude Aert Jans soen ende Dirck die Roede ende meer guede lude. Ghegheuen in den jaer dusent vier hondert ende seuen ende dertich dess yerste donredaghs nae beloken Paesch dach
Omstreeks Pontianus (14 januari 1438) was er weer zo’n hoge waterstand, dat de Waaldijk van de Nederbetuwe tussen de stad Tiel en het dorp IJzendoorn op zeven verschillende plaatsen doorbrak. In het dorp Ooij zaten twee echtelieden, gevlucht voor de vloed, met hun geld en hun vee op een stukje dijk waar aan beide kanten een verschrikkelijk sterke stroming stond. Omdat die mensen daar in zulke penibele en gevaarlijke omstandigheden verkeerden, kregen de inwoners van IJzendoorn medelijden met hen en haastten zich hen met een bootje te bevrijden. Ze deden dat met een boot die men zwanenhals noemt en ze wilden hen binnendijks tegen de stroom in bevrijden.
De schrijver van dit werkje heeft dit gezien, want hij was zelf met de naderen in de boot toen ze wilden uitvaren. De anderen stuurden hem echter weg en voegden hem toe dat hij op de boot niet van nut kon zijn en maar moest vertrekken om op zijn penneveren te letten. Negen of tien man stapten in de boot en gingen aan de slag. Maar het zat hun niet mee, want na korte tijd geraakten ze acuut in de stroming van het grote dijkgat. Er stonden daar wilgen op een rij achter elkaar geplant en aan die wilgen hadden ze steun: ze trokken zich met de boot van de ene naar de andere wilg langzaam dichterbij.
Tegen hun wil wierpen de sterke stroom en watervloed hen terug en de boot sloeg om. Ze gingen allemaal onder, behalve een die zich nog aan een wilg opzij van de boot wist vast te houden. Hij klom in de wilg en zat en zat er een dag en een nacht bovenin. Toevallig was er op dat moment een klein bootje in de stroming en de mensen in dat bootje brachten enkele van de drenkelingen, twee of drie die halfdood waren, weer aan land.
De volgende dag kwamen mensen uit IJzendoorn met een bootje de stroom op om degene die in de wilg zat te redden. Met gevaar voor zijn leven klom de man naar beneden en wierp zich onder bescherming van Gods barmhartigheid in het water. Zij die in de boot stonden te wachten visten hem op en hezen hem in de boot: zo is hij gered aan land gebracht.
Twee dagen later tenslotte hebben Tielse schippers die in dit werk bedreven waren zich voorzien van twee goed uitgeruste boten, ze kwamen over de Waal en haalden de twee die op het stukje dijk zaten eraf en zo zijn ze gered.
(42) 1438 MEI 12 Oude weerdbrief
Wij Johan Trant Amptman in Nederbetuwe van wegen ons genedigen Heeren van Gelre ende Henrik van Louresloten Janszoin Rigter van wegen Jacobs van IJzendoren doen kond ende kennelijk allen luijden dat voor ons comen sijn die geerfden van den weerd van IJzendoren ende zijn eendragtelijken mit hoeren vrijen moetwille overkomen ende ordonneren te macken heuren weerd te doen dijken erffelyk ende eeuwelycken in alre maethen formen ende manieren als hier nae beschreven steeth ende hebben dat samentlijk overgegeven voor hen ende voor heuren erven die hier nae benoemt ende geschreven staen voor ons Rigteren ende amptlieden onsen Heeren voorn. ende voor gerichtsluijden als mit namen Willem van IJzendoren Alartsz, Gerrit van Boningen ende Gerrit van der Geijn ende Jan die Vreede.
Soo is tho weten dat men dit jaer daer twee tho setten sal van Ochten ende drie van IJzendoren die sullen die geerfden van IJsendoren ende van Ochten daer twe kiesen, ende daer toe Eeden bij den Amptman van Nederbetue en den Rigter van IJsendoren, ende die sullent wesen sonder weijgeren bij ene peene van twintigh alde schilden dit toecomende jaer, ende nyet langer, also veer als die dijcke ende schrijeringe dit jaer volmaekt word anders sullen die voorgn vijve blijven twee jaer lanck in heure machten na datum des briefs ende woe dese voorn. vijve samentlik of drije of vier bij een dat saementlicken koeren ende maken ende enen ijgelijken sijnen dijc wijsen, den dijck sullen die gene die hem gewesen is van voorn. vijven aenvangen ende maken bij eenre pene van ses alden schilden half tot behoef des Heren mit den geswooren die daer toe geset sijn ende werden ende half tot behoef der Kercken van IJsendoorn, waer t zaken dat daerenboven ijmand weer die sij sijnen dijk niet en makende nog aen en vingen gelijk die gesworen dat koerende werck op den thyet ende dag soo die geswooren dat doen verkondigen sullen tot Ochten ende tot IJzendoorn op eenen sonnendach in den kerken veertien dagen te voren so sullen die gesworen dijen dijck doen maken om den minsten penninck ende die dijk volmaekt is so als hij gecijert ende gekoert is, soe sal men dat loon dat dije dijk gekost heeft die niet aengevangen en is peijnden aen ende uijt den erffnen daer dije dijk op gekoert is, ende die helft meer dan die dijk bewijselijk heeft gekost te maken ende dat sullen die Richteren ende Heeren metten gesworen voornt. deijlen ende half en half hebben, nogtans soe sal die geen die der dijk sijn is aanvank halden ende dijken ten euwigen dagen bij den poene vurs. ende woe dees voorn. vijve sellen koeren bij hoeren eede voorn. so salmen die dijcken sluijsen ende watergank maken na virbaer des werds sonder argelist.
Ende wanneer die dijken volmaekt sijn na der koer voorn. ende enen ijgelijk synen dijk weet ende aangevangen heeft als voors. steet nae den twee jaeren voorn. soe sullen ende mogen die geerfden van IJzendoorn ende van Ogten bij Raede des Heren ende gerigt van IJzendoorn daer weder toe eeden drije die meest op de weerd voorn. geerft syn ende nutste daer toe sijn ende die gesworen wesen sullen opten dijken der voorn. weerde die sullen ten minsten in den weerd voors. geerft wesen tot vier of vijf mergen lants toe, ende dier sal een geerft wesen in den weerd in den kerspel van Ogten ende twee in den weerd in den kerspel van IJzendoorn ende die sullen t wesen sonder weijgeren bij der voorn. penen, ende sullen die schijringe ende koer setten alle weghe ende altoos des op sonnendag na sunte Gertrudendag undt woe die gesworen voorn. dan die dijcken voors. schyeren ende koeren te maken den watergank te vegen graeven sluijsen te maken, so wat des werdts virbaer is, dat sullen de geerfden des weerts voors. doen bij den pene voorn. als voors. steeth, ende die gesworen voors. sullen den voorn. geerfden alle jaer goede rekenschap doen, ende die sullen sij doen kondigen tot Ogten en tot IJzendoorn op enen sonnendag in der kerke agt dagen voren ende veertien nagten voor sinte Gertrudendag ende weer dan enig van den gesworen uijtlendig of die daer nijet mith thoe en weer so sal die Heer van IJzendoorn mit den meesten deel der geerfden vurs. enen anderen in die stadt setten als sij gerekent hebben, Voorts so hebben die voorn. geerfden overgegeven voor ons Richteren ende gerichtsluijden voors. soo waer dat een ygelyk geerft is buijten den werdt dijk dat men uijtten sijnen erve dijcken mach op den minsten schade een roede van den dijk daer die geerfden dat wijsen erffelycken ende jewelijck, voorts so heeft Wouter van IJsendoorn bastaart Heren Willems soen voergegeven voor hem ende sijnen erven dat men mag dijken uijtter sijnen erven liven aen den bandijk van Nederbetuwe aen op ten minste schade een roede van den dijk daer die geerfden dat wijsen erffelijken ende euwelijk, Voorts soe heeft Wouter van IJzendoorn bastaart Heren Willems soen voergegeven voor hem emde synen erven dat men mag dijken uijten sijnen erven boven aan den bandijk van Nederbetuwe aen op ten minsten schaden aen dat huijs toe opten rouwen akker. Daar voor sal Wouter voorn. voor hebben ende gebruijken alle willigen gras en potingen des dijks tot sijnen virbaer soe wien dat die dijk ook toebehoort sonder ijmands wederseggen Voorts so heeft Wouter voorn. overgegeven voor hem ende sijnen erven ende daer toe alle de gemeen geerfden samentlijken voor hen en oiren erven dat sij enen wegh sullen halden een roede breed boven aen den bandijk bij Ogten aengaende strekkende al langs onder den weerddijck tot aen bandijk toe bij Wije daer men met wagen ende ploegen door mag vaeren, ende dat en sal men nijemand weijgeren nog keeren also dick en menigwerven als ijmand des behoefs ende mijt gebuert maer een ijgelijk van den voors. geerfden mag keeren ende weijgeren dat men met geen beesten en sal hueden in sijn lochten ende op sijnen wegh alsoo veer als hij wil, Voort sijnt vurwaerden weert saeck dat enig van den vurs. geerfden waer die synen weg besloege of lochten dat men daer niet oever ende doorvaeren en mogte gelijk vurs. steet die lochten ende heijndinge magh een ijgelijk van de voorn. geerfden op breecken ende opdoen sonder bekroon ende toeseggen des geens die sijnen weg also gelocht scheijnd en beslagen hadde, dat hij daer voer ende doorvaren magh als vurs. steet Alle dese vurs. punten ende vurwaerden hebben wij voorn. geerfden overgegeven voor ons ende voer onse erven te halden ende te doen halden erffelycken ewelicken ende ummermeer uijtgescheyden Als die twee voors. jaeren omgekomen ende verleden sijn soo sal die peen van de ses alde schilden voors. af weesen ende sal staen bij den punct der drye gesworen als voors. steet dat is to weten weer ymand die ongemaekte dijk liet liggen ende nyet en maeckte so als die dijcke gekoert waer daer sal die Heer mitten gesworen in der tijd also vele tegen hebben ende nog alsoo veel tegen boeren als die ongemaeckte dijck nae de koer kost te maeken. Sonder argelist.
Voorts soe hebben wij geerfden voornt. ende mit namen hiernae beschreven Elsebe vrouwe van IJzendoren, Jacob mynen soon gekoeren tot mynen momber, ende ik Jacob Heer tot IJzendoren, Heer Willem Aelerts, priester pastoir tot IJzendoren, Heer Oth van IJzendoren, priester ende heer Jacob Peters, priester, mit Wouter van IJzendoren bastaert, Willem de Smit van Amerungen ende Willem van Triest onsen gekoren momberen, Roelof Momme als een gewaers Rentmeester in der tijd ende volmagtig van wegen mynen genedigen Heren van Munster, Willem van IJzendoren ende Willem van IJzendoren Alarts, Goissen van Lijnden, ende Sander Tegnagel, Oth, Werner, Sijbert, Steven van IJzendoren, Tierkens sonen, Claes, Wolter, Jorden van IJzendoren, Hermans sonen, Heer Johan van den Wege, canonick en priester tot Elst met Willem van Triest synen gesworen momboir, Wouter van IJzendoren Heren Willems soon bastaard, Wouter de Hase, Henrick van Loenerslooth als een geerft man, mitten nabueren Willem die Smith van Amerungen, Lye van der Moelen mit Wouter die Smit haeren gekoren momber, Johan van Egteld mit synen kynderen, Alaert van IJzendoren bastaert Herbertse, Diederick van Wely, Hendrick Block, Jorden Janse wijfs kinderen mit Willem Janse hoeren swaeger heuren gecoeren momber, Goessen de Haese Jansz, Claes Schettart met synen kynderen, Jorden Jansz, Jacob van Sunten, Gerrit Vink, Lambert Vonck, Henrik Stultinkz kynder mit Wouter van IJzendoren bastaert heuren gecoren momber, ende wij Willem van IJzendoren Alaerts ende Geurt van Boninghen als gesworen kerkmeester ende buurmeester der kerke ende des kerspels van IJsendoren hebben samentlyck dese ordonnantie vurs. ende dijka[ n] van allen puncten ende vurwaerden vurs. ende een ijgelijk vurgn. punct besunder overgegeven vur ons ende onse erfgenamen erffelijk ten euwigen dagen te halden ende te doen halden ende nyet te breeken nog te wederspreken mit enigerlij weer nog regten die men tegen enig vurgen. punct des briefs vijnden digten of versieren mag ende willen ende sijn daer mede betuijget als vurs. staet, ende so als dit vur ons Amptman ende dykgrave van Nederbetuwe Johan Trant ende Henrick van Loureslooth Rigter van IJsendoren in der tijd dese overgift ende ordonnantie vurs. vur ons geschied is ende vur den gerigtsluyden vurn. soe hebben wij onse segelen tot een getuijge der waerheyd aen deese openen brief gehangen. Gegeven in t jaer ons Heren duijsent vier hondert en agt en dartigh op sunte Pancras dag end was mit twee uythangende segelen van groenen wasse bezegelt.
Onderstond concordas cum originali. Ondertekend Gerardus Merwijk. Verder stond deze bovenstaende copia geschreven bij de hand van den secretaris Albert Lam mij wil bekent is daer mede van woord tot woord accorderende bevonden in oircond der waerheijd dese ondertekend den 2 aprilis 1650 en was getekend Laurensz Thomassen. In fidem copia copia (get) L. v. Ancle, secretaris.
(43A) 1439 AUGUSTUS 28
Anno XXXIX op sente Johans auent decollationis ontfinck Jacob van IJsendoren dat huys ende heerlickheyt van IJsendoren soe die van aldts mit allen hoeren toe behoeren nyet vuytgescheyden gelegen ende van ons te leen ruerende is Zutphenschen rechten / Manne Elbert van Alphen ende heer Johan van den Bylande ritter
(44) 1439 SEPTEMBER 17
Ich Jacop van Ysendoren doe kont ende bekenne vur my, myne eruen, nakomelinge alsoe as ich dat huys tot Ysendoren mitt gantzer herlickheyt ontfangen heb van den hoighebaren deurluchtigen vurste hertoge van Gelre van Gulick ende greue van Zutphen, mynen gnedigen lieuen her Soe heb ich dat selue huys mitter herlicheyt vurs. in orkunde twier maniere hierna beschreuen weder opgedragen, ende mit desen brieve opgedrage, den vurg. myne gnedigen here, men tot behoiff des edelen jonkern Willems soins tot Egmonde ind broeders tot Gelre, mijns lieffs geminden jonckern, ende vertije dairop mit hande halm ende mit monde, off in wat vuegen, men die vertuchnisse, doin sall en mach, soe dat myne genedige joncker vurs., der herrlikeyt mitten slote vurg. gentzlich gebruycken sall, in hogen in legen in diepen in naten in droegen, mit kirckgiften, manschappen, en allen anvall, woe sie van aldz gelegen mach wesen, en noch leeght, niet dair van vytgescheyden, Bid oich vort den vurg. myne genedigen here, dat hi joncker Willem soin tot Egmonde vurs., mit desen slote ende herrlicheyt vurs. belenen will, want dat myne gantze wille, ende begerte is, Ich schelde ouk all den mannen, ende ondersaten der herlickeyt vurs., hoeren eed quyt, den sy my, off mynen vader gedain mogen hebben, in maten dat sy dieselve ede ende huldinge doin soelen, mynen geminden jonker vurs., ende sinen eruen off nakomelingen, gebreke sijns, voirtmeer offt saeke weer, dat enige lenen verschenc of ledich worden, geystlich off wereltlich, bynnen tyden myn joncker vurs. die herlicheydt van Ysendoren heb, die mach hi geven na sinen gadingen ind die selue gifte halde ich stedich ende vast, gelyc off ich se gegeven hed ind sy oich bi mynen tyden verschenen weren, Sonder alle argelist, in orkunde gantzen vasten stedicheydt, alre punten vurs., Soe heb ich Jacob vurg. myn segel an desen brieff gehangen, vur my myne eruen ende nakomelingen ende voirt gebeden Johan van Wy ende Johan van Wy Hendricxsoin als manne myns gnedichs heren van Gelre vurs. dat sy desen brieff t’ konden mit my besegelen willen, dat wy Johan ende Johan vurs., om dat dese saicken alsoe sy vurgeschreven sijn ende staen, vur ons, ende in ons tegenvurdicheydt gescheidt syn soe hebben wy ouch onse segelen mede an desen brieff gehangen Gegeven int yair ons heren dusent vierhondert negen ende dertich, op sente Lambertz dach des heyligen bisschops.
(46) 1440 DECEMBER 13
Ick Otte van Ysendere Tierkens soen bekenne mit desen apenen brieue dat ic mit mijnen vryen wille voir my ende voir mynen eruen verkoft heb ende opgedragen Willem van Ysendoren Alerts soen acht hont landts luttel myn of meer ter goeder maten ghelegen in den kerspel van Ysendoren opten Ysendorensche waert, daer oestwaert naest ghelegen is met erue Ghosen van Lienden, westwt. Werner van Ysendoren Tierkens soen, zuidwt. dese selue Gosen ende Werner voirs. ende noertwt. streckende aen die langtoge ende aen beyden eynden half den graue tot dese erue behorende mit eggen mit eynden ende mit alle synen toebehoren soe dit voirs. erue daer ghelegen is voir een somme gheldts die my Willem van Ysendoren voirs. wittelick ende wael te wil ende te danck betaelt heeft Ende ic Ot voirs.heb hier na op vertegen als recht is ende ic sculdich was te doen alsoe dat ic bekenne dat ic daer gheen recht noch toeseggen meer aen behalden in geenre wijs Ende dat Willem van Ysendoren den voirs. daer aen gheerft is ende syn eruen ende blyuen sullen ten ewigen dagen ombekroent van my ende mynen eruen Voert meer so geloue ick Otte voirs. als een sacwolt ende wy Gherit van Wese, Claes van Ysendoren Hermanss ende Gherit van Boeningen als goede erfwaerborghen mit onse vryen wil voir ons ende onsen eruen den voirg. Willem van Ysendoren ende synen eruen dit voirg. erue te waren jaer ende dach als erfkoep recht is in Nederbetuwe voir een vry eygen erue dyc vry tijns vry ende erfpacht vry wtgescheyden achtte halue roede weerdtdycks die daer toe behoert ende vier vaett daer bouen naest gelegen is mit dyck Gherit van Wese voirs. beneden mit dyck Willem die Smit Ende alle voirkommer ende voirplicht af te doen ende daer opte doen vertijen alle die ghene die daer mit recht sculdich op te vertijen sijn sonder enich weren ende wederseggen wtgescheyden alle arghelist In orkonde des briefs besegelt mit onsen segelen Ghegheuen inden jaer ons heren dusent vier hondert ende veertich op sunte Lucyen dach virginis
Zegels (volgens de tekst in de transcriptie): Otte v Yzendoorn Tierkens – sautoir vergezeld van vier hoefijzers (dus een de Haes; deze toevoeging doorgestreept); Gherit van Weze – een klein schild met een kruis in een groot schild met een kruis; Claes van Yzendoorn Hermanss – sautoer vergezeld van vier hoefijzers; Gherit van Boningen – sautour vergezeld van vier leliën.
(47) 1441 FEBRUARI 3
Wy Gherit van Boningen ende Derck Block als buermeysteren des derps van Ysendoren ende wy Wilhelm Gelrasch pastoer tot Ysendoren ende Wolter van Ysendoren heren Willems soin bastaert als kerkmeysteren der kerken van Ysendoren Bekennen samelic met desen apenen brieue dat wy by rade guetduncken ende consent Jacobs van Ysendoren heer tot Ysendoren, Otte van Ysendoren Tierkens soen, Claes van Ysendoren Hermanss, Wouter van Ysendoren Hermanss, Jorden van Ysendoren Hermanss, Willem die Smit, Henrix van Loenersloet Janss, Arnt die Haze ende Jacob van Sunten ende voirt by wille consent ende ouergheuinge der ghemeyne ghebuer van Ysendoren in eenre gemeynre volle buerspraken om noetsaken will als onser kerken tot Ysendoren daer mede op te doen tymmeren ende te maken, verkoft ende opghedragen hebben Willem van Ysendoren Alerts soin ende joffrouwe Aryaen synen echtenen wyue enen kamp landts ghelegen inden kerspel van Ysendoren buten den bandijck opten Ysendoerenschen weert, gheheyten die Kleyne Runne haldende omtrent derdehalve margen landts luttel meer of myn ter goeder maten, daer oestwaert ghelegen is die Grote Runne ende enen kamp landts gheheyten den Nederste Kreyelt die Dirc Baumans soin ende Mechtelt Jans wyf van Hien Dircks voirs. suster op datum des briefs in pacht besitten, suytwert ende westwt. dese voirg. Willem van Ysendoren mit erue gheheyten Den alden dam ende den rysweert ende noertwert enen graue gheheiten den Pun graue all om vierkant mitten haluen graue, voir een ghenoemde somme geldts die sy ons wittelic ende waell betailt hebben den lesten penninck met den yrsten Ende hebben hier nae op verteghen voir ons ende voir onsen ghemeynen ghebueren van Ysendoren als voirs. steet als recht is alsoe dat wy bekennen dat wy ende onse ghemeyn ghebuer van Ysendoren voirs. daer alingen ende all af onterft syn ende en hebben daer gheen recht noch toe seggen mit allen meer aen behalden in geenre wijss ende dat Willem van Ysendoren ende joffrouwe Aryaen syn echte wyf voirs. ende hoor eruen daer aen gheerft sijn ende blyen sullen erflick ewelick ende ommermeer ombekroent van ons ghemeynen ghebueren van Ysendoren voirs. ende onsen nacomelingen Voirt soe geloeuen wy buermeysteren ende kerkmeysters voirs. ende wij Jacob heer tot Ysendoren, Johan Trant, Henrick van Loenresloot Jans soin, Herman die Wolf Macharis soin, Koenraet Block Maes soin ende Koenraet Block Henrix soin voir ons ende onsen eruen ende onsen ghemeyn ghebueren van Ysendoren voirs. ende hoeren nacomelingen als ghesamende saeckwolde ende waerborgen dat wy desen voirs. kamp landts aen voirg. Willem van Ysendoren ende joffer Aryaen syn wyve ende hoeren eruen jaer ende dach waren ende vryen sullen voir al den ghenen die des ten rechten comen ende staen willen als erfkoep recht is in Nederbetue voir een vry eygen erue dyck vry, thyns vry ende erfpacht vry wtgescheyden allsulke vyf roeden weertdijks als daer mit recht toe behoirt Ende alle voircommer ende voirplicht af te doen sonder enich weren ende weder seggen wt gescheyden all arghelist In oirkonde des briefs soe hebben wy buermeysteren ende kerkmeysteren voirs. ende wy sacwolden ende waerborghen elc onsen segel aen desen apenen brief ghehangen Ghegeuen inden jaer ons heren dusent vier hondert ende een ende vertich des naesten daghes nae onser lieuer vrouwen dach purificacio
Zegels (volgens de transcriptie): Gherit van Boningen: sautoir vergezeld van 4 leliën; Dirck Block: eenhoorn naar links; Willem Gelrasch: bande beladen met vijf sterren vergezeld van leeuw in linker bovenhelft van het schild; Wolter van IJzendoorn Willemszn bast: zittende draak of aap houdt een schild waarin chatillon met rechter schuinstreep; Jacob heer tot IJzendoorn: chatillon, gekroonde helm waarop staande hond; Johan Trant: lange staande jonkvrouwe houdt het schild, waarin een klimmende leeuw; Henrik van Loenersloot: liggende kruis (sautoir) met een zesparige ster in bovenste kwartier; Herman die Wolf: bordure en drie aanziende koppen; Koenraet Block: eenhoorn naar rechts; Koenraet Block Henrixz: lopende eenhoorn naar rechts, waarboven een ster.
(47A) 1441 FEBRUARI 10
Wy Arnolt etc. doen kondt dat huyden dis daichs datum dis brieffs oirkunde onser manne van leen hier nae genuempt commen is Jacob van IJsendoren ende heeft ons syne noodt geclaicht / ende dat he omme meerre schade ende last te verhueden / dat huys ende heerlickheyt van IJsendoren verkoepen off versetten moit / soe hy dat van ons te leen ruert / alzoe dat wij omme syner meere schade te verhueden ende om synre beden wille hem gegont ende consentiert hebben dat te verkoepen off te versetten / soe is he eens koips eens worden mit Jacob van Ryemsdijck ende heeft ons gebeden die leenschap van hem auer te nemen / ende Jacob van Ryemsdijck daer an te vestigen ende te beleenen / Soe bekennen wy voer ons onse eruen ende naecommelingen dat oirkunde onser manne nae genuempt die vurs. Jacob van IJsendoren voor ons commen is / ende droich ons op dat huijs ende heerlickheijt van IJsendoren mit allen synen toe behoer soe dat gelegen is ende huden dis daichs beseten heeft ende van ons te leen ruert tot Zutphenschen rechte / Ende verteech daer op mit hande halme ende monde / soe dat onse leenmannen daer ouer wesen dat he daer aff onterft ende ontleent weer / ende wy onsen vryen wille daer mit doen muchten / Soe bat ons Jacob vurs. dat wy Jacob van Rijemsdijck daer mit beleenen wolden Soe hebben wy oirkunde onser manne op die selue tyt Jacob van Ryemsdyck beleent mitten vurs. huijse ende heerlickheyt van IJsendoren mit synen toebehoer tot Zutphenschen recht / Beheltelick ons etc. / ende die vurs. Jacob van Ryemsdyck heeft huldinge etc. / Manne Henrich soin tot Meer ende Johan van Boitbergh Erffmairschalck etc. / Oirkunde etc. Anno domini duysent vierhondert XLJ feria quita post Agathe Virginis
(48A) 1448 JUNI 15
Item Anno XLVIIJ quadragesimo octauo feria quarta post Sacramento droich op Wolter van IJsendoren bastert een stuck erffs ende guetz geheiten dat Koesant woe dat inden kerspel van IJsendoren mit allen synen toebehoeren in hogen ende in leghen gelegen is / oistwert naest gelandt eenen alden stranck ten haluer naister zyp / noirtwert den haluen doeden stranck langhs den weerdyck / suyden den Waill / ende westen Willem Bruycken wertken myt der kae / soe alst vrouwe Elsbeen van Loenresloet ende Jacob van IJsendoren Wolter van IJsendoren verkocht hebben synen bastert brueder Ende myn genedige heeren beleenden voirt daer mede Michiel van Ryemsdyck tot Zutphenschen rechte / Manne heer Henrich soin tot Meer / Herman van Boitberch Sanders soin / Ude Talholtz ende meer gueder manne
Ic Gosen die Haese Jans soen bekenne mit desen oepenen brieue voer my ende voer mynen eruen dat ic myt mynen vryen moetwille wytteliken ende waell gescheyde ben van Willems erffgenamen van Ysenderen Wolter van Isenderen ende joffrou Aryanen sKocs die echte wyff was Willems voers. ende hoeren kinderen Alert ende Ghysbert van Isenderen joffrou Margrieten ende joffrou Lysbette van Isenderen Voert alle Willems erffgenamen van Isenderen van alle alsulker aenspraken schele gebreke kroene ende toeseggen als ic Gosen voers. gehadt hebbe op Willem van Ysenderen voers. ende op zinen rechten eruen tot desen dage toe datum des brieffs ruerende als vande erue inden rijsweert tot Isenderen bijnnen den weerdyck ende buten den weerdyck Soe wes my oeck Willem van Isenderen voers. dair aff toe gesecht heeft, off in testament bekent heeft off hoe dattet toekomen mocht dair schelde ic Gosen voers. aff quyt alle Willems erfgename van Isenderen voers. Wouter van Isenderen ende joffrou Aryaen echte wyff Willem voers. te ewigen daege toe Ende voert soe sall ic Gosen voers. alle saeken vanden voers. erue ende punten Wolter van Isenderen ende joffrou Aryaene voers. ende voert alle Willems eruen voers. ten besten keren sonder enigherhande argelist In orkonde des briefs besegelt met myn segel ende om die meerre vestenis wille soe heb ik gebeden Willem den Haesen Jans soen minen brueder ende Wouter den Smyt dat sy desen brieff mit my besegele willen dat wy Willem ende Wouter voers. om bede wille Gosens voers. geerne doen willen ende hebben des te orkonde onse segelen mede aen desen oepenen brieff gehangen Gegheuen int jaer ons heren dusent vierhondert een ende vyftich des manendages nae sunte Martens dach translacio
Zegels (volgens de transcriptie): Gosen die Haes: schild sautoir vergezeld van vier hoefijzers; Willem die Haese: idem; Wouter den Smyt: sautoir vergezeld van vier leliën.
(49A) 1453 JUNI 15
Anno LIIJ op sente Vijths dach droich op Jacob van Ryemsdyck dat slot ende halue heerlickheyt van IJsendoren mit allen hoeren gueden rechten ende toebehoeren nyet daer van vuijtgescheyden / Ende myn genedige heer bekende alsoe voort dair mede Gelis van Ryemsdyck Jacobss vurs. tot Zutphenschen rechten / Ende mynen genedige heer tuchtigden den seluen mail daer an vuijt beden Gelis vurs. Marien van IJsendoren Gelis huijsfrouwe / beheltlich alsulcke hylicxvuerwerden daer tusschen verdedinght anders van weerden te blyuen etc. Manne heer Adriaen van Broickhuysen Ritter / Henrich van Bronckhorst ende Wolter van IJsendoren bastert
Wy Dyrck van Echtelt, Claes van Echtelt, Bartholomeus van Echtelt gebrueders ende Gheertruyt van Echtelt onse zuster Doen kondt alle luden ende bekennen myt desen open bryeue voer ons ende onse eruen dat wy mit onsen vryen moytwille in enen rechten wytliken steden erfcoep vercofft ende gegheuen ende opgedraghen hebben vercopen ende opdraghen Rutger ende Dyrck van Loenresloet gebrueders ende hueren eruen die rechte helft van enen acker landts in den kerspel ende gerycht van Ysendoeren opten Weert in den Rysweert dair Rutger ende Dyrck voirs. die ander helft ende dat rechte wederdeel aff hebben ende dair Rutger ende Dyrck voirs. bouen naest gelandt syn ende beneden Ghysbert van Ysendoeren streckende van den graue die leegt tusschen den voirg. acker landts ende Dybbout Sroden pasch, voirt tot den Koelhoff Ghysberts voirs. die Jorden Johanss te wesen plach, myt eggen myt eynden ende myt allen synen rechten toebehuer voir een benoemde summe geldts die ons Rutger ende Dyrck voirs. ter goider tyt wytlick ende wayl tot onsen wyl vernuecht ende betaelt hebben den lesten pennynck mytten yersten Ende dancken hem dair aff goet betalynghen ende schelden hem ende hueren eruen dair aff gans loss ledich ende quyt Ende voirt alle die ghene die dair quyt schelden aff behouen moeghen Voirt soe hebben wy Dyrck, Claes, Bartholomeus ende Gheertruyt voirs. desen voirg. haluen acker landts ouermyts desen tegenwoirdigen brief soe vir opgedragen ende dair nae op vertegen dat wy ende onse eruen erflick ende ewelyck dair aff onterfft syn ende nyet meer rechts noch toeseggen dair aen en hebben noch en behalden in gheenre wys noch nyemant van onsser wegen Ende dat Rutger ende Dyrck voirs. ende huer eruen dair aen geerfft gerechticht syn zullen nu voirt meer ten ewighen daghen ent hem vast ende stede ende blyeuen sall ent hem nyemant breken en sal myt enygen rechten Voirt soe gelouen wy Dyrck, Claes, Bartholomeus ende Gheertruyt voirs. als principael zaycwalden ende wy Gelys van Ryemsdyck heere tot Ysendoern ende Arnt Deuys van Voern als goede erfwayrborgen voir ons ende voir onsen eruen Rutger ende Dyrck voirs. ende hueren eruen desen voirg. haluen acker landts te vryen ende te waren jair ende dach voir een vry eygen erue ende allen voirkommer ende voirplicht aff te doen ende alle die ghene dair op doen te vertyen die dair myt recht syn op schuldich te vertyen voir allen den ghenen die des ten rechten comen ende staen wyllen als erfcoepsrecht is in Nederbetuen gelegen ende gerycht van Ysendoern vytgescheiden alsulcken dyck ende weterynge als dayr myt recht toe behuert opten voirg. weert gelegen Voirt soe hebben wy principael zayckwalden ende erfwaerborgen geloift ende gelouen voir ons ende onse eruen weert sayck dat Rutger ende Dyrck voirs. of hueren eruen in enygen punten der wayrschappen voirs. enygen schade hynder off gebreck gevyel off geschyeden den schade hynder ende gebreck voirs. gelouen wy hem vol ende wayl op te rychten te vernuegen ende te betalen als goide manne sonder enych weren ende wederseggen Oyck soe gelouen wy Dyrck, Claes, Bartholomeus voirs. voir Elyzabeth onser zuster die inden cloester is da[t] Rutger ende Dyrck voirs. off hueren eruen dair van aff van nyemant van hyerre wegen genen schade hynder off gebreck geschien en sal wy en zullen hem den rychten ende betalen sonder enich wederseggen Voirt soe bekennen wy Dyrck, Claes, Bartholomeus ende Gheertruyt voirs. voir ons ende onse eruen dat wy myntlick wayl vernuijcht verleken ende gescheiden syn van Rutger ende Dyrck voirs. ende hueren eruen van allen recht toeseggen punten off zaken hoe off in wat maten die heer of toecomen muchten die wy myt malkanderen te doen hebben off gehadt moegen hebben tot huden op dach datum des bryefs sonder enych aensprake dair voirder aff te doen ende nementlyck vanden voirg. haluen acker lands Oyck synt voirwerden weert sake dat desen bryeff nat gaterych vleckich off rasuerych weer of worde off dat dair een zegel of meer aen gebreke off gequest worde dat en sal Rutger ende Dyrck voirs. ende huere eruen inde rechten niet hinderlich wesen In oirkonde der wairheyt soe hebben wy prinicipael zayckwalden ende erfwayrborgen onsse segelen aen desen brief gehangen Gegeuen int jaer ons heren duysent vyerhondert ende vier ende vyfftich des dynsdagh nae synte Egidius dach epi
(51) 1455 NOVEMBER 7
Wy Wolter van Ysendoeren heren Wyllems soin bastert Wolter van Ysendoren ende Bele van Ysendoren Wolters voirs. kynder doen kondt allen luden ende bekennen myt desen apene bryeue voir ons ende voir onsen eruen dat Gelys van Ryemsdyck here tot Ysendoren myt onsen vryen moyt wylle ons aff gebryct geluest ende gecofft heefft alle alsulken thyns als hyer na bescreven steet Inden iersten vter Wyllem Wolffs hofstat [a…….] Claesbout tyen schillinge twe hoenre twe pont geldts Item Durck ende Peter Block sevende halff pont geldts seven schillinge een pont was achtien hoenre Item vter Werners hofstat van Ysendoren drye pennynge enen cappoen Item vter Claes Hermans soins kynder hofstat te samen twelef schillingen seven ende twyntich hoenre Item vter hoffstat die Sanders ende Belya synen echte[…. …]uwen te wesen plach drye schillingen drye hoenre Item vter dat huyss dair Maeyken sHazen in [……] Item vter Claes Bolten hoffstat acht ende twyntich schillingen Item voer Dercks hofstat van der Meulen vier schillingen Item vter Johans hoffstat van den Kyrckhove drye schillingen tweleff hoenre Item vter Johans Meden hofstat vyer vleemsch drye hoenre Item noch acht vleemsche vyer hoenre maken tsamen tweleff vleemsch acht hoenre Item vter Henricks hoffstat van Dyck drye schillinge dertien hoenre Item Johan Sonnendach vyff hoenre Item Johan Zass tweleff schillinge elften halven brabensch twe pont was ende een vierdel pont vyftien hoenre Item Henricks kynderen van Loenresloet vyff vyerdel pondt was twe hoenre Item vter den alden gasthuyss sess hoenre Nae inhalt ende begryp der [idessver] dair op gemayckt dat vytwysst myt eenre benoemden summe geldts die ons Gelys vurs. ter goider tyt wytlick ende wayl tot onsen wyll vernuecht ende betaelt heeft den lesten pennynck mytten iersten Ende schelden hem ende syne eruen dair aff ganss loss ledich ende quyt Ende voirt alle die ghene die dair quyt schelden aff [behouen] moegen Voirt so bekennen wy Wolter, Wolter ende Bele voirs. ouermiten desen tegenwoirdigen bryeve dat Gelis voirs. den voirg. thyns ons alsoe aff gebryct geluest ende gecoft heeft dat wy ende onse eruen erflick ende ewelick dair aff onterfft syn ende niet meer rechts noch toeseggens daeraen en hebben noch en behalden in geenre wys noch nyemant van onsser wegen Ende dat Gelys voirs. ende syne eruen dair aen geerft ende gerechticht syn als voirtmeer ende hem vast ende stede wesen ende bliuen sal ten ewigen dagen ent hem nyemant breken en sal myt enygen rechten vytgescheyden alle argelyst In kennisse der wayrheit soe hebben wy Wolter Wolter ende Bele voirs. onse zegelen van ons ende van onsen eruen aen desen openen bryef gehangen Gegeven int jair ons heren dusent vyerhondert vyve ende vyftich op synte Wylboirts dach epi.
(52) 1456 MEI
Ick Wolther van Yssendoren und Katrijn van Starckenboerch, echte huysfrau Wolthers voers. den seluen voerg. Wolter mijnen echten man ghecoren tot mijnen momber beken auermijtz desen apenen brijff voer ons und voer onssen eruen voer erffpachters nae bescreuen dat wij mijt onssen vrijen moetwille verpacht hebben in ene gherechten vasten steden erffpacht Willem die Haze Claerbatss. bastaert ind synen eruen een huijss ind hofstat meijt eruen ind landt daer bij ind aen ghelegen myt allen hoeren tijmmer potijnge ind toe behoeren ghelegen inden kersspel van IJssendoern dat in voerleden tijden Wolters die Smijt van Amerongen toe te behoeren placht daer oestwaert naest ghelant ijs Wolther van Yssendoeren bastaert heren Willemss. mijt erue gheheijten die Hoeijuen, zudewaert die ghemeijn straet, westwaert Johan van Ruthenboerch mijtten moelen kamp ind noerdwaert Alert van Yssendoeren bastaert Willemss myt eggen mijt enden mijt lengen mijt breyden ind myt allen synen rechten toe behoeren soe dijt voers. huijss ind hostaet lant ind erue inden kersspel gheleijgen ijss ind bepaelt steet, dick vrij ind thijnss vrij vt gescheyden ghemeijnen dick ind weyterijngen als daer myt recht toe behoert voer acht alde schylden des jaers ind voer thijnshoure sulke schijld alssmen in Nederbeytwe voer erffpacht schijlde waert off ander goeijt paeijment der seluer werden in elken tijt der betalijngen te betalen dese voirs. schijlde alle jaer opten heijligen beloken Paessdach ind die voers. hoenre jaerlix te betalen op Sinte Marthijns dach in den wijnter als men erffpacht in Nederbetuwe myt recht schuldich ijss te betalen. Dan want dijt voers. huijss hofstadt ind lant ende erue mijt allen sijnen voerg. toe behoeren voell beijter ijss dan dese voers. erffpacht Soe bekennen wij mede voer ons ind voer onssen eruen dat wij all dije ander beijterijnge van desen voers. huijss ind hofstadt mijt lande ind erue mijt all synen toe behoeren wtgescheijden den voers. erffpacht verkoft hebben den voers. Willem die Haze ind sijnen eruen voer een ghenoemde somme gheldes dije ons voll ind all waell betaelt ijss den lesten penninc mijt den ijersten ind schelden Willem ind synen eruen daer aff quijt ledich los ind wij bekennen voer ons ind voer onssen (erven) vander beijterijnge der hofstadt huyss ind landts ende erues onterfft ind ontrechticht te weijsen ind gheen recht noch toe seggen vorder daeraen en hebben noch en beholden in gheenre wijs ind Wijllem voers. ende synen eruen daeraen gheerft ind gherechticht syn ind blijuen sullen naeden lantrecht van Nederbetwe ind wij Wolter ind Alert van IJssendoeren ghebroeders gheloeuen voer ons ende voer onssen eruen als goede ghesamende erffwaerborgen und ellick onsser een voer all Wijllem voers. ind synen eruen dijt voers. huijss hofstadt ind lant ind eruen mijt allen synen toebehoeren ghelyck voers. staet te vrijen ind te waeren ten ewijgen dage toe voer al dije gheen dije dess ten rechten comen wijllen ende alle voercommer und voerplicht daer van aff te doen wijtgescheijden sulcken erffpacht, dijck ind weijterijngen als voers. steet ind daer oeck op doen te vertijen alle die gheenne dije daer mijt recht op schuldich sijn doen te vertijen naeden lantrecht van Nederbetuwe sonder ennich weren ende wederseggen wtgescheijden all arghelijst Hijer waeren auer ende aen onthaelt ende ghebeijden daer dijt geschijede erffpachters Jorden van IJssendoeren Hermenss Alert van Yssendoeren bastert Wyllemss und meer goeder luijden. In oerkonde der waerheijt soe hebben wy Wolther van Yssendoeren ind Katherijn van Sterkenboerch ende Alert van Yssendoeren elck onssen seghel aen desen apenen brijeff ghehangen voer ons ind voer onssen erven Ende hebben wij ghebeyden ind bidden Jorden ind Alert erffpachters voers. desen brijff mijt ons te besegelen dat wij gheern ghedaen hebben oerre beijden wijll ende gegeuen in den jaer ons heren dusent vijerhondert zeess ende vijfftijch op ons heren Hemelwaerts auont
Wij Wolter van Yssendoeren ende Katherijn Ghijsberts dochter van Sterkenboerch echte hussfrau Wolters voers. bekennen sementlick meijt dese openen brijeff voer ons ind voer onssen eruen also wij in enen erffpacht verpacht hebben Willem die Haze Claerbauts soen, bastaert ende sijnen eruen een huijss ind hofstat mit landt ind erue daer bij ind aen ghelegen haldende te samen thijn merghen landts een luttel meer off min ter goeder maeten mit allen hoeren tijmmer ind potijngen ende toe behoeren alsoe die ghelegen ijs inden kersspell van Yssendoeren ind in voertijden toe placht te hoeren Wolther die Smijt van Amerongen daer oestwaert naest ghelant ijs Wolther van Yssendoeren bastaert heer Willemss mijt erue gheheijten die Hoeue zuedwaert die ghemeijn straet weestwaert Johan van Rutenborch mijtten moelen kamp ind noerdtwaert Alert van IJssendoeren bastert Willemss, nae vtwijsingen ind inholdt sijns bezegelden brijeffs die hij van ons daer aff hefft Soe hebben wij mit onssen vrijen wijll voer ons ind voer onssen eruen gegonnen belijeft gheconsentijert ende oeck gheloeft, gonnen belijeuen consentijeren ind gheloeuen den seluen voers. Willem ind sijnen eruen dat wij vanden acht alden schijlden erffpacht des jaers ons weder aff loessen copen ind vrijen moegen off van onssen eruen sess schijlden des jaers off sij willen van welken sess schijlden voers. sij drije wedercopen ende lossen moegen op den beloken Paessdach naest comende nae datum sbrijffs aeuer drije jaeren off bijnnen den ijersten veerthijn dagen daer voer off nae alre naest comende und nyet eer off oeck nyet langer und opten Beloken Paesdach naest comende nae daten sbryeffs over sess jaeren off bynnen den yersten veerthyn dagen voer off daer naest comende ind nijet eer off oeck nijet langer ind opten beloken paesdach naest coemende nae datum sbrijeffs auer sess jaeren off bijnnen de ijersten veerthijn dagen daer voer aff daer nae alre naest comende ind nijet eer off oeck nijet langer Soe moegen sy die ander drye schijlden weeder loessen ind vrijcopen off sij willen elken schijlt ind ene schijlt pacht mijt sesthynden haluen alden schijlt ander haluen oeuerlensschen Rijnsschen golden koervoerst gulden voer datum sbrijffs gheslagen ind gemunt te geuen ende te betalen voer enen schijlt off ander goudt off goet paeijment aen anderen gouden gulden voers. gelyck goudt in tyt des wederkoeps ind dijt voers. ghelt commervrij te leueren onss off onssen eruen in onsse vry seker beholdt tot Yssendoeren in den kersspell kerken sonder ennich weren off weder seggen. wtghescheijden sonder al argelijst In oerkonde der waerheyt soe hebben wij Wolther ind Katrijnen voers. elck onssen seghel mit onsser rechter wetenschap aen desen apenen brijff ghehangen Ghegeuen in den jaer ons heren dusent vijerhondert sess ind vijftich op ons heren hemeluaerts auont
(53) 1457 MAART
Ick Wolter van IJsendoren als een thijns(heer) oerkonde ind tuge apenbaerlick dat voer mij ind voer thijnsgenoten als Henrick Bervoets ende Wilhem Bollert gecomen is Lijsbet Swoechs Hugen dochter met Wessel Gerijtss hoeren ghecoren momber die hoer van mij thijnsheer voers. met vondenisse der thijnsghenoten daer toe ghegeven woert ind gaff ind droech op mit hoeren vrijen moet wille in mijnen hant als hoers hoefs hant een huijs ende hoffstat met alsulken tijmmer als daer op staet gelegen bijnnen den kersspel van IJsendoeren ind daer oestwaert naest ghelegen sijn Roeloff Goessenss erfghenamen ende Lijssbet van Wees met hoeren kijnderen westwaert Wolter die Haeze zudewaert die efterstraet ende noerdwaert Willem die Haze met eggen ende met eijnden ende met allen hoeren toebehoeren ind vertech daer op met halm ende met mond ind het vondenijss der thijns ghenoten weess voer recht dat sij ende hoeren eruen daer aff onterfft ind nijet meer recht noch toe seggen daer aen en hebben ind ick thijnsheer voerg. daer stedicheijt mede doeijn mach recht woert Soe dijt gheschijt wass soe verlede ick thijnsheer voerg. dit huijs ende hoeffstat voerg. Jonckfrauwe Mechtelt van IJsendoeren heren Willems dochter bastert voer alsulken thijns ende erff pacht als daer met rech wijt gaet als te weten twe malder weijts drije pondt ghelds drije pondt wass soeuen schillingen drije penningen ende enen cappuijn die ic daer jaerlix vijt hebb ende twe olde schilt erfpachts die daer Joncfrau Kuner van Lijnden jaerlix vijt heeft aen dese voerg. huse ende hoffstat is Joncfrau Mechtelt voerg. gecomen dattet oerdel ende dat vondenijss der thijnsgenoten kenden ende wijsden als voer recht als Johan van Dijnteren ende Henrick vanden Moelen datse hoer ende hoeren eruen vast ende stede is ende bliven sal ten ewygen dagen ind hoer nijemant beletten en sal met enijge rechten beheltelick heer voerg. mijns thijns ende mijns goede rechs ende ijegelick syns goeden rechs In kennisse der waerheijt soe hebb ic thijns heer voerg mijnen zegel aen desen openen brijff ghehangen Gegeven inden jaer onss heren dusent vier hondert soeuen ende vijfftich des vrijdages nae Sunte Gregorius dach ppe
(54) 1458 DECEMBER 2
Ick Gelis van Riemsdick heere tot IJsendorn als een leenheer doe kondt allen luijden die dessen apenen brieff sullen sien off hoeren lesen, dat ick voir mijne manne hier nae bescreven verlijt ende verleent hebbe verlije ende verlene Wolter van IJsendoren mijnen zwager tot enen Rechten Zutphenschen leen, alle erffenisse ende guede die zijn alden van bruedersceijdinge heerbracht hebben sonder eede, ende die gelegen zijn inden gerichte van IJsendoeren, mit allen hoeren toebehoeren, alsoe als zij liggen inden selven gericht vurs. Daer dit geschieden waeren auer ende aen mijne mannen van leen Coenraet Block Maessoin ende Goessen die Haeze Johanss ende meer goeder luijde In kennisse der waerheijt soe heb ick Gelis van Riemsdick leenheere vurs. mijnen zegel ain dessen apenen brieff gehangen Gegeven inden jaer ons heren duijsent vierhondert acht ende vijfftich des saterdaechs nae Sunte Andries dach Apli
(58) 1465 FEBRUARI zat na 22
Wy Wolter van Ysendoren ende Katherijn van Sterckenborch echte huisfrou Wolters voers. Wolter mynen echten man voers. ghecoren tot enen mombar Doen kont allen luden ende bekennen myt desen apene brieff voer ons ende voer onsen eruen dat wy mit onsen wyll ende goeden berade in enen rechten vasten steden erffcoep vercoft ouergegeuen ende opgedraghen hebben vercopen auergeuen ende opdragen Ghysbert van Sterckenborch ende synen eruen dese huse ende hofsteden hier nae bescreven Item een huus ende hofstat dat Willem Voldackers nu ter tijt ghebruct Item een huuss ende hofstat dat Aellart Aellartssoin van onssen enen erffpacht ende tyns heeft Item een huus ende hofstat dat Aernt Wyllemss van ons in enen erffpacht ende tyns heeft Item een huuss ende hofstat dat Johan Wolterssoin van ons in enen erffpacht ende tyns besit Item een huuss ende hofstat dat Hein Brauwers van ons in enen erffpacht ende tyns besit Item een huuss ende hofstat dat [Onnnchrick] Momme van ons in enen erffpacht ende tyns besit Item een huuss ende hofstat dat Johan dye Haze van ons in enen erffpacht ende tyns besit dair oestwert van alle desen voors. husen ende hofsteden neest gelegen is Henrick van der Moelen mit eene hofstat die hy van ons in enen erftyns heeft zuydwert ende westwert dye ghemeyn straet noerdwert Wolter van Ysendoren vurs. mit mynen hofstat ende erff daer teynden aen gelegen myt eggen mit eynden ende mit all hoeren rechten toebehoeren soe dese voirs. hofsteden inden kirspell van Ysendoren gelegen syn ende voer bepaelt staen voer een some gelds dye ons te wyll ende te danck den lesten peinnynck mitten yersten voll ende all waell vernuegt ende betaelt is ende stelden Ghysbert voers. ende sinen eruen daer van quijt los ende ledigh ende wy hebben hier nae op vertegen mit hande halme ende mit monde ter steden daer sich des geboirden, alsoe dat wy ende onse eruen van den voers. [vij] husen ende hofsteden ontguedt onterft ende ontrechticht syn ende geenre handerecht noch mere toeseggens daer en hebben noch en behalden in enige wijs mer dat Ghysbert voers. ende syn eruen daer aen gheguedt gheerft ende gherechticht syn ende oen dat vaste stede is ende bliuen sall ten lantrecht ende nyemant en sall noch en mach breken mit genen recht [wertma ] Soe ghelauen wy Wolter van Ysendoren, Willem dye Haze ende Aellart van Ysendoren Jordenssoin voer ons ende voer onsen eruen als goide ghesamende erffwaerborghen Ghysbert van Sterckenborch ende sinen eruen dese voers. husinghe ende hoffsteden te waren en te vrien jaer ende dach voer een vry eighen erue ende goit voer alle die ghene die des ten rechte komen willen ende alle voercommer ende voirplicht daer van aff te doen als erffcoeps recht is inden Ampt van Nederbetue ende daer op doen te vertien alle die ghene die daer mit recht op sall syn doen te vertien beheltelick doch den erffpachteren ende tynsgenoten hoers goiden rechten ende off Ghysbert voers. off synen eruen tot [enig] tyt scade cost off hynder leden off enige die hem van mij Wolter voers. off van mynen erven aengh[ ] worde den scade cost off hynder gelauen wy erffwaerborghen voers. Ghysbert voers. ende sinen eruen wael [te betalen] ende te vernuegen sonder enich wederseggen Dit all sonder argelist In orkonde der waerheit soe hebben wy Wouter Katheryn Wyllem ende Aellart voers. elck onse segell mit onser rechten wetentheit aen desen apenen brieff gehangen Gegeven inden jaer ons heren dusent vierhondert vyffentsestich des saterdag nae sinte Peters dach ad cathedram
(59) 1465 JULI 4
In den jaer onss Heren dusent vijer hondert ende LXV des dijnxdages nae Sunte Martens dach translatio soe sijn gecomen Hubert vanden Weyde Arntss ende Lysbet sijn huijsfrauwe gaven auer ende droegen op in mynen handen Wolter van Ysendoren als een thijnsheer een huijss ende hoffstat geleghen inden kersspel van IJsendoeren aen die Achterstraet daer oesstwaert naest ghelegen is Henrick Bervoeijts noerdwaert ende weestwaert Wolter van Ysendoren ende zudewaert die ghemeijn straet mijnen vrijen wille daermede te doeijn rechte waert. Soe gaff ick Wolter voerg. dijt voers. huijs ende hoffstat auer in enen eerff thijns Johan Sonnendach voer enen gulden Karolus gulden ende enen Wilhelmus stuijver ende enen cappuijn siaers te betalen op Sinte Peters dach ad Cathedram van jaer te jaer. Thijnssgenoten Willem Janss ende Dirck van Haesacker.
(61) 1467 MEI 1
Wij Johan van Eldick ende Ghertruyt echte huijsvrou Jans voirg. den seluen Jan mijnen echten man gekoren tot mynen momber doen kont allen luyden ende bekennen mit desen apenen brieue voir ons ende voir onsen eruen Dat wij in orkonde den twyer erffpachters hier nae bescreuen mit onsen vryen moetwille ouergegeuen opgedragen ende schuldich syn den pastoer ende koster van IJsendoeren enen alden franckryxsche schilt dertich stuuer gerekent voir enen schilt off ander guet payment dair voir in tijt der betalen ende den vicarius van sunte Johans altair inder seluer kercken voirg. enen postelaits gulden alle jair erffliken ende eweliken te manen te boeren ende te peijnden gelick men erffpacht pleech te peinden tusschen Maess ende Waell op sunte Peters dach ad Cathedram naest toecomende nae datum des brieffs aengaende ende alsoe voirt alle jair wter den vijfftendeel van enen weert geheijten Bulgen weert bouen naest gelant is die Abet van Berle ende beneden naest gelant syn Leert theus mit hoeren kinder mit sande mit water ende mit allen syn toe behoren dat dair aen comen mach als wt enen vrijen eygenen erue Voert soe hebben wy Johan van Eldick ende Ghertruijt echte luyde voirg. ten seluen maell orkonde der seluer erffpachters op desen voirs. alde schilt ende postelaits gulden mit halm hande ende mit monde verthegen alst recht was ende verthien dair op mit desen selue brieue alsoe dat wy ende onse eruen dair voirder gheen recht noch toesegghen aen behalden en hebben ende die pastoir ende koster van IJsendoren ende die vicarius van sunte Johans altair voirg. dair aen erffelicken ende ewelick gerechticht ende geerft syn ende sullen oer ende oeren naecoe(me)linge des voirg. alden schilt ende postelaits gulden yn ende wten voirscr. erffmissen een wair wedesen jair ende dach tegens alle deghenen die des ten rechte staen ende comen willen ende allen voircomer ende voirplicht die dair op weer off comen mucht aff te doen als erffpacht recht is ende alle hijnder ende gebrecken oer off oeren naecomelingen dair aff aencomende op te richten ende alingh aff te doen ende weder om te waeren als voirs. steet Sonder all argelist Hier waren aen ende ouer als erffpechters Henrick Morinck ende Ryquijn Jacobssoen In orkonde der wairheyt soe heb ick Johan van Eldick mijnen segell aen desen apenen brieff gehangen en ick Gertruijt echte huijssvrou Johans voirg. heb gebeden Herman van Drueten Arntssoen desen brieff ouer my te willen besegelen om gebreck wyll myns segels op dese tyt Dat ick Herman van Drueten om beden wijll Gertruijen voirg. geerne gedaen hebbe Oick mede soe hebben wij Henrick Morinck ende Ryquyn Jacobss erffpachters voirg. ter meerre vestenisse wijll onse segelen aen desen brieff gehangen Gegeven inden jair ons lieffs heren dusent vierhondert soeuen ende tsestich op sunte Philips ende Jacobs dach geheyten meijdach
(62) 1470
Die here van Ysendoern iiii
Johan van Rutenberch iiii
Alert van Ysendoern iiii
Gysbert van Ysendoern iiii
Ott van Ysendoern Jordenss iiii
Herman van Ysendoern Claess ii
Derick Block Aillyt Johan Thonis ind Mese Blockz iiii
Conrait Maess ii
Johan van Hoemen iiii
Jouffr Mechtelt van Ysendoern bast nd
Arnt Deuys iii
Dirck van Loenresloit ii
Floris die Haze ii
Johan Gysberts kynderen iii
Arnt die Greue i
Bernt Bruyn i
Die jonghe Johan Block i
Derick Mommen hoffstat nd
Herman Schoeff i
Johan Block die alde i
Johan Dyeten i
Splinter van Wag~ i
Jacob van Schouwenborg i
Heinrick Block i
Johan Sondach i
Johan van Dyck i
Johan Goltz i
Johan Sondach i
Johan [ ] i
Jacop [ ] i
Haueack [ ] i
Geurt Quint i
Willem Johanss i
Johan vanden Weser i
Jorden Johanss i
Derick Lamp i
Die joffr van Ysendoern nd
Ese Kupers i
Henrick vanden Moelen i
Sunte Ewolts altair [ ]
Aert Willems i
Wouter Wouters i
Maes Spierinck i
Willem [Sw ] wyff i
Bernt van Aelst i
Geurt Gijsberts i
Steven Geurts i
Hilleken Maes i
Wi;em van Schouwenberch nd
Henrick Beruuytz i
Johan Maess i
Henrick Bowents i
Derick Smyt Johanss i
Derick Wulf i
Willem van Loenresloit iii
Derick vande Moelen i
Lysken Schelkens i
Gysbert Heynricks i
Johan Loess i
Maess Molemanss i
Ott Willems i
Derick van Groitfelt i
Johan Borre i
Johan Wouters i
Wouter van Ysendoern iiii
Voillpart die Haze iiii
Alairt van Ysendoern Jordenss iiii
Die praest van Alde Munster iiii
Here Ott van Bylant iiii
Lambert van Bueren iiii
Johan van [Bueren] iiii
Johan van Kel iiii
Johan die Haze Dericxss iiii
Die jouffr van Aldewijck i
Lubbert Keye i
Gelis van Eck
Gaert Maess
Huberts guet vander Weye
Willem die Haze
Jouffr Menss i
Hermans kynderen van Ysendoern ii
Wessel vanden Geyne ii
Johans stieffkynderen vanden Zande ii
Alairt van Ysendoern bastaard ii
Derick Sass Wilhemsens kynderen ii
Roederick van Wye iiii
Gelis van Weze nd
Die begynen van [Ro ] van x gul
Johan van Rotenberch iii
Sunte Ewolts altaer iiij mergen lantz [moon]screuet
Lysbeth [K ] to Rijnsch gul ii
Die kerck
Die kustery
Die jouffr van Ysendoern die nomine ii
(62A) 1473-1481
Eodem anno (1473) etc des sesthienden daeges in October heefft Gysbert die Cock als een momber ende inden naeme ende van wegen Alerts echte zoen Alerts van Ysendoren dat een onmundich kindt is ontfangen den weerdt tot Ysendoren met allen zynen thoebehoeren soe Willem van Ysendoren die te hebben ende Alert Alerts synen vaeder te gebruycken plach beheltelick joncfrou Ariaen des voers. Alerts alde moder hoere tochten rechten ende Gysbert voers. heefft inden naeme ende als een momber hulde ende ede voir Alert voirs. gedaen ende desselfs Alerts voirs. heergewaede vanden voirs. leengueden nw mede betaelt beheltelick etc Mannen Merten van Herler ende Peter van der Wercken
Valet jaerlicx een hondert ende thien rynssche gulden
Anno etc een ende tachtentich opten seuende dach in Julio soe heefft Alert Alertss van Ysendoren voers. dese voers. leengueder seluer ontfangen ende synen behoirlicken eedt daer aff gedaen etc Mannen Lambert van Bueren ende Ariaen van Braeckel Beheltelick joffrou Ariaen syn alde moeder hoere tochten aenden voers. leengueden nae inhalt hoere brieuen etc
Eodem anno (1473) etc des sesthienden daeges in October heefft Gielis van Ryemsdyck bekandt dat hy slot ende halue heerlicheyt van Ysendoern met allen oeren gueden rechten ende thoebehoer nyet dair van vuyt gescheyden voertyts ontfangen heefft tot Zutphenschen rechten ende hyer op heefft hy syn eyde vernyewet beheltelick etc Mannen Marten van Herler ende Peter van den Wercken
Valet jairlicx vyfftich rynssche gulden
Anno etc een ende tachtentich opten vyffthienden dach van Junio soe heefft Gysbert van Ysendoern die voers. heerlicheyt thoe leen ontfangen by gifften van mynen genedigen heeren Geschiet inden jaer van LXXVIIJ den twee ende twintichsten dach van Januario Mannen Johan van Weerdenburg ende Alart van Haefften
Eodem anno (1473) des sesthienden dach in October heefft Gerrit van Zuylen van Natewisch auermits Jan synen ouer doen brengen dat hy een stuck erffz geheyten dat Koesant woe dat met allen synen thoebehoeren in hoegen ende in legen gelegen is inden kerspel van Ysendoern oestweert naest gelandt is eyne alden stranck totter haluen zypen noirtwert ten haluen doeden stranck langes den weerdyck zuyden die Waele ende westwert Willem Bruyckens weertken met die kae soe vrouwe Elsebe van Loenresloet ende Jacop van Ysendoren dat voertyts gehadt hebben ontfangen heefft voirtyts tot Zutphenschen rechten Ende syne ede te vernyewen is den seluer Gerrit by consent des stadtholders vuytgestelt wis kersmisse naestcommende
Valet jairlicx twintich alde schilde
(64) 1483 MAART 2
Wij Henrick van Zeelen Lottenssz, raidt end Stadtholder van de leenen mijn genedigen heeren Eertshertoge van Oistenrijck, van Bourgondie, van Brabant, ind van Gelre etc. in sijne genaden hertochdombe van Gelre vurs. ind graeffschappen van Sutphen doin te weten dat op huyden datum dess brieffs Ernst van Issendoirn vuer ons als stadtholder voirs. ende mannen van leen hyer nae beschreven, gecoemen is, ons toe kennen gevende hoe dat hij schuldich is seeckere leenguederen gelegen in den kerspell van Issendorn the leen ontfangen van den heer van Isendoirn die nu ter tijt Giell van Rymsdijck besittende is, soe als hem die aenbestorven sijn bij doode Willems van Issendoirn sijns bruders ende sijn alderen, die in voirtijden van den voirs. heeren van Issendoirn ontfangen plegen, die welcke Gielis van Rymsdijck sijn leenheer wesen solde ende van den hertochdomme Gelre, die voirs. heer van Issendoirn toe leen haldende is, buyten reden und schult des voirs. Ernst van Issendoirn huys ende hoff tot Isendoirn gelegen, affgebrandt ende gedestruiert heefft, welcke huys ende hoeffstadt mit anderen leenguederen men te halden pleech van den voirs. heeren van Isendoirn van mijnen voirs. genedigen heeren noch nyet thoe leen ontfangen en heefft, en den selven Gielis twewerff versocht heefft, in bywesen zijne mannen van leen te weten Jan Duys ende Alaert Jordenssen, om hun te willen beleenen dat welck die voirs. Gielis hun doen weygerde, hun eysschende meer dan hij schuldig was van rechtswegen. Ende dair nae noch eens denselven Geylis noch eens versocht heefft hun te willen beleenen in tegenwoirdicheyt Aelbert van de Mey ende Henrick Laurentss. ende Jan Wolff om gebreck will sijnre mannen van leen, die hij op die tijt nyet becoemen en kondt. Dat welck die voirsz Geilis hun oick weygerden, als hij seget ende want dan nyemandt by den leenheeren bedroegen en sall sijn ende om redenen voir verclaert Ende die voirs. Ernst ons als stadtholder mijns genedigen heeren, als een overheer aengeroepen heefft hun mit denselven leenguederen te willen beleenen Soe hebben wij van wegen mijns genedigen heeren als stadtholder vurs. den voors. Ernst van Issendorn beleent mit denselven leenguederen soo sijn alden die in voirtieden toe leen te halden plegen van de voirs. heerlickeyt van Issendorn tot Sutphenschen leenrechten, soe him die by doode sijns vuerschreven broeder Willems van Isendoirn aenbestorven sijn Ende sal nu voertaen hij ende sijn naecoemelingen die selve leenen ontfangen van den hertoege van Gelre Ende hyer aff soe heefft die voirs. Ernst huldenge ende eedt gedaen ons tot behoeff mijns genedigen heeren ende allet geen, dat een man van leen sijnen rechten leenheer schuldich ende was te doen mit voirwerden toegedaen, dat die voirs. Ernst offten sijnen erven dair toe mitten rechten gedrongen worden soe dat sij dat mit genen geweren en houden mit hulpe mijns genaedigen heeren hertoge van Gelre in den tijt wesende, sij en musten dese selve leenguederen wederom ontfangen van de vuers. heerlickheyt van Issendoirn soe solde sij quyt ende ongehalden wesen van alsulcke ontfencknisse, huldinge ende ede als die voirs. Ernst off mijnen erven ontfangen oft gedaen muchten hebben voir mijnen voirs. genedigen heere hertoge van Gelre in der tijt wesende. Beheltelicken doch andersmijnen vurs. genedigen heere ende elck anders sijnen gueden rechten. Hyer wairen aen ende over als mannen van leen Jan van Sallant ende Wigaert ten Hoeve. In oirkonde der wairheyt soe hebben wij als stadholdern vuers. onse zegel aen desen aepenen brieff gehangen in den jaire ons Heeren duysent vier hondert drie ende tachtentich op den anderen dach in de Meerte.
Gecollationeerd jegens den originalen franchynen brieff, wesende in allen gants ende gave, vuythangende met een roet zegell, ende dairmede bevonden te accorderen op 22 February 1595 by mij landtschrijver van Veluwe onderscreven
(was getekend) Ar. van Staende 1595
(66) 1489 MEI 11
Ick Oliphier van Mekeren Richter der herlicheitz Isendoren in stadt ende van weghen des Erentfesten und vromen Herman Pieck heer tho Isendoren doe kond allen den ghenen die dit teghen woerdighe vidimus sullen sien off horen leessen als dat op hueden datum onderscreven voer mij Richter & gherichtsluyden hier naebescreven ghecomen is Anthonis van Groidvelt ende heefft mij ghetoondt ende laeten voer leessen enen bezegelden brieff onghecanseleert bezegelt mit twe groender hangender zegelen inhaudende van woerde tho woerde ghelick hier nae bescreven steet
Ick Margriet van Rutenborch doe kond allen luijden ende bekenne mit desen brieve voer my ende voer mijnen erven dat ick mit Wilhem Wouterse mijnen ghekoren momber mit mynen vrijen wille in enen vasten ende steden erffpacht vuijtghegeven ende verpacht heb Wilhem Bruijck ende sijnen erven eenen acker lantz gheleghen binnen den kerspell van Isendoren gheheeten Vinckenacker, dair oistwardt nest gheleghen is die pastorie van Vchten, zuydtwardt den stranck, westwardt die here van Egmondt & noirdtwart die [scijem]slaghen bij den bandieck, mit egghen mit enden mit alle syne rechten ende toebehoren so desen voerg. acker lantz mit sijne willighen ende toebehoren gheleghen is, ende daer mit recht toebehoert, des jaers alle jaer voer anderhalven Rijnssche gulden ende een halff oert tijns guldens ruerentz paijemetz & voer twe cappoen erpachts des jaers alle jaer waell tho betalen den ijrsten erffpacht des ijrsten jaers nu op sinte Peters dach ad Cathedram alder nestcomende nae datum des brieffs ende so voerdt alle jaer erfflick ende ewelick opter voers. sinte Peters dach the betalen ende te leveren daer nestvolgende in mijne off mijnren erven vrij seker wis behalt onder eenre pene der peindonghen nae den landtrecht van Nederbetuwen sonder eede off enigher hande were daer voer the doen in gheender wies Ende bekenne ick mede dat ick den voerg. Wilhem Bruijck desen voerg. acker lantz verpacht heb in maeten voers. mit allen sulken dieck als daer mit recht toe behoerdt, bij all so dat hij den dieck halden sall erfflick buyten schade offte cost mijns off mijnre erven in gheenre wies sonder alle arghelist, des tho oirkonde der waerheit so heb ick Margriete van Rutenburch mijnen zegell myt Wilhem Wolterss zegell mijn voers. mombers aen desen apenen brieff ghehangen Ghegeven inden jaer ons heren dusent vier hondert negen ende tachtentich op sinte Pancraes avondt
Hier sijn bij aen ende over gheweest als gerichtsluijden Cornelis Aelberts ende Johan Foijert Des tho enen ghetuyghe der waerheit so hebben wij Richter ende gherichtsluijden vorschreven elcx onsse zegelen aen dit teghenwoerdighe vidimus gehangen Geschiet inden jaer ons heren dusendt vieff hondert ende tsestich den viefften dach Martij
(74) 1510 APRIL 4
Wy Wilhem Doys van Vaern ende Lysbeth Zassen echte huyss(vrouw) Wilhem voirs. den selue Wilhem Doys van Vaern mynen echten man ende momber doen kondt allen luyden ind bekennen myt desen apenen brieue voir ons ind voir onssen eruen dat wy myt onsen vryen moet wille in eenen wytlicke vaste ende stede erfcoep vercoft auergegheuen ende opgedraeghen hebben heren Johan Doeys van Vaern onsen broeder priest pastoir tot Ysendoren ende synen eruen die gerechte helft van een kempken lants gelegen bynnen den kerspell ind heerlicheit van Ysendoren int Broeck haldende omtrent acht hont lants ther gueder maeten soe dat selue kempken [mit recht] bepaelt gelegen is myt synen toebehoren ende in voirtyden zeelige Wilhem van Ysendoorn Ottes thoe the hoeren pleech daer die ander helfte heer Johan Doys aff toe behoirt Weslicke voers. erue ende lant onse geheel recht ende toeseggen ons dese voirg. heer Johan Doys aff gecoft heeft om aen een seker somme gelts die hy ons tot onsen wille geheel ende all wael vernuecht ende betaelt (heeft) ende bedancken hem dair aff gueder betaelinge ende schelden hem daer van loss ende ledich quit ende hebben hiernae op dye voirs. erue ende lant onse geheel recht ende toeseggen verteghen ende verthyen dair op myt dese brieue soe dat wy off onse eruen noch nyemant anders van onsen weghen dair voirder gheen recht off toeseggen meer ayn en hebben behalden in gheenre wys ende dair van ontguet onterft ende ontrechticht syn ende sullen bliuen erfelicken ende ewelicken then ewygen daeghen toe Ende dat der voirg. heer Johan Doys ende synen eruen dair ayn geguedt geerfft ende gerechticht syn ende sullen bliuen erffelick ende ewelick then ewijgen daeghen toe alst erfcoeps recht is naede lantrecht van Nederbetuen Hiertoe mede hebben wy Wilhem Doys ind Lysbeth echte luyde voirs. als guede principael zaickwalden ind erfwaerborgen voirder gelaift ende gelaeuen voir ons ende voir onsen eruen dem voirg. heren Johan Doys ende synen eruen dyt voirg. erue ende lant onse geheel recht ende toeseggen als voir een vry eyghen erue ende guet the waeren ende the vryen jaer ende dach voir ind teghen alle die ghene die des then rechten coemen ende staen willen beheltelick sunte Matheus altair vyff oirt golt lantrente jairlicx dair wthaldende ende voirt gemeynen dyck ende wetheringhe die dair mit recht toe behoirt Anders allen voircommer ind voirplicht dair van aff te doen ende voirt dair op doen the verthyen alle die ghene die dair myt recht schuldich syn op the vertyen sonder scade cost commer hynder ofte gebreck heren Johan vurs. off synre eruen als erfcoeps recht is naede voirs. lantrecht van Nederbetuen Sonder enich voirder wederseggen ofte neder doen myt genen rechten punten saicken ofte vonden in gheenre wys Sonder alle argelyst dess toe onsse [oirkond] der wairheit soe hebben wy Wilhem Doys ende Lysbet echte luyden voirs. ellick onsen segell ayn desen apenen brieff gehangen Gegeuen in den jaer ons heren duysent vyffhondert ende thyen op sunte Ambrosius dach
(75) 1514 FEBRUARI 18
Ick Zeger van Balueren here tot IJsendoren doe kondt myt desen apenen brieue voer mij ende voir mynen eruen dat ick in eenen rechten steden ewigen erfpacht verpacht hebbe Johan van IJsendoren mynen neue ende synen eruen drie stuckken lands gelegen in den kerspell ende heerlickheit van Ysendoern holdende te samen omtrent acht morgen lands iets luttel myn of meer in gueder maeten, dat een stuk geheiten Dirck Lysen hofstede en die ander twee geheiten die Bloemkampkens myt eggen en mit eynden soe dat gelegen is alle jaer voer vier goede heertoch Philips golden gulden of die rechte werd dair vuer aen andere goeden payment in tyden der betalingen te betalen alle jaar op Sunte Petersdach ad cathedram mit dese vorwerden dat Johan van IJsendoren voers. of synen eruen [anwysen] alle jaer desen voirs. erfpacht ende stukken lands wederom van my of van mynen eruen wederom op allen sinen paeius daigen voirs. of bynnen die neeste vierthien dagen daer nae [ouergrepen] quyten ende lossenn myt vyftich golden hartoch Philips gulden paymentz vurs. ende myt der verschenen jair renthe Voirtmeer heb ick Zeger van Balueren vurs. ouergegeven ende in goede geloeven Johan van Isendoren vurs. een stuk landt dair by gelegen geheeten den Nonnenlant heldende omtrent drie mergen lands luttel min of meer ter goeder maten soe dat gelegen is dat myn vader een tyt lanck van hem gehad heeft Ind bekenne voir my ende voir mynen eruen dat ick of mynen eruen dairvan onterfft ende ontguedt syn ende dat Johan voirs. dat lant witelick ende vredelicken gebruicken sal sonder enich bekroen of wederseggen Dese alle sonder agelist In orkond en teyken der waerheit soe heb ick Zeger van Balueren vurs. mynen segel aen desen apenen brief gehangen Gegeven int jaer ons heren vyfftien hondert ende vierthien des saterdaeges na sunte Valentyns dach
(76) 1514 AUGUSTUS 17
Ick Seger van Balueren heer tot IJsendoeren bekenne dat ick beleent heb ende beleen Eernt van Ysendoeren mijn neef dat leeghe huyss tot IJsendoeren mijt die hoffstadt mijt bonghaert ende myt soeuen mergen lantz daer aen geleghen ende myt allen synen toebehoeren dat daer mijt recht toe behoert soe die daer bepaelt gelegen is haldende omtrent toe samen thien mergen lantz ende oick dye Geeren groet ende kleijn myt dat Gherebroeck ende mijt een deel van die Veelue haldende omtrent sees ende viertich merghen lantz alsoe syn alderen die van brueder scheydijnghe heergebracht sonder eede tot een rechten Zutphenschen leen te verhegelwaeden myt een pont goets gheldes to weeten twee golden gulden voert pont beheltelick doch mij ende een ijegelick syns gueden rechten Ende by ghebreck mijnre manne van leen hebben hier aeuer ende aen geueest mannen van leen myns gueden lieuen heren Ott van Wye mynen neeff ende Goessen van Varijck myn oem In kennisse der waerheyt soe heb ick Zegher van Balueren leenheer voers. mijnen seegell wijtlick aen desen aepenen brieff gehangen Gegeuen int jaer ons heren duysent vijffhondert ende vierthien den soeuenthienden dach in Augusto
(77) 1515 APRIL 24
Ick Anthonis Ryquytssoen doe kondt allen luyden ende bekenne auuermyts desen aepene brieue voer my ende mynen eruen dat ick in enen wytlicken vasten ende steden erffpacht gepacht heb weder Seger van Balueren heer van Ysendoern, Jacob van Rijemsdyck bastairt ende Ryquyt Goessenss als kerckmeysteren ende toebrengers in der tyt der kerycken ende fabrycken tot Ysendoern twe ackeren lants inder herlicheyt van Ysendoern gelegen daer selue Anthonis voers. oistwaert naest gelegen syn zuydtwaert die kerck straet weestwaert een kerck [weert]ken ende noertwaert Henrick Maessoen, myt eggen myt eynden willigen ende graeuen ende myt allen synen rechten ende toebehoeren dat daer mit recht toe komt welcke twe ackeren voirs. noch onbepoet ende onbetymert syn die ick van stonde aen betymeren ende bepoeten sall ende tot allen tyden verbeteren ende nyet verargeren en sall in gheenre wijes als voer vier Rijnsche gulden erffpacht des jaers vrij gelt te weeten twentich stuiver [ge ge] ende geve alle jaer voer elcken enen voers. Rijnsche gulden voirs. gerekent off ander guedt payment der seluer weerde in elcke tyt der betaelynge daer den betaeldach des irste jaer aff is [no] op Sunte Peters dach ad Cathedram naest koemende nae datum dijs brieffs ende soe voert alle jaer opten voers. Sunte Peters dagen te betaelen Ende geschyede des dan allet alsoe nyet als voers. steet ende ietz inder voers. betaelinghe ennychs jaers ennych syen versumelick wee dat godt verhuedet soe bekenne ick Anthonis Ryquytssoen voirs. voer my ende mynen eruen dat dan desen Jacob van Rijemsdyck ende Ryquyt Goessens kerckmeysteren inder tyt tot Ysendoern off hoeren naekoemelingen dese voirg. erffpacht des [jaers] ter stondt naeden voers. betaeldagen tsametlick den lesten pennynck vuytthen irsten wtwynnen ende peynden moegen mytten geswoeren scholt tot Ysendoern aen ende wter dese twe voers. ackeren ende voert vten allen mynen anderen guederen reede ende onreede liggende ende ruerende dat ick heb inder herlicheyt van Ysendoern off soe waert gelegen mach syn, aff the moegen manen ende wynnen myt peyndyngen badyngen ofte besatynge soe hem dat best belieft gelyck men wijttafstigen bynnen jaersschen pacht ende sheren thijns naeden lantrecht wtwijnt ind peyndt sonder eede weren pandwerynge ofte enygherhant bescudde off voirnach ennige rechten daer voer off tegen te doin offte laeten doen van my off nijemant van mynre wegen in enighe wyes dyt allet sonder argelist Des toe orkonde der waerheyt soe heb ick Anthonis Rijquytss voers. mynen segell wytlick aen desen aepen brieff gehangen Gegeuen int jaer ons heren dusent vyffhondert ende vyffthien op Sunte Marcus auont
Wy Henrick van Riemsdyck Amptman ende Seger van Balveren her tot Ysendoern van wegen Johan Doys van Voirn priester ende pastoir tot Ysendoern ter eenre ende Ott van Wye ende Alairt van Ysendoeren van wegen Airnt van Wyck ende joncfrouwe Herberen van Ysendoern echte luyden ter ander syde, doin kont allen luyden auermitz desen, dat wy een schelonge und twist tusschen dese vurs. partyen gededingt ind gemaict hebben heercomende van hofstede ende enen alden schilt sjaers die die pastorije in den Rysweert gelegen to Ysendoern dair in vermat toe hebben nae vytwysinge synre segell ende brieve, dair voir die pastorije tot Ysendoern hebben ende erflik besitten sall ind van stonden aen aenvangen sall als syn eyghen guet den Alden hoff geheyten, die Alairt Schoeffs ytzont bruyckende is mit een cleyn hoeffken dair aen gelegen, dair oistwt ende noirtwairt naist gelegen is die gemeyn strait, zuytwairt Gairt Schoeffs ende Alairt syn brueder, ind westwt Peter Jacobss mit eggen mit eynden ende mit allen hoeren toebehoere soe dat voers. erve ende guet dair gelegen ende bepailt steet beheltelicken d heerlicheyt van Ysendoern haere tyns ende erfpacht, Ind dairtoe sall die pastoir voers. oeck hebben die hofstat dair Peter Doys op woent, beheltelick Peter Doys syne erfpacht, Ind des sall die pastoir inder tyt synde jairlicx op sunte Petersdach ad cathedram den custer tot Ysendoern enen halve gulden vyt den voers. onder pande vytreycken ende betalen. Mede synt voirwarden off Airt van Wyck ende joncfrouwe Herberen voirg. enich brief of beter bescheyt fonden dat die hofstede voirs. ende den schilt voirs. al soe goet niet en were als die beterscap van desen voirs. hofstat en lande, soe sall die pastoir voirs. wederom die hofstat ende lande voirs. laten liggen tot behoef Arnts vurs. ind staen in syne oude guede rechten als hy stond voir dat dit voirscreven gededingt ende gemaickt werd, mit vurwerden toegedain dat die pastoir vurs. ende Arnt van Wyck met jonfrouwe Herberen voirs. d een den andre voldoen ende voltrecken sullen yn ene jair nae datum van desen mit segell ende brieve dair een yegelick by bewairt is. Ind all dinck sonder argelist, Ind want ons Johan Doys van Voirn, priester ende pastoir voirs. en Airnt van Wyck mit joncfrouwe Herberen echte luyden voirs. dit gescheyt waill vernuegt, Soe hebben wy gebeden die eerbaeren ende vrome Henrick van Ryemsdyck Amptman tusschen Maze ende Wale, Segher van Balveren here tot Ysendoorn ende collator der kercken tot Ysendoern, Ott van Wye Amptman ende Alairt van Ysendoern dat sy dat gescheyt onderteyckenen willen ter meerre konden ende vestenisse ter begeerten van hair [g~ ie] mit ons selfs hant onderteyckent hebben opt spatium van deser twyer cedullen Ind des toe oirkunde der wairheyt soe syn deser cedullen twe alleens luydende vyt een den anderen gesneden p A b c der die voirg. her Johan Doys pastoir voirs. ende Airnt van Wyck mit joncfrouwe Herberen voirs. elck een hebben Gegeven inden jair ons heren dusent vyffhondert ende sestien op sunte Ursulendach vg et mert
HENRICK VAN RYEMSDYCK
OT VAN WIJE
ZEEGHER VAN BALVEREN
AELLERT VAN IJSSENDOREN
Op de keerzijde staat: Rysweerden t Isendoorn. Otthe van Wyhe heeft my deur Jan Blaick dese by een gebonden bekomen op den 25en Martij 1615 toegezonden
(82) 1518
Dit is alsulcke coep als geschyet is tusschen Ott van Wy offte die joffer van Wye en Arnt van Wyck en Herbert van Ysendoern zyn huysvrou ao XVIII
Ind yerste heeft joffer van Wye gecoft van Arnt van Wyck een goed gelegen binnen de heerlickheid van Ysendoern geheten den Rysswerdt omtront haldende 23 morgen lants gelyck dat van ouds bepeyt en gelegen is een wenich meer ofte min te goeder maten en voert alle thynsen, pachten en renten gelegen binnen de heerlickheid van Isendoern die Ghysbert van Isendoern van zyn ouders aengeërfd is geweest, en hy in zijn leven bezeten heeft of aangekocht mag hebben voer een som van negen hondert brabantsche guldens. Des soe heeft die joffer van Wye vs. met Arnt van Wyck vs gerekent als van een somme die welke Ot van Wye off die joffer van Wye van de zelige Gysbert van Isendoern verleet en verschoten heeft eer die voers Ghysbert van Isendoern zelig uyter gevenckenisse gecomen is of naderhant geschiet mag wesen als van die somme van vyff hondert gulden brabants en acht in welcker voors. somme Ott van Wye vs. en die joffer van Wye geloeft hebben af te doen twelke Ernst van Isendoern, Johan van Balveren en de selve Ot van Wye aen deselve voors. Ghysbert van Isendoern ten achteren geweest hebben en op deselve goed te achteren waren of zyn geweest en Ott van Wye voors. som vanden voors. vyff hondert gulden en acht sullen Ott van Wye voors. of die joffer van Wye af ontlasten en quit halden Johan van Ysendoern natuurlijke zoon Gysbert van Ysendoren als van vyfftich brabantsche gulden die welke joffer Margriet van Ysendoern zeliger gedachten den zelven Johan haren natuurlijken broeder besat en gegeven heeft doe sy in haar leven was. En voert dat gebreck als van de som na die negen hondert gulden en acht sullen Ott van Wye of die joffer van Wye betalen tot twee termynen dat die eerste te betalen nu op half vasten alrenaast comende alsmen schrijft dusent vyffhonderd en negentien tot korsmis aen te scryven, Dat is te weten dat Ot van Wye of die joffer van Wye dan betalen zal tweehonderd brabantsche gulden en acht. En die ander termin van tweehonderd gulden als voren resteden van den negenhonderd gulden voors. sullen Ot van Wye of die joffer Arnt v Wyck voors. betalen op sinte Victoirs dach [10 okt] daer alre naestcomende off vierthien dagen daar na inbegrepen, en des soe sal Arnt v Wyck en syne erven aff doin en betalen alle alszulcker aenspraeck en toeseggen als Goessen van Varyck en Johan van Ysendoern aen den voors. Ghysbert van Ysendoren en aen den voors. ryswerdt gehadt hebben en sullen wy Arnt van Wyck en Herbert van Ysendoern echte huisvrouw Arnts voirs. Ot van Wye alyng en heel scadeloos halden en wes die kerck off altiste hebben jaarlicx vuyten voirs. vur en goedt sullen Ott van Wye jaerlicx dair uyt betalen sonder cost, hynder, commer off gebreke Arnts van Wyck voirs. En ook zal dair ene brief mijt doot gerekent wesen die welke Gysbert van IJsendoern op Ott van Wye gehad mach hebben en voort alle sake doot en te nyet en voort zal den yerste penninck den leste borch wesen en dan den anderen [ ] naden lantrecht Hier hebben over geweest by en aen Johan van der Aa vryheer tot Bochouen, Heer tot Olmen enz. her Jan van Baekx ridder her Gielis Peterss pastoor tot Woensel Her Jordaen van Wyhe priester en Florys Dudyn borchgreff tot Bueren en in sekerheyt en kennisse sy dese cedullen uyt malcanderen gesneden geteekent mette letteren a, b, c, d. Item Arnt van Wyck sal Ot v Wye erven voor den richter ende scolt van Ysendoren en van twee gerichtsluden metten brieven die Arnt van Wyck van den voirs. erve heeft. Item Arnt van Wyck sall betalen twentich goider gulden tot cole, en Ott van Wye daar qtidte off thone en brengen, off Arnt van Wyck sall Ott van Wye die gulden voers. in laten van den lesten open dagen en daer sal Ott Wye Aernt van Wyck quitante daer af bestellen in leycken der betalinge
1519 MAART 26 Ick Arnt van Wyck doe kondt allen luyden ende bekenne aeuermyts desen apenen brieff voir my ende voir mynen eruen alsoe ick vercofft heb eyn goydt gelegen tot Issendoren aijn handen Ott van Wije yn erffcoep Ind als danbevorwart ende bedenckt was dat Ott van Wye myn zwager mij offte mijnen eruen geuen ende betaelen solde op mydvasten anno vyfftienhondert ende negenthien twe hondert brabansse gulden ende acht soe bekenne ick Aernt van Wyck voir mij ende minen eruen Ott van Wije myn zwager voirs. my die voirs. twe hondert brabansse gulden ende acht waell vernuecht ende betaelt hefft ind bedancke hem ende sine eruen dair van goijde betalinge ind schelden hem ind synen eruen dair van vrij loss ende ledich qwyet In oirkonde der wairheit soe heb ick Aernt van Wyck voirs. myne zegell wytliken voir my ende mynen eruen hier aen desen apenen brieff gehangen Gegeuen in den jair ons heren 1519 dess saturdags nae ons lieue vrauwen dach annu ceatios
(83) 1518 SEPTEMBER 4
Wij Kairle vander genaden gaidtz hartoge van Gelre vund van Guijlich ind Greve van Sutphen, doen kondt und bekennen dat op huyden data erfbrieffs voir ons in tegenwoirdicheijt onser mannen van leen hiernabeschreven gekomen is Dirck van Straelen als echte man und momber Hillegontz Smans, und heeft van hoere wegen, ind tot haire behoeff van ons oirconde onser nabeschreven mannen van leen twee leenguede(ren) ontfangen, Inden iersten eyn goet geheyten dat Koysant, met allen synen toebehoeren, soe wie dat selve in hoegen ind in legen in onsen Ampt van Nederbetuwe ind inden kerspel van Ysendoren aldtz gelegen und haer van hoire moeijen zelige Mechtelt Smans aenbestorven ind van ons tot Sutphenschen rechte toe leen [raide ende] is, daer Oestwaert tnaest gelant is eynen alden stranck totter halver zype Westwaert den halven doden stranck langhs den weerdyck, Suytwaert die Waele, vund Westwaert Wilhem Bruyckens wert mette kae, Ten anderen een goet geheeten den Ochtenschen werdt mit allen syne toebehoer oick in onsen Ampt vurs. ind inden kerspel van Ochten gelegen, daer Oestwaert tnaest gelant is Johan van Meteren off synen erffgenaemen, Westwaert Johan van Suijlen van Natewijsch off synen erffgenamen, Noertwaert die joffer van Ruytenborch ind suytwaert die stroem vander Waelen - Soe wie die selve werdt Hillegondt vurg. van hoire moijen vurs. oick aengeerft ind van ons tot Sutphenschen Rechten oick to leen rurende is elicke werdt besonder to verheergewaeden met eynen pondt guedtz geltz so dick die verschynen ind ledich werden, und hier aff heft ons Derck van weghen synen huysvrouwe vurs. huldonge ind eyde gedaen ind allet dat eyn man van leen synen leenheer schuldich is, ind was te doen, dergelijcken men ons onsen erven ind naecomelinghe altyt [geven] sall so dick den noet geboert, Beheltelick in allen ons onses ind eynen yderen syns gueden rechten Allet voirs. sonder argelist, Hier syn auer ind aen geweest onse mannen van leen als met naemen Herman Tengnagel, ind Henrick van Poelwick & meer goeder mannen, des toirconde ind getuijchnisse der waerheyt hebben wij hertoch vurs. onsen segel van onser rechten [ ]eenenheyt aen desen onsen brieff doen ind heyten hangen Gegeven inden jaere ons heren duysent vyffhondert ind achthien opten vierden dach Septembris (copia uit 1573)
(86) 1519 MEI 4
Ick Ernst van IJsendoern van Sterckenborch doe kondt allen luyden dat ick verlijet ende beleent hebbe, verlije ende beleene mit desen mijnen brieue, Johan van Ysendoern mynen broeder, dat lege huis to Ysendoern mit hoffstede mit landt daer aen gelegen holdende tsamen omtrent thien mergen lantz, Noch twee campen gehieten die Wormcamp mit eenen camp boven die Wormcamp gelegen houdende tsamen omtrent thien mergen, Noch vier campen gehieten die Geeren houdende omtrent XVI mergen, Item noch twee campen gehieten die Geersbroecken houdende omtrent thien mergen, Soe die van outs tsamen gelegen zijn in die heerlicheit van Ysendoern, the holden van my ende mynen naecomelingen die heren van Sterckenborch tot eenen gueden onuersterffelicken eerfleen ten Stichtsen Rechte, Te verhergewaden alst verschijnt mit een Stichtse hergewaede ende voert altijt te gaene ende te erffene als Stichtse leene, mit voirwaerden dat die voers. Johan ende zyne naecomelingen altijt geholden ende schuldich sullen zijn sulcken dienst ende consent vande ouerheren te Doeme ende the bewaren op haren cost behaudelick myn ende eenen yegelicken zyns Rechts ende waren ouer ende aen Berndt Freys van Dolre ende Gheryt de Wyt myne mannen ende meer guede lude genoech, des tot oerconde soe heb ick Ernst van IJsendoern voers. mine segell aen desen brieff gehangen Gegeuen int jaer unses heren duyzent vijff hondert ende negenthyen opden vierden dach in Mey
(87) 1519 MEI 17
Ick Johan die Haze Gysbertss Richter inder tyt tot Ysendoern tuyghe apenbairlick auermitz desen apenen brieue dat ayn my gecomen is Johan Jans soin ende gesan my dat ick peynden solde aen een huyss ende hoffstat gelegen inde heerlicheyt van Ysendoern, dair oistwairt naist gelegen is den kerkhoff tot Ysendoern, ind noirtwairt die Keyserstrait, dat nu ter tyt gebruyct Henrick Alairtss ende Mary sijn echte huysfrouwe ind voirt vyt allen oeren eruen ind guede rede ende onrede dat die voirs. echte luyden hebben ind voirs. heerlicheyt voir veertichstenhaluen currente gulden nae vytwysinge synre peyndbrieue, ind voir alsulcke scaide als dair mit recht opgheet. Dess soe peynde ick Richter voirs. Johan Janss voirs. ayn dese voirs. huyss ind hoffstat ind voirt ain alle guetz ende erue rede ende onrede als Henrick ind Mary echte luyden voirs. hebben inde voirs. heerlichheyt voir veertichstenhaluen currente gulden ende voir alsulcke scaide als daer mit recht op gheet. En doe die gebaide ende verbande vanden voirs. peynding all gedain, gehalden ende omcomen weren als recht is, doe quam dese voirs. Johan Janss ayn my Richter voirs. ende gesan mij dat ick hem syn gepeynde pande voirs. eygenen solde als recht is, doe tuyghden ende gychten ick Richter voirs. op mynen eedt dat ick die voirg. gepeynde pande all op gebaden ind vytgebaiden had als recht is, doe eychden ick Richter voirs. den voirg. Johan Janss syn gepeynde pande tallen rechten, Doe begeerde Jan Janss voirs. hoe hij mit syn geeychde pande voirt solde vaeren als recht is. Wairt hem gewyst voir recht van my Richter voirs. ende gevraigt, dat hy die voirg. gepeynde pande verdingen ende vercoipen solde om den meesten ende den schoensten penninck den dair yemant voir geuen wilde, ende soe wanneer hy synen coipman weet dat hy dan den coip byeden solde daer hy den mit recht sculdich is to bieden, Doe verdingde ende vercoft Jan Janss voirg. dese voirs. pande ind guede Haick van Ruytenburch als voir veertichstenhaluen currente gulden ende voir alsulcken scaide als dair mit recht op gheet. Ende boet doe den coip gelyck hem toe toirdell ende tfondenisse gewyst had ende recht is Henrick Alairtss ind Mary syn echte huysfrouwe voirg. ende alle die ghene die hem rechtz dair toe vermeten off sy den voirg. coip nyet hebben wolden ende haer guet beschudden, dess sy doe nyet hebben noch beschudden en wolden hoir guet voirs. off oick nyemant anders van hairre weghen Doe boidt Jan Janss voirs. my Richter voirs. den voirs. coip tot behoiff myns heren van IJsendoern dess ick doe oick nyet hebben en wolde ende hyet hem den voirs. coip synen voirg. coipman geuen die dat voir gedingt ende gecoft hadde Dess soe gaff Johan Janss voirg. den voirs. coip van den voirs. huyss hoffstat ende voirt van allen guede voirs. Haick van Ruytenburch dye dat voir gedyngt ende gecoft had voir veertichstenhaluen currente gulden ende voir alsulcken scaide als dair mit recht opgheet Doe begeerden Jan Janss voirs. een fondenisse tot behoiff syns coepmans voirs. wye dat hy hem dess voirs. coips ende guetz een waer wesen solde, wart hem gewyst voir recht van my Richter voirs. gevraicht die heer van IJsendoern of die Richter inder tyt van sheren wegen, dair om geloue ick Richter voirs. den voirg. Haick van Ruytenburch coipman Jan Janss voirs. alle des voirs. coips ende guetz een wair toe wesen ende hem dair ynne halden ende te waren als een Richter van IJsendoern mit recht sculdich is te doen Sonder argelyst Dair dit geschiede waren by, ain ende ouer als gerichtzluyden Johan van Ysendoern ind Anthonis van Loenresloit ind meer gueder luyden In orkunde der wairheyt soe hebben wy Richter ende gerichtzluyden voirs. elck onssen segell ain desen openen brieff gehangen Gegeuen int jair onss heren duysent vyff hondert ende negenthyen dess dynxdaigs nae Sunte Servaes dach epu
Zegels: Johan die Haze: sautoir vergezeld van vier droogscharen; Johan van Ysendoern: chatillon met leeg schildhoofd; Anthonis van Loenresloot: een kruis.
(89) 1520
To Ysendoren: Anno XVC XX in die pants quastonis heefft Henrick van Welij als momber Alardtz van Ysendoren Alartsz, noch onmundich wesende, van mynen genedigen lieven heeren te leen ontfangen tot Alardtz vurs behoeff ene weerdt myt synen aenvalle ind affvalle in deeser ende in droegen ind myt allen synen toebehoren gelegen in den Ampt van Nederbetuwe inden kerspell van Ysendoren buyten den Weerdyck dair oestwartz tnaest gelandt is heer Wilhems erven van Ysendoeren Ritter zuytwart ind westwart dat kerspell van Loewen noertwartz her Wilhems erven vursz, Sander Tengnagell ind Nyer weert, gelick hon die van syne vader vursz aengestorven in van mynen genedigen lieven heren to Bueren is tot Zutphenschen rechten ind Alart sall tot synen mundegen jaeren myn genedigen heren selffs huldinge und ryde doen Beheltelick myne mannen van leen Arnt Slyndwater ind Ott van Hoeckelom ind meer gueder mannen.
(92) 1520 MEI 1
Wy Aellert Henrickssoin en Katherina Henriksdochter, Aellert mynen broder gecoren tot mynen momber, ende wy Franck Geritts ende Iken Henriks dochter echte huisvrau Franck voirs. den selue Franck myne echten man gecoren tot mijnen momber doen kondt allen luyden ind bekennen auermyts desen seluen apenen brieue voir ons ende voir onsen eruen dat wy myt onsen vryen wyllen ende goyden voirade vercofft aeuergegeuen ende opgedragen hebben joffer Geertruijdt Tennagell weduersse Ott van Wye ende hoeren eruen een hosteij huis, hof, bogart ende poeting daer op ende ayn gelegen bynnen der herlickheit van Issendoorn streckende ayn den kerkhoff daer oest naast gelegen is den kerkhoff, zuidwart Tonys van Hoemen, westwart ende noertwart de gemenen straten, myt eggen myt eynden huysing poeting ende bogart ende bepaylt gelegen is omme enen zeker benoemde somme gelds die ons joffer Gertruydt genandt van Wye voirg. ons tot onsen wylle waell vernuegt ende betaelt hefft den lesten pennynck mytten yersten Welcke somme gelts wij Henrick Aellertss onssen zelige vader ende Marij zynen huysvrau oerre beijde scholt mede betaelt hebben soe veyr als dat reyckt Ind wy voirg. vercopers bekennen dat wij noch nyemants dair enich recht noch toeseggen dair meyr ayn en hebben behalden in gheynre wyes ind daer van ontguijdt ende onterfft syn ende sullen bliuen erffelicken ende ewelicken then ewygen dagen toe ind hebben behalden Ind dat dese voirg. joffer Gertruydt ende hoir eruen dair ayn geguydt geerfft ende gerechticht is ende sall bliuen erffeliken ende ewelicken then ewijgen dagen toe wat Gisberts kynd(eren) van Issendoern dair toe voren vijer gulden jairlix erffpachts vyt der voirg. hosteij had die dese voirg. getuijndt oeck ayn oer geworuen hefft gehadt Inde allet sonder argelist Ind des tot oirkonde der waerheit soe hebben wij vercoepers voirg. ellick onsen zegell wytteliken ayn desen apenen brieff gehangen Gegeuen in den jair ons heren dusent vyeff hondert ende twyntich den yersten dach inder Meij
Zegels: Aellert H: sautoir vergezeld van vier hoefijzers; Katharina H.: idem; Franck G: kruis vergezeld van vier hoefijzers; Iken H: sautoir vergezeld van vier hoefijzers.
(95) 1521 MEI 13
Ick Johan die Haze Gysbertss Richter inder tyt tot IJsendoern doe kont allen luyden dat voir my ind voir gerichtsluyden hier nabescreuen comen is Johan Janss die brouwer ende heeft Segher van Balueren here tot Ysendorn vercoft ende opgedraigen ende daerna op vertheghen op alsulcken peynbrieff ende Richtersbrieff als hy heeft van huys ende hofstat dair Henrick Alairtss ende Mary syn echte huysfrouwe selige in bestoruen syn ende alle inhalt dess voirs. brieue dairmede te spreecken, te heffen ende te boren gelyck oft Jan Janss voirg. selue weer ende dede Ind soe weess tfondenisse der gerichtzluyden dat Jan Janss voirg. geen rechte ainspraick noch toe seggen meer en had ain die voirs. brieue ende ain tgehant des voirs. brieue nu of ten ewygen dagen toe, ende dat die heer van IJsendoern voirg. synen vryen wille dair mede doin mach ten ewygen dagen sonder eenich weren offte weder seggen van yemande ind all dinck sonder argelist Hier weren by ayn ende ouer als gerichtzlude Anthonis van Loenresloit ende Gherit van Eck In orkunde der wairheyt soe hebben wy Richter ende gerichtzluyden voirg. elck onss segell ain desen aepenen brieff gehangen Gegeuen int jair onss heren duysent vyff hondert een ende twintich dess anderen dages (nae) Sunte Ponciaens dach martyris
Wy Reyner Schoeff en Elizabeth Geritsdochter echte huisvr Reyner vs denselve Reyner gecoren tot mijne momber, en Johan van Meerten doen kondt …. dat wy met onzen vrye moetwil verkocht hebben joffer Gertruydt Tennagell weduersse zelige Ott van Wije een huis, hofstad met bogaard, daaraan gelegen die welke heer Wyllem van Zandwyck pastoir tot IJssendoren van Gysbert van Issendorn in erfpacht aan zich geworven had, daar Oostw naast gelegen is den Issend kerkhof, Westw en Noordw de gemeen straat, Zuidw Tonys van Hoemen enz enz ind sall blyven erfelick en ewelicken then eewigen dagen toe wat oeck den erfpacht van Gysberts van IJssendoren erfgenamen ook aan hoer geworven heeft die uyt deser voirg hosteij plach te gaan Ind allet sonder argelist. In orkonde der waarheid zoo heben wy Reyner Schoeff en Elizabeth Geritsdochter en Johan van Meerten elk onzen zegell wettelick aan dezen apenen brief gehangen Gegeven in den Jaer ons heren 1521 op sinte Mertens avond in den wynter.
Zegels: Reyner Schoeff: een leeuw naar links; Elizabeth G: vier leliën geplaatst 2, 1, 1; Johan van Meerten: sautoir vergezeld van vier hoefijzers.
(101) 1526 JANUARI 25
Ick Johan van Ysendoeren, als een thiensheer ende recht hoff orkonde ende thuyge aepenbaerlick aeuermyts desen aepenen brieff, dat voir my ende voer thiensgenoeten hier beneden gescreuen, gecoemen is heer Gherit Jacopss priester myt Willem Jacopss den auden, synen brueder ende gekaeren momber die hem myt ordell ende vondenisse der seluer thyensgenoten naebescreuen dair toegeg(even) waert. Ende gaff my aeuer ende droech op in myn hant als in syn heeren ende haeues hant een hoffstadt lants geheijten Sgreeuen bongairt gelegen in der heerlickheit van Ysendoeren dair oistwairt naest gelegen is Sunte Ewoults altair tot Ysendoeren zuydtwairt Haick van Ruijtenborch westwaert die Gasthuijs strait ende noirtwaert die gemenen Keyser straet mijt eggen myt eynden ende myt allen sijnen rechten ende toebehoeren dat daer myt recht toebehoirt. Ende heeft my myt synen momber voirs. dese voirg. hofstadt alsoe aeuergegeuen ende opgedraegen ende nae daer op verthegen myt handt, halm ende mijt monde soe dattet ordell ende vondenisse der seluer thiensgenoten naebescreuen kenden ende wijsden voer recht dat heer Gerit Jacopss ende sijnen eruen voers. dair van ontguet onteerft ende ontrechticht weeren then ewijgen daegen toe Ende geen recht off toeseggen daer meer aen en hebben behalden In geenre wijes Ende dat ick thiensheer voirs. myt recht daer aen geguet geerft ende gerechticht weer ende mynen vrien wille ende stedycheit mede doen ende laeten muchte rechteuoert. Doe dyt aldus geschiet was doe gaff ick thiensheer voirs. dese voirg. hoffstadt voirt oeuer ende droch op Seger Balveren heer tot Ysendoren ende sijnen eruen in enen rechten erffthiensguet beheltelick doch mij mijns thiens the weten drie Johannes hoerns gulden siaers geslagen ende gemunt voir datum dys brieffs off die gerechte weerde dair voir. In elcke tijt der betailynge dair die irste betaildach aff is op Sente Mertens dach inde winter naestkoemende nae datum dys brieffs ende soe waert alle jair opten voors. daegen te betaelen ende oick beheltelick mij mijns thiens recht. Sonder alle argelist daer dyt geschieden waeren bij aen ende oeuer als thiensgenoeten Henrick Arntss ende Dirck Block ende meer gueder mannen. In orkonde ende tot enen rechte getuygenisse der waerheyt soe heb ick Johan van Ysendoeren thiensheer voirs. mijnen segell witlick aen desen aepenen brieff gehangen. Gegeuen int jaer ons [sic] duysent vyffhondert seess ende twentich op Sunte Pauwels dach conuersionis
(102) 1526 MAART 22
Item int jaer dusent Vc XXVI up sunte Pauwels dach is gekomen voer mij Johan van Isendoren tinsher unde vor tinsgenoten hyrnae beschreuen Berteken Eberts dochter myt Johan van Bilderbeke oer vorkoren mumer de van my tynsher unde myt ordel vundenisse der tynsgenoten dar to gegeuen wort Eeyn droch my auer ende up ene hoffsteett gelegen in kerspel van Isedoren ain de Affter straett daer osstewert phlach te wonnen Johan Vermolen sudewert in de gemeyn strate wesswert Avert Dous nordewert ick Johan van Isedoren myt poteyn unde myt allen recht myt allen recht de sij daer thoe hebben mocht unde up oer bestoruen mach syn in mynen handen ende vertech daer up myt handen ende myt munde of alsoe dat ordel der tijnssgenoten wiseden dat se dar van unteruet was ten ewigen dagen unde ick daer in geeruet was unde sol unde mynen willen doen mocht Hiyr waren auer unde an tynsgenote Johannes van Rymsdick om gebreck wil der mynre Merten Hynrickse unde Johan Punte. Daer dit gescheide unde mer gude lude
(103) 1527 JANUARI 17
In den naem ons heeren Jhesu Christi Amen In voirwerden ende manijren hiernae beschreuen soe heben wij Segher van Balueren heer tot IJsendoern ende joffer Mechtelt van Rijemsdijck, echte huijsfrouwe Zeghers voirs. den selue Segher mijnen echten man gekoren tot mijnen momber doen kondt allen luyden ende bekennen aeuermitz desen aepenen brieue voir ons ende onsen eruen ende naecomelyngen dat wij in enen rechten vasten stedigen ende erff testament puyrlick ende wter devotien voir ons ende voir onser auders zielen om gods willen gegeuen gemaict ende gefundert hebben een erfmisse toe sijngen alle weken erffelick ende ewylick des donredages van den heiligen eerwerdijgen sacrament opten hoegen altaer ende alle donredagen dat heiligen sacrament wt toe setten opten hogen altair ende voir eer men dat heilige [enangelud] sijngen sal toe sijngen [ecce pams angelo ] ende met wtsette [tatu ergo sacramentu] ende met insetten [quiromi] ende die mysse altoes te sluijten mijt een [responsorud] dat genoemt is [distrubuit Jhesus] mijtten esikel ende collecte Ende naeder mijssen sal die pastoir off synen vicarius mijtten ster inder tijt gaen op ons grafften ende lesen een miseren ende een de profundis mijt een collect nae alder gewoenten Oick off opte donredach [groit heilich dach wee~] soe sall die pastoir off sijnen vicarius die misse verhalen ende lesen die voir off nae soe hem dat belieft meer opte voirs. heilige dach salmen nochtans dat heilige sacrament wt setten ende oick die mysse sluyten mijtten [responsorud] als voirs. steet ende oick off die pastoir off syn vicarius syeck off nyet van staede en weren opten donredach mijsse toe sijngen soe moegen zij die oick verhalen als voirs. is van welcke voirs. mijsse toe sijngen die pastoir off sijnen cureijt aff hebben sal vijff golden hartoch Philips gulden geslagen ende gemundt voir datum dijt brieffs off die weerde dair voir in elcke tijdt der betaelijnge ende den custer enen golden hartoch Philips gulden des jairs tot welcken voirs. sees Philips gulden dis jaers voirs. to heffen ende to boeren wij gegeuen ende gemaict hebben een huijs ende hoffstadt vrij eijgen erff ende guet inde heerlicheyt van IJsendoern dair oistwairt naest gelegen is den kerckhooff zuydtweert Anthonis van Hoemen ende Arien Arntss westwairt die moelen ende noirtwaert die kerck straet mijt eggen mijt eijnden welcke hoffstat no jaerlicx weert is sees golden Philips gulden ende dese voirs. hoffstat sal ende mach gebruyken ende besitten die dese voirs. mijsse sijngt ende sal daer wt reijken den custer enen Philips gulden dis jaers wair voir hy die mijsse sal mede helpen syngen Ende offt saick weer dat dese voirs. hoffsteij tot enijger tydt vargairt worde soe datse geen sees Philips gulden jaerlix gelden en muchten soe bekennen wij voirg. zaickwalden dat dan die pastoir off sijn cappellaen dat gebreck heffen boeren ende peijnden moegen wte eenre hoffstat inde heerlicheyt voirs. dair wij oistwairt naest gelegen zijn, zuydwert den Blancken kuijll westwairt Willem Jacopss den jongen ende noirtwairt die Keyser straet Ende offt saick weer dat dese voirs. mijsse tot enigen tyden alsoe nyet gedaen en worden als voirs. is daer godt voir zij soe sullen dan die kerckmeysteren inder tijt dese voirs. sees Philips gulden dis jairs aenuangen heffen ende boeren ende den rechten armen om gods willen geven een deel aen scoen broit dat ander deel aen laken ende dat derden deel aen schoenen ter tyt toe ende alsoe lange dese voirs. mijsse wederomme aengeuangen ende gedaen wordt Item noch hebben wij gemaict ende geven der kercke tot IJsendoeren tot een ewych testament ende memorie voer ons ende onser vrijende zielen negen oirt guldens hollantz off brabantz paijment wt een hoffstat die Clais van Dijck to plach te hoeren dair oistwart naest gelegen is de Blancke kuijl zuydtwairt die [r nc] westwert Willem Jacopss voirs. ende noirtwairt wij zaickwalden voirs. ende noch vyff stuiver brabantz wte fabrijken welcke sees Philips gulden ende negen oirt gulden dis jairs alle jaer verschijnen sullen op sunte Peters dach ad Cathedram van welcken negen oirt gulden ende vijff stuiver brabantz voers. die kerckmeijsters inder tijt erffelick ende ewelick sullen doen syngen vigelijen van negen lessen des vrydages quater te per van welcken dijnst sullen die kercke meysters voirs. wtreyken ende betailen der pastoir ende custer myt vicarijen die den voirs. dynst mede doen ende anders nyet elcx anderhalve brabantz stuiver ende opten vierden quater te per op ons jaer getyt sal die pastoir mysse syngen van reqem dair sal hij aff hebben anderhaluen stuiver ende die custer enen stuiver payment voirs. ende dat daer oeuer loept sal die kerck behalden ende dair voir sullen die kerckmeysters setten to barnen voirt heilige sacrament twe was kerssen op dije drie quater te per ende opten vierden off op ons jaergetijt vier was kerssen Ende want wij dit voirs. testament ald~ puerlick om gods willen gegeuen ende gemaict ende then ewygen dagen toe van werden gehalden wyllen hebben soe hebben wy gebeden heren Jan Dueys van Vaern pastoir tot Ysendoern dat hy dijt wylle volgen nae gaen ende consentijen dat ick Johannes Dueys pastoir voirs. om beden will Zegers van Balveren ende Joffer Mechtelt van Riemsdijck voirs. voir mij ende voir mijnen naecomelijngen desen voirs. dijnst erffelick ende ewelick te syngen als voirs. steet wt mynen ende devotien geconsenteert heb ende consentere ende heb des tot enen rechten getuyge der waerheyt mynen segel byden hoeren voir my ende voir mynen naecomelyngen voir aen desen aepenen brieff gehangen Gegeven inden jair ons heren duysent vyffhondert soeven ende twentich des donredachs nae sunte Pontiaen
(107) 1532 JANUARI 13
Ick Johannes Doeys van Varn priester ende inder tijt pastoer tot Ysendoeren vanden genaeden goids gesont van lichaem ende voirdachtich van sinne ouerdenckende dat my nijet zekers en is aenstaende dan die bitter doot ende nijet onseker dan die tydt des doots Alsoe maeck ick by myne leuen ende besette myn testament Int yerst soe beuele ick myn ziele wanneer sy vant lichaem gescheyden is inden handen godts ende des hemelsche schaire ende myn lichaem begeer ick geleuert te worden der gesterliken sepulture Item van myn tytlick goet maeck ick voir enen erff jaersank ende ewijge memorie der kercken van Ysendoeren een kempken lantz gelegen int IJsendoerenssche broick haldende omtreynt acht hont dair bouen naest gelegen is die pastorie van IJsendoeren ende beneden Jan van IJsendoeren welck kempken voirs. ick gekoft ende betailt hebbe vande erffgenaemen Willem van IJsendoeren Ottenss in deser voirwarden dat die kerckmeisters der voirs. kercken altoes op myn sterffdach sullen halden myn jairgetijt ende laeten singe vigelien van neghen lessen ende missen van requiem voir myne ende mynre alders zielen dair sullen sy aff geuen den pastoir inder tyt drie stuiuer brabantz ende den custer myt eygelick vicario der kercken voirs. die de vigelien mede singet ende misse mede doet voir die ziele twe stuuer brabantz Item die kerckmeysters voirs. sullen setten drije was kerssen te barnen onder den dynst Item noch sullen sy geuen drye hoerns gulden off twelff stuuer brabantz voer elcken hoerns gulden gerekent den armen om schoenen te koepen jairlix op die selue tydt in der seluer kercke voirscr. Item noch sullen die kerckmeysters voirs. geuen jairlix den pastoir tot Ochten enen berchsche gulden off elff stuuer brabantz voir den gulden voirs. daer sall die pastoir van Ochten voirs. halden jairlix jairgetyt in synre kercke voir Jutte van Hoemen mynre moeyer ziele ende singen op alle ons heeren hemelwaerts auont vigelien van negen lessen ende setten drye was kerssen te barnen onder den dijnst ende loeuen dair aff enen van synen vicarien myt synen custer dat sy hem helpen singen ende bidden inder missen voir die siele ende setten hoeren naem inden zielbrieff ende visiteren bij wilen hoir grafft Item offt geboerden dat die pastoir tot Ochten voirs.dyt aldus nijet en hielde als voirs. is soe sullen dese voirscr. kerckmeysteren hem dat opseggen ende laeten dan die pastoir van IJsendoern den dienst doen ende den gulden voirs. jaerlix boeren Item ick will oick dat die kerckmeijsters voirs. dyt kempken voirs. nijet verkoepen en sullen mer altoes behalden tot behoiff der kercken voirs. ende myn testament halden jairlix als voirs. is Item gewyel hier eenych gebreck inne dat got voir sij soe moegen altoes myn principael erffgenamen dyt kempken voirs. weder omme aenvangen ende halden selffs myn testament als voirs. is Item Agnees Bartholts dochter is dat sake dat sy my dyent myn leuen lanck soe sall sij hebben nae mynre doot hoir leuen lanck die twe berchsche gulden die ick jairlix hebbe wt enen stuck lantz gelegen int IJsendoerenssche broick geheyten dat Stege lant toebehoerende Henrick Arntss ende Hadewych Goerst dochter echte luyden Item nae dode Agnees voirs soe sall van den twe berchsche gulden voirs. die fabrick van IJsendoeren den enen hebben ende den anderen Sunte atheus altair jairlix Hier voir sullen my die kerckmeysteren voirs. geuen geduerende die sepulture ind hebben voir den preckstoel in die kercke ende misse gewaeden dair toe doen Item wairt saicke dat dese voirs. berchsche gulden geloest warden bij mynen leuen soe mach ick dair mynen will mede doen Mer woden sij wtgelost bynnen Agnees voirs. leuen soe sall die fabrick voirs. dat gelt boeren ende betaelen Agnees voirs. jairlix twe gulden voirs. hoir leuen lanck ende nae dode hoirre enen dair aff betaelen jairlix den vicario sunte Matheus altairs ende den anderen die fabrick als voirsc. is Item myn wtwaert soeuenden maenstonde dat yerste jair sullen die fabrickmeysters voirs. mijt raet des heeren van IJsendoeren die ick kiese ende heb geboeden tot myn exercutores myns testaments eerlick mijt mijnen reden goeden doen Item wat testament dat ick noch meer maecken muchte ende off ick ydt schuldich weer sullen sij betaelen van mijnen guederen Hier sullen myn exercutores afhebben voir hoir loen ende arbeijt elck enen brabantz gulden behaluen dat godts loen Item wat mij dan aeuer blyft van rede off onrede gueden sullen myn erffgenaemen gelyck deylen alsoe ick dat besegelt hebbe in aepenen brieuen dair aff sijnde Dyt allet sonder argelist in oirkont der warenheyt dat ick Johannes Doeys voirs. dyt allet ald~ als voirs. is gehalden will hebben Soe heb ick mynen zegell myt mynen vrijen will onder aen desen aepenen brieff gehangen Ende oick ons meerre sekerheyt heb ick gebeden Jan die Haeze Ghysbertss richter inder tydt tot Ysendoeren als myn gekaeren momber in deser saicken dat hy desen brieff mijt my will besegelen dat ick Jan die Haes voirs. doer beden heren Jans pastoirs voirs. gheerne gedaen hebbe ende heb mynen zegell byden synen mede hier onder aen desen aepenen brieff gehangen Gegeuen inden jair ons heren dusent vyffhondert twe ende dertich op sunte Pontiaens auont martyris
(110) 1533 MAART 6
Wy Karll vande gnade gaets hertouge van Gelre und van Guilich Greve van Zutphen heer van Gruenyngen der omlande tho Lauarden ind van der Drent Doin kondt alsoe onse lieue getrouwe Seger van Balueren heer tot Isendoren ons nu getoent heeft einen besegelde brief vande hoichgeboren fursten onsen vurheren ind aldevader hertough Reinalt van Gelre laefliker gedachten, heren Willem van Isendoren Ritter, der moelen haluen tot Isendoren gegeven ind jaer ons heren Dusent Driehondert und viftich op wuensdach nae Sent Remigius daege, dwelicke onder anderen inhalt dat wy dair (of wy des to raide wurden), ouck eine moelen solden moegen zetten, ons demandlick huldende wy sulicke onse gerechticheit vander moelen verlaten und hem daer mede [lenndigen] wulden Bekennen wy hertoghe vurs. dat wy om trouwen dinst will die ons Seger van Balueren vurg. gedaen heeft und noch vaeck doin mach, sulcke onse gerechticheit vande moelen tho Isendoren vur hem ind synen eruen erflick und ewelick auergegeven hebben ind auergeven auermits desen onsen brief durch den brief hertogh Reinoltz vurs. transfigiert, also dat wy noch onse eruen und naekomelingen daer gein recht noch tho seggen meer aen en hebben noch en behalden, ind hy end syne eruen die voertaen rustelick und onbespiet van ons gebruicken sullen Beheltelick dat hy und syne eruen wanneer die moel ganckelich is, jairlix ind alle jair ten ewigen daegen so eine malder weits den rechten ermen ter eren gaetz geven sullen vur onsen vurheren ind alderen onsen und onse eruen ind naekomelingens sielen selicheit Sonder argelist des oirkonde ind ganzer vaster stedicheit hebben wy hertouge vurs. onsen gewoentliken handteicken hyr op gesatt ind onsen segell van onser rechten wetenheit aen desen onsen brief doen [ ] hangen. Gegeven ind jaer ons heren vyfthienhundert ind drij end dertich opten sesten dach Martij
(112) 1535 MAART 3
Ick Johan van Isendoren als een thiensheer ende recht hoff orkonde ende tuyge aepenbaerlick auermitz desen aepenen brieue dat voor my ende voor mynen thiensgenoeten naebescreven gecoemen zyn Arndt Wolterss, Hubert Aellertss, Joest Hendrickss, Aerndt Geritss, Arndt Aerntss, Derick van Cleefs ende Jacob Arndss als mombers hoire wyveren ende als eerffgenaemen Hilliken Goerts Creyts dochter seliger gedachten Ende gauen my aeuer ende droeghen op in myne handt als in hoers heren ende haeues handt alle alsulcke recht toeseggen ende versterff als hoir aen bestoruen is van Hilliken vurs. als van eene huys ende hoffstadt gelegen inder heerlicheyt van Ysendoren aen die Achter straet dair Oistwaert naest gelegen is heer Gerit van Merwyck pastoir tot Ochten Zuydwert die Keyser straet Westwert Alert Dueys Willemsz den auden ende noortwaert ick thiensheer voors. met eggen mit eynden soe dese voors. hoffstadt daer gelegen is ende daer mit recht toebehoirt Ende hebben my hoir recht ende versterff vander hoffstadt voirs. soe aeuergegeven ende opghedraegen ende nae daer op verthegen myt handt halm ende myt monde soe dattet oirdell ende vondenisse der seluer thiensgenoeten naebescreuen kenden ende wysden voor recht dat dese voirg. erffgenaemen ende hoiren eruen daer van ontguet onterfft ende ontrechticht weren then ewighen daeghen toe ende geen recht off toeseggen daer meer aen en hebben behalden in geenre wys Ende dese voorn. erffgenaemen hebben dyt voers. versterff van deser hoffstadt voers. geloeft the waeren jaer ende dach voir hoire wyveren ende enich ende voor alle die geene die des then rechten comen ende staen willen Ende dat ick thiensheer voirs. aen dit vurs. versterff der huyss ende hoffstadt voers. daer aen geguet geerft ende gerechticht weere ende mynen vryen wille ende stedicheyt daer mede doen ende laiten mucht rechtevoert Doe dit aldus geschiet was doe gaff ick thiensheer vurs. dit voors. versterff vande hoffstat vurs. voert auer ende droech op Thomas Henrickssen ende synen eruen in eenen rechten erfftiens guet beheltelick doch my myns thiens ende thiensrecht the weeten drie golden hartuch Philips burgunssche gulden erffpachtz des jaers gemunt voor datum des brieffs off die werde daer voor inder tydt der betaelinghen the betaelen siaers wter die heell hoffstadt voors. op Sinte Peter ad Cathedram ende noch wt die hoffstadt voors. drie kapoenen erfftiens siaers te betaelen op Sinte Mertens Waeren by aen ende aeuer als thiensgenoeten Henrick Aertssen ende Jan Janssen ende meer goeden luyden des toe oirkonde ende tot eenen rechten getuyge der waerheyt soo heb ick thiensheer voors. mynen segell aen desen apenen brieff gehanghen Gegeven inden jaer ons heeren dusent vyff hondert vyff ende dertich den derden dach inden Meerte
(113) 1535 SEPTEMBER 13
Ick Jan Janssoin inder tyt scholt tot Ysendoern thuijge aepenbairlick aeuermijts desen aepenen brieff dat voir my ende voir gerichtsluyden hier naebescreuen gecomen is Meth Jansdochter heeren Jordens van Wije moeder myt Derick Block hoeren gekaeren momber Ende gaff mijt hoeren vrijen moitwille gerichtelick oeuer to voltrecken ende nae to gaen alle alsulcken testament als heer Jorden van Wije zeliger hoeren soen geordineert heeft by synen leuen Inden yersten een guede tonne haerincks dis jairs den rechten huijs ermen tot acht off thien toe bynnen Ysendoeren van synen naesten vrunden to deylen alle jair des vrijdachs quater tpm in die vasten welcke tonne heerincks Meth Jans dochter voirs. deylen sall hoir leven lanck opten voirs daegen Ende sij geloeffden opten seluen tijden aen handen Geritz van Eck inder tyt kerckmeyster tot Ysendoeren die kerck tot Ysendoeren toe bewijsen ende to geuen van heren Jordens voirs. achter gelaeten guede ende renthen dair die kerckmeysteren inder tijt die voirs. tonne heerinckx koepen moegen ende die dan to deijlen nae hoeren doot, alss voirs. steet Ende noch heeft Meth voirs. gerichtelick oeuergegeuen te voltrecken ende nae toe gaen nae hoiren doot den hartuch Philips gulden sjaers gaende wter eenre hoffstat bijnnen der heerlickheijt oeuer den Broickdijck die Geritz Henrickss toe plach te hoeren dair oistwairt naest gelegen is Peter van Rans ende weestwairt die Broekxsteech welcke Philips gulden voirs. heer Jorden van Wye voirs. der fabrijken tot Ysendoeren gemaict hadt myt deser voirwerden dat die kerckmeysteren in der tijt jairlix alle jair heeren Jorden van Wye ende Meth Jansdochter syn moeders jaergetijt sullen doen halden opten heiligen cruijs dach inden Mey mijt vigelien van negen lessen ende myssen van requiem dair die kerckmeysteren aff betailen sullen den pastoir off synen cappellaen vyff stuueren der munte vurs. daer die pastoir voirs. hem myt syn moeder mede inden siell brieff sall setten ende elcken priester mytten coster die dair geproeuent sijn ende woenen ende den vurs. dienst mede doen elcx to geuen dardenhaluen stuiuer voirs. ende sullen setten to barnen onder den dienst drie was kerssen voir dat heylige sacrament Ende wat dair dan ouer loept van den Philips gulden sall die fabrick voirs. behalden voir hoir manen Ende wes dan bouen dijt voirs. testament Meth Jansdochter voirs. nae hoire doot achter leet mach sij eruen op hoire dochter kijnderen ende die voirs. kijnderen sullen op mijkanderen eruen Ende off die vurs. kijnderen storuen sonder echte blijuende geboerte soe sullen dan dese voirs. kynderen eruen op die kercken tot IJsendoeren ende tot Echtelt halff ende halff als vanden guederen die sy van hoire aude moeder voirs. [Ot salige] hebben Oick mede heeft Meth voirs. opten seluen mael wtbesceyden dat sy een redelick testament maken mach sonder eenych becroen off wederseggen hoirre eruen vurs. Dyt allet sonder alle argelist Dair dit geschyede waeren by aen ende oeuer alss gerijchluyden Jan die Haes Wolterss ende Willem van Loenresloit ende meer guede luyden Des toe oirkonde der waerheyt soe hebben wy voirg. scholt ende gerichtsluijden elck onsen segell wytlick aen desen aepenen brieff gehangen Gegeuen inden jair ons heren duysent vyffhondert vyff ende dertich des manendachs voir sunte Lambert
(114) 1535 DECEMBER 2
Ick Jacob Pijeck heer tot IJsendoren als een recht hooff ende leenheer oirkonde ende thuijge aepenbairlick aeuermijts desen aepenen brieue voir my ende voir mynen eruen ende naecomelingen dat voir myne mannen van leen naebeschreuen ghecomen is Jan van IJsendoren mijt sijnen vrijen moetwille ende goede rijpe voirraede gelijfftocht heeft Joffer Margriet van Rossum sijn echte huysfrouwe hoer leuen lanck nae tochten recht in huijs ende hoffsteden bongairden mijt soeven mergen seylants dair aen gelegen in die heerlicheyt van IJsendoren op die Woerdt ende noch inden Groten Geere mijt twee bloemen kempkes omtreijnt groit sijnde thien mergen lantz int IJsendorensche broick gelegen beheltelick doech mij ende een ijegelick sijn goede rechten dair aen Dair dijt geschijeden waeren by aen ende ouer als mannen van leen Jan Janssen ende Jan Dueijs Willemss In oirkont der wairheijt soe heb ick leenheer voirs. mynen segell wijtlick aen desen aepenen brieff gehangen Gegeuen inden jair ons heren dusent vijffhondert vyff ende dertich den tweden dach in December.
Oick mede thuijge ick Jan Janss scholt ende richter inder tijt tot Ysendoren dat opten seluen dach datum vurs. voir my ende voir gerichtsluyden nae beschreuen gecomen is Jan van IJsendoren ende heeft Joffer Margriet van Rossum syn echte huijsfrouwe gelyfftocht hoeren leuen lanck nae tochten recht in eenre huijss ende hoffstat mijtten bongairt dair aen gelegen in der heerlicheyt van IJsendoren by der kercke die Zander Thomassen no in pacht heeft ende noch in omtreynt drie mergen seylantz opt die Wordt voirs. affter Willems Scampert bongart ende voirt in alle redt guet huijssrait inboedell rede haue ende allet dat dair nagell ende eerdt vast is opter hoffstatten voirs. Dyt allet sonder argelist Dair dijt geschijeden waeren bij ende aen ende ouer alss gerichtsluyden Jacob Pijeck ende Jan Dueijs Willemsen In oirkont der wairheijt soe hebben wij richter ende gerichtsluyden voirs. onsen segell wijtlick aen desen aepenen brieff gehangen datum ut supra.
(115) 1537 Sint Bonifatius dach
Ick Joest van Zweeten Amptman ind dyckgraeue in Nederbetuwen doe kondt ind tuijge apenbairlicken auermitz deesen apenen brieue soe tot Echtelt in die maelschap van Oije opten dijck die Johan Geritsen Kersmaecker heeft laeten leggen eijn dijck gaeue gegaen und gedaen is, daer die soeuen geuers onder anderen alle die thienden, ind dat gemeijn erff ind lande des kerspells van Isendoren bynnen dijckx gelegen, mede ingegeuen hadden Soe veere het kerspell van Isendoren zich met Recht daer met uijtleggen en kust, Soe is inden jaer ons lieffz heren duijsent vijffhondert soeueninddartich op dynxdach sunte Bonifatius dach Jacob Pieck heer tot Isendoren, tot Oije gekoemen, voirden hoichgeleerden wijsen raeden ind frunden mijns gen. lieuen heeren heeren Kairle hartouch van Gelre, nementelicken Herman Knoppart ind Alexiis van Harderwijck doctoren, die dair koemen waeren van weegen und uijt schriftelicke beuell mijns gen. lieuen heeren voirs., dair getoent ind gelesen, voirt voir mij dijckgreue voirs. unde mijnen alijngen hemeraeden naebeschreuen, ind voirt voir de dijckgreue inde gemeijne hemeraeden der drie Stoelen van Auerbetuwen, dat Rijcke van Nijmegen, Maeze ind Waele die daer koemen waeren ther begeerten van mijnen hemeraeden ind uijt schriftelicke beuell mijns gen. lieuen heeren voirs., aldair gesien, ind gelesen, Ind heeft die heer van Isendoren voirs., ther seluer tijt aldaer getoent ind leesen laeten zijn segelen brieuen ind bescheijt vanden kerspell ind heerlicheit van IJsendoren, mit mennichfoldige reden ind weeder reeden, tegens den geerffden van Echtelt, daer op mit guet duncken der voirg. houchge wijse Raede, die dijckgreuen ind hemeraeden der vier stoelen van Nederbetuwen, Auerbetuwen, dat Rijcke van Nijmegen, ind Maeze und Waele sementlicken, ind eijndrechtelicken, voir recht geweesen hebben, Als hier naebeschreuen ind tsignaet inhalt, Item naedenmaell datmen niet en beuijndt, dat ennijge dijckgaeue van Nederbetuwen, die naeste hondert, offte ander halff hondert jaeren voirleden inder heerlicheit van Isendoeren gegeuen zij, soe sall die heerlicheijt oick noch uijter dijckgaeuen vrij blijuen then wair dat die van Echtelt beter bescheijt brochten, dan die hemeraeden der vier Stoelen voirs., noch gesien, affgehoirt hebben, ind des begeerden Jacob Pieck heer tot Isendoren eijnen brieff geschreuen ind bezegelt om sijn loene, ind wandt dit aldus geschiet is sonder all argelist, ind wij Joest van Zweeten dijckgreue, Johan van Isendoren, Johan van Bemmell, Dirck van Merten, Lodowijck van Braeckell ind Johan Valckenborch hemeraeden in Nederbetuwen, als principaell Stoelle deser saecken, hier auer ind aen geweest zijn, ind mede helpen wijsen, Soe hebben tot oirkonde ind tot eenen rechten getuijghe, elcx onsen zegell aen desen apenen brieue gehangen, Ind oms meerder vestenisse wille, soe Auerbetuwe dat hoeft vanden dijckrecht is, hebben wij dijckgreue ind hemeraeden van Nederbetuwen voirs. gebeden Olifier Hackfoirt Amptman ind dijckgreue in Auerbetuwen mit zijnen hemeraeden Roeloff die Ruijther, Dirrick Vaeck, Dirck van Welij als hemeraeden in Auerbetuwen, Johan van Bronckhorst als eijn hemeraedt der Stat Nijmegen, ind Wijnalt van Presickhaeuen, als een hemeraedt der stadt Aernhem, deesen hemeraetz brieff mit ons to willen bezegelen, soe zij dit voirs. mijt ons hebben helpen wijsen, dat wij dijckgreue ind hemeraeden voirg. ther beden des dyckgreuen ind hemeraeden van Nederbetuwen voirg., geerne gedaen hebben, ind elcx onsen zegell bij den oiren aen deesen brieff gehangen, Gegeuen int jaer ons lieffs heren duysent vijffhondert soeueninddartich, op dijnxdach Sunte Bonifatius dach
Ende was mit twelff segelen der dyckgreuen & hemeraeden besegelt Accordiert mith synen principalen bezegelde [ongecanceleerde] heemraetzbrieff de verbo ad verbum dat betuijghe ick Otth Goissens van Herwarden secretaris des heerlicheits Isendoren
(117) 1538 JANUARI 22 + FEBRUARI 23
Ick Johan van Ysendoeren, als een tynsheer kenne dat voer mij gecomen is heer Gerit van Merwick mit zijnen momber Wolther Willemsz van Ysendoren ende voir tijnsgenoeten naebescreven ende droech mij op een huys ende hoffstat met zijn toebehoeren als in sijnen shoeffs handen die voertijts Jan Wouterss te besitten plach dair oistwaerdt Joerden Hermansz plach te besitten, zuydtwaert die gemeyne Affterstraet tot Ysendoren, westwert Thomas Henricksz, noerdwert ick, Jan van Ysendoren met eggen ende eynden soe alst die hoefstadt dair gelegen is. Alsoe dat des vonnis tynsgenoeten wijsden, dat heer Gerit voirg. dair aff onterfft is en ick mijn stedicheit dair met doen mocht. Soe heb ick doir beden heer Gerits voors. overgeset ende geerfft Gherrit Gheritsz van Merrwick, beheltelick eenen alde schildt ende twee hoenen, als mijn voiralders dair uut gehadt hebben auer LXV jaren erffpachts ende tyns. Hier zijn aen geweest ende ouer als tynsgenoeten, heer Geerit sich seluen aff getuijcht met meyster Crystoffel, hoeren vryen gecoren momber ende Reyner Petersz. Dat gedaen zijnde anno XVc XXXVIIJ op St. Vincentius (natus mertyro?)
West Jan van Ysendoren voors. ten achteren is aen heer Gerrit voirn. dat zal hij verhaelen aen heer Gerit dair hij gerechticht is.
Ick Johan van Ysendoren, als een tynsheer kenne dat voer mij gecomen is Gerrit Gerritss van Meruwick ende voer tynsgenoeten naebescreven ende droech mij wederom op een huys ende hoffstadt met zijnen toebehoeren als in zijns hoeffs handen, die voertijts Jan Wauterss te besitten plach ende heer Geerit van Merruwick nae gehadt heefft ende loeffden mij die te waeren ende te vrijen als erffcoep recht is voer all die gheene die des te recht staen willen alsoe dat vonnis der tynsgenoeten wijsden, dat Gerrit voirscr. dair aff onterfft is ende ick Jan van Ysendoren als tynsheer dair in geerfft vrij ende blijven sall ten ewygen daegen. All dynck sonder argelist, soe hebben hier aen ende ouergestaen, als tynsgenoeten Direck Block ende Jan Janss dees nu ende meer guede luyden die dit geweesen hebben ende voirt so heb ick Gerrit voirscr. Wolther Willemss van Ysendoren gebeden, dat hij voir mij ende mijn huysfrouwe ende voir alle dengheene die dess then rechten staen willen voer dit voirscr. mijn waerborch sijn will aen haenden Jan van Ysendoren dat ick Wolther Willemss geern gedaen heb doer beeden Gerrits voorscr. Oerkondt mijn handtscryfft omdat dit gesciet is ende mijnen will ende begheer soe heb ick dit onderhandteyckent met mijns selffs hant gescreven des Saeterdachs op St. Mathijs avont anno XVc XXXVIIJ
(was getekend) Gherit van Merwyck Ghierits soen, Wolther Willemsz van Ysendoren
Inden naem ons heeren Jesu Christi Amen In voirwerden ende manyeren hyer nae bescreuen soe heb ick Anthonis van Loenresloit tot enen ewygen testament puerlick om godts wyll gegeuen gesticht ende gemaect voir my ende mynre huijsvrou joffer Berth zielen ende voir myn alderen sielen vader ende moeder Wyllem van Loenresloit ende joffer Juth mit hoeren kynderen, heeren Johan Bor vicarius inder tyt Sunte Johannis altairs tot Ysenderen ende synen naecoemelingen alle sonnendage een erffvoermysse te lesen op dyt voirs. altair Dese voirs. myss aen te slaen omtreynt Meert tot Sunte Lambert toe ende van Sunte Lambert tot inden Meert toe Dese voirs. myss aen te slaen omtreynt soeuen vren dair ick Anthonis vurs. desen voirg. heeren Johan off synen naecoemelingen inder tyt synde aff geuen sall erffelick alle jaer vyff gulden te weten twentich stuueren genge ende geue dairmede bynnen Ysenderen byer botter ende broet om coept ende inder herbergen mede teeren ende betailen mach in elcker tyt der betailingen the betailen den yersten pacht nw op Sunte Johans baptisten dach inden soemer naest koemende nae datum dijs brieffs ende soe voert alle jair erffelick ende ewelyck ende ewelyck opten voirs. Sunte Johans dage dair naest volgende the betailen ende commervrij the leueren by een peen der peyndinge wter omtreynt thien mergen lants geheyten den Zandtwerdt opten hoegen Ysendorensschen werdt gelegen een leengoet der heerlickheyt van Ysenderen Ende offt saicke were dat ick Anthonis van Loinresloit vurs. dyt voers. lant verkoift soe mach dye heere diet coept dese voirg. vyff gulden sjaers verleggen offt hem belieft aen gueden erffrenten op een ander goet onderpandt alsoe dat heer Johan off syn naecomelingen die collatoir die pastoir die kerckmeysteren inder tyt beduncken ende kennen dat dyt voirs. altair daer mede bewaert sall wesen Ende offt saick were dat desen voirg. heer Johan Bor of syne naecoemelingen dese voirs. myss alsoe nyet en deden soe sullen die collatoer die pastoer myt die kerkmeijsteren inder tyt den vicarius inder tyt van Sunte Johans altair voirs. eenwerff twewerff off driewerff vermanen die myss wederom te doen alss voirs. steet Ende indien die voirs. vicarius inder tyt alsdan naeder voirs. vermanyngen dye myss voirs. nyet en doen wolde soe sullen desen voirg. collatoer pastoer ende kerckmeijsteren dese vyff gulden sjaers voirs. alle jaer boeren ende heffen ende dye dan geuen ende deylen den rechten armen bynnen IJsenderen ter tyt soe dye vicarius voirs. dese voirs. myss wederom dede Oick mede zijnt voirwerden off geboerden dat durch mijsbruuck der naebueren ouermijts godts dienst te versuymen den pastoer den collatoer ende den kerckmeijsteren voir goet beducht tot vermeerderinge van godts dienst dese mysse op eenen anderen bequaemen tyt te verleggen dat zy sulx doen moegen in alre maeten ende voirwerden bouen bescreuen Ende wat ick Anthonis van Loinresloit voirs.dese voirs. myss alsins erffelick gemaict heb ende van werden vast ende stedijch gehalden will hebben soe heb ick mynen segell voir my ende voir mynen eruen wijtlick aen desen openen brieff gehangen Ende om meerder sekerheyden ende vestenisse heb ick gebeden den vroemen ende eerbaeren Jacop Pijeck heer tot IJsenderen een leen heer van den voirs. Zandtwerdt dat hy desen brieff myt my besegelen wyll dat ick leenheer vurs. om beden wyl Anthonis vurs. geerne gedaen heb ende mynen segell byden synen hyer aengehangen beheltelick doch myns leen ende myns gueden rechten dair aen Noch heb ick gebeden den eerbare ende geeslicken heeren Johan Dueys van Vaern inder tyt pastoir tot IJsenderen dat hem dese voirs. myss belieft te doen alss vurs. steet dat ick Johannes Dueijs pastoir voirs. pueyrlick om godtz will ende om beden wyll Athonis vurs. geerne belieft ende geconsenteert heb belieue ende consentere voir my ende voir mynen naercomelingen beheltelick doch my ende mynen naecomelingen ons gueden rechten In kennisse der waerheyt soe heb ick Johannes Dueys pastoir voirs. mynen segell oick aen desen brieff gehangen Oick mede heb ick Anthonis vurs. gebeden Derick Block ende Roelloff Janssoin inder tyt kerckmeysteren tot IJsenderen dat zy oick desen brieff mede willen besegelen dat wy kerckmeysteren vurs. om beden wyll Anthonis vurs. geern gedaen hebben ende elck onsen segell wytlick aen desen brieff gehangen Oick mede zijnt voirwerden dat ick Johannes Bor vicarius voirs. voir my ende voir mynen naecomelingen geloefft heb ende ouergegeuen den dienst der hoichmyssen (die ick doch schuldigh bijn mede te helpen doen hyerin nyet te versuimen mer mede to helpen halden singen off dyenen alss dat van alst behoert In oirkont der waerheyt soe heb ick Johannes Bor mynen segell aen desen aepen brieff gehangen Gegeuen inden jair ons heeren dusent vyffhondert acht ende dartich op Sunt Lucas auont
(120) 1539 OKTOBER 11
Ick Jan Janssen geswoeren richter to Ysenderen tuijge apenbairlick dat voer my ende voer gerichtsluyden naebeschreven gecomen syn dese beschrevene, die daer myt besating ende dwanck des rechten durch versuick Jacob Pieks heer to Ysendoren toe gebracht syn. In den eersten heer Jan Dueys van Voern pastoer to Ysendoren Anthonis van Loenresloet Wolter Jacobsz Willem Jacobsz Roloff Jansz Jan die Haes Woltersz Willem die Haes Derick Block Peter Jacobsz Jan van Maten Reyner Schoeffs Jan Lambertsz en den auden Aernt Dueys, soin alt omtrent tnegentich, soin tachentich, soin tsoeventich, soin tsestich, soin vyfftich jaeren off daer omtrent goit van namen ende famen werdich der geloeven ende hebben seemptlick ende eendrechtelick getuijcht ende gelacht die pastoer syn handt op syn borst leggende als een priester toe behoert ende die anderen mijt opgerechten vingeren volstaest eedts lyfflich aen got ende synen heiligen behalden ende gesworen die ick richter orconde gerichtsluyden hem volcomelick gestaeffts ende affgenomen heb. Inden eersten tuygen sy als dat sy niet gesien, gehoert noch haeren alderen noch alde nageburen hebben horen seggen noch oick in brieve, dyckcedulen noch signaten gelesen noch gevonden noch oeck haren alderen offt alde nageburen hebben hoeren seggen die sulx gelesen offt genoden hadden dat eenige Amptluyden van Nederbetuwen voer Albert van Ermelen hem des dycks offt der dyckschou in eeniger wys ondervonden, dan Aelbert voers. onderstonde sulx Edoch geen wtvordering myt dyckrecht daer opgedaen want hem Segher van Balveren wylen heer to Ysendoren des niet gestaden noch toe laten wolde Then anderen tuygen dese voegs. als voirs. als dat sy nije gesien noch horen seggen hebben als voers. dat eenige amptluyden so goet als enen penynck inder heerlickheyt van dyck broick genooten offt myt dyck recht gevordert hebben so waell Aelbert voers. als andere Amptluyden voer ende na Then derden tuygen dese voir gelyck voers. steet als dat sy nye gesien noch hoeren seggen hebben als voirs. dat eenige amptluyde der dyck in den heerlicheyt voirs. onderstonde to laten maken anders dan no van Claes Vych voergenomen was Item then vierden tuijgen dese voirgs. eendrechtlick dat sy altijt van haren alderen ende hoeren nagebueren gehoert hebben als dat die amptluyden plegen ende van rechs schuldich solden syn mytten dyckschau aff to rijden boven dair die heerlicheijt aen geet ende beneden den leijgraeff weder op to rijden ende also hair seggen sulx noch by tyden Jelis van Rijemsdijck heer to Ysendoren ende Otten van Wije Ampt geschiet solde sijn Item Peeter Jacobss tuyght als dat hy opten Enge toebehoerende Aellart van Ysendoren den auden beneden den Ysendoerensche leygraeff gelegen te wonen pleech en dat hy nevens den leygraeff een stuck ackers ongebaut most laten liggen om die dyckschau daer over myt twee peerden nevens den anderen to ryden off was beducht daer durch in schade te komen ende die appelbomen die no in dat oprijden onder den dyck daer selver geset heeft ende gheen to staen en plegen by synen weten. Dit voirs. dat Peeter voirs. getuycht heeft tuyght Jan Lambertsz oeck want hy by Peter Jacobsz voirs. lange tyt gedient ende inden Enge voirs. mede gewoent heeft. Hyer waren over ende aen als gerichtsluyde Jan Dueys van Voern ende Jelis Woltersz Ende wat men dan schuldich is der so hebben wy richter ende gerichtsluyde voirs. onse segelen aen desen apenen brieff gehangen Gegeven in den jaer ons heeren duysent vyffhondert negen ende dartich op alre heiligen avont.
(122) 1540 circa
Wij Burgem.r Scheepen: en Raat der Stad van Arnhem getuygen met deezen Oopenen brieve dat voor ons en onzen tegenwoordigheyten en scheependom verschenen en komen is de Erentveste en Vrome Joost van Zwieten, met regt om een kondschap en getuyg der waerheyt te geeven en heeft door dwank des Regten getuijgd en gezegt dat hem wettigen kondig is, dat hy omtrent elf jaar amtman is geweest in Nederbetuwe Rigter en Dijkgraav in den ampt voorsz: by tyden Hertog Karel zalg.r gedagten, en die visserij in den Waalstroom tegen den ampt voorsz: geleegen daar hij froen van die visserij deede of verpagt heeft, en niet indagtig is, eenige vischen voor de heerlykheyt van Ysendoorn afgenoten heeft, dan zyn liefde gedenkt wel, dat daar een schip by zynen tyden op den stroom gesteken en verdreeven was teegen Ysendoorn en aangehaald werd van Zeger van Balveren, die dat deede gebruyken en dat zijn liefden niet indagtig is dat hy van dat schip voorsz: iets afgenoten heeft hoe wel Zeger van Balveren hem liet weeten dattet schip voorsz: daar aangekomen was en is zijn liefde ook niet indagtig dat hy zig eenigen bronken onderwonden heeft, in die heerlykheyd van Ysendoorn dan een halve bronke des geenen die zyn lief verbronkt had en is hem ook niet indagtig ter tyd dat hy amptman geweest is voor of na heeft hooren zeggen dat die ampten van Nederbetuwe in de voorsz: heerlykheyt van Ysendoorn op ten Waalstroom of anders waar eeniger van der geregtigheyt van bronken of van hebben gehad dan bronke des lief is voorsz: staat uytgezondert aan een tyd lang by tyden Amptm: in Nederbetuwe voorgenoomen heeft.
(121) 1540
Fol 1. Pacht cedul van dat broeck tot Isendren van anno XXXX ende van tijs erfpacht tot Ysendoren ende tot Ochten
Fol 2. Item Jan Gherss
Joest Reyers gepacht den Cleyn Geer met voorwaerde te betalen op ii termynen
die erste Sint Victoer, die andere onser vrauwen Lichmis (ingevoegd:
to kersmisse) voer - xxv golden philippus gulden
betaelt
Fol 3. Dese nabescrevenen hebben gepacht anno XXXX
Item Tonis die Kempt hefft gepacht de Groten Gheer met sine broeder met voerwerden dat sy dat halft gelt te voren geven sullen ende die rest Sint Merten voer xliij phillippus borgoensche gulden
Hierop ontfangen xii rider gulden
Item noch drie crom~
facit xv philipps borgoensche gulden und xv stuiver
Item den Ven Septembris ontfangen durch Arijen ij rider gulden
Item Tonis die Kemp durch J v Dol~ gesant – i nobel
Item Bart durch Arn gesant v ryder
gerekent met Tonis die Kemp rest xiii stuiver
Fol 4. Item
Beym~ die Kemp heeft gepacht Derck Claesens Claesens Goers voer xxxiij
borgosche golden hilippus gulden Sint Merten te betalen
Item Beym~ die Kemp op dese pacht gegeven xvij philips
gulden i ort stuiver
Item ontfangen van Beym~ den ix Marty v ryder v stuiver
Fol 5. Item Sander Jacobs heeft gepacht dat Grote Gresbroeck voer xxxii philippus gulden den~ voer xxvii stuiver lopens met voerwaerden die helft te beforens te geven
Item Sander Jacobs op die voergenoempte summa betaelt xvj philips gulden
Betaelt
Fol 6. Item Bernt van Aelst gepacht den Langen Kamp voer xxiiij golden philips gulden Sint Victor die [ ] helfft te kersemisse die ander verschenen
Item den xiiij en Octobris ontfangen van Geurt van Aelst v ryder
Item Jan van Aelst my gedaen iij ryder
Item ontfangen van Zeger van Aelst - xiiij rider gulden x stuiver i ort
betaelt
Fol 7. Item Gosen van Grotfelt gepacht den ouersten Proest kamp voer xxii golden philippus gulden Sint Merten verscheyt die erste termyn te kersemisse die ander
Item Gosen betaelt durch Arnd - vi ryder - vj stuiver
Item tot Aelst my gedaen vi rider vi stuiver
Item Gosen mynen moeder gedaen v ryder ij jochems daelder
Fol 8. Item Derck van Someren
heeft gepacht den ondersten Proest kamp voer - xviij golden philips gulden
Item Derck van Someren gegeven den xv en Octobris iiij
philips gulden
Item Gisbert Tonissen durch Dolder gesant – ij rider
gulden
Item Gisbert Toniss betaelt op xiij stuiver nu~ van
ort van Dercks
Item ontfangen viij rider iiij stuiver
Betaelt
Fol 9. Item Koen Gysberts gepacht
den ouerste Perdt kamp met voerwarden dat vierden den deel Mey avont dat ander
Sint Victoer voer xxiij golden philips gulden
Item Koen Gisberts op dese voerscreven pacht betaelt
– vj brabants lopens gulden op Sint Margrieten dach
Item noch eenen lam voer xiiij stuiver
Item Koen Gisberts den xxi en Octobris gegeven – x philips
gulden
Item Koen ged[ ] met den wagen eenen dach beloipt
x st
ij stuiver op jaer van XLI
Fol 10. Item Jan Dercksz ende Cornelis Arnsz op [hanwom~ gd] den nersten Pertkamp met voerwaerden ij terminen die erste Sint Victoer – iiij gulden die rest inder xij nachten Sua - xiij golden philips gulden
Item Jan Dercksz op Sinte Katherinen avont mynen moeder gedaen ij jochems daelder
Item Cornelis Arntsz durch Arnd gesant – ij rider
Item Jan Dercks gesant ij ryder ij jochems daelder durch synen jo[ngen?] gedaen
Item Cornelis op [anwoengd~] van den onrait schuldich v stuiver
Item [resten droschaps kosten te weten ende vuerdel]
Fol 11. Item Geurt van den Sande heeft gepacht den Ruytenborgsche kamp gelegen aen der broecwegen voer xxiiij golden philips gulden Sint Victor te betalen
Item Geurt van den Sande op die voergenoempte pacht gedaen eenen stier voer vi brabants gulden facit ------- iiij philippus gulden ij stuiver
Item den ij en Septembris durch Jan gesent ij rider gulden ij stuiver
Item den x en gedaen van hamel voer xx stuiver
Item den xv en Octobris ontfangen durch mynen broeder Arn~ ---- ij rider gulden
Item den vij en November ----- ij ryder gulden
Item eenen keyen vij stuiver
Item ij hamel xx
Item durch syne huysfrau v philips gulden [ ] v stuiver
Item Geurt van den Sande heefft weder opt [y] mij gepacht in by [woese] meisterstafel Jacob Willemsz met meer goeder luydt te weeten ij jaer na anno XLI te weeten anno XLII ende XLIII ende des sal hij van vader [toephs halen] eenen vetten hamel ende lam tot Paeschen geven ende voert betalen nae wytwysingen der pachtcedulen van anno XL
Fol 12. Item Henrick Otten ende Jan Duijs hebben gepacht den Hoykamp voer -- xxiiij golden philippus gulden
Item op dese voergenoempte pacht ontfangen van Henrick Otten op ons lieve Heren Hemelfaertsdach – xii philipus gulden
Item Gheurt Otten mynen manden geladen --- vj philipus gulden
Betaelt
Fol 13. Dit blad is onbeschreven
Fol 14. Tijns erfpacht tot Isendoren
Item wte Jan de Smits hostadt tpetri iij hoerns gulden – ende – ij capoen
Item wte Jut Gerits hofstede i philippus gulden ende van capoen een wilhelmus stuiver (daar achter geschreven: Cathedra Petri)
Item wte Thomas hostede iij philipus gulden ende iij capoen
Item wte Gisberts Gelis hostede iiij gulden ende eenen oort ende drie capoen
Item wte Sinte Johans hostadt xxvij stuiver ende i capoen
Item van Jan van Gensen hostadt ij salt den salt gedenckt voer xxxij brabants gefalueert ende i capoen
Item Aellert Henricksz hostadt iij gulden iij stuiver ende iij capoen
Item wte Sgreuen hostadt ------ iij hoerns gulden (daar onder geschreven: Martini)
Item wte Henrick Aerntsz hoffstadt met erve daeraen --- ij malder weijts iij pont gelts iij pont was vij sclotte – i capoen – iij [p ] gulden erftyns
Item wte Johan die Hase hostadt x hoerns
Fol 15. en 16. Deze bladen zijn onbeschreven
Fol 17. Tijns tot Ochten
Item Wessel Gerits hostat --- viij hoenre --- iiij stuiver
Nu ter tijt Willem de Kemp gebreuckt
Item noch Wessel Gerits vtr ene hostede teynden aen syn hostede gelegen ij hoenre xii penninck
Item op dese twee voergenoempte hostede woent nu ter
tyt die Vrauwe Sinte Mijlans Item Willem Derricx gebruickt
Item Gerit van den Gheyn ij [sclotte]
Woent nu ter tyt Vrou van den Gheyn end is sculdich vij so d
Item Goert Werdenberchs --- xii penninck
Woent nu ter tyt Jacob van Werdenberch (daarachter geschreven: Item nu ter tyt Jacob Witternse, daarachter geschreven: Willem dye [ ss]
Item Wessel Huberts hostat --- xii penninck
Woent nu ter tyt Jacob Willemsz (daarboven geschreven: Wyllem Jaekkops weduwe)
Item Dibbouts hostede van der molen ij dachmaetz iiij hoenre ---- xii penninck
Woent nu ter tyt meister Tofl (daar achter geschreven: Sint [ lloen] altaer
Item Henric Stevens hostede ij dachmaetz xvi penninck viij hoenre
Woent nu ter tyt Neel Vossen Willem Jansz
Hendrick Loijen op Gruyck hondert noeten tot thyns
Fol 18 /19 Item Jan Wessels hostede v hollans
Woent nu ter tyt Willem Jansz Aern Dous (daarachter
geschreven: Hanryck Duysz)
Item Gisbert Wessels hostede buyten dijcks ---- vi hoenre. Die gaen wte vrou den Gheyn oude hostadt
Item Willem Jansz hostede i dachmait ij hoenre --- vj penninck woent vrou van den Geijn
Woent Dirck Willemsen (daarachter geschreven: nu ter tyt Wyllem Dercks)
Item Willem Duys vten pasche iij hoenre erfpachte woent Jan die Vrede
Item Jans aude hostadt van Wourinchem ende vte eene stuck lants inden achteren wert gelegen viii hoenre erftyns
Woent nu ter tyt Jacob Willemsz
Item Sinte Milands hostede daer heer Luyken te wonen
plach --- i dachmaet ---- ij hoenre --- vi penninck woent nu ter tyt meister
Tofl woent nu ter tyt die pastoir heer Gerit van Merwijck
Item Willem Henricksz eenen alden schilt tijns vyt iij mergen landts gelegen in den kerspel van Ochten, boven naest gelegen den Vestege zuydtwaerdt die Boengrave westwert naestgelant Geurt van Wulp ende noertwert die [Zwa ersche grave] buyten dycks gelegen
Item Jacob van Werdenberch gebruckt ene hostadt die tegen der kapellen van Eldick lecht und betaelt jaerlicx eenen witte entfoegell
dachmaet eenen schillinck 1 blanck
v hollants 1 blanck
Item vif hollans j blanck
Item vier schillinck i st
Item dachmaet iij st
Item 1 penninck 1 negenmonniken
Fol 20. Item met den beuster aff gerekent XL dat mijne moeder hem sculdich [ ] xij stuiver als van verdient loen
Item den tins tho Vchten ind Isendoren getaxert ad xxiij philippus gulden iij penninck den gulden ad v st [p]
(128) 1544 MAART
Ick Jacob Pieck heer to IJsendoeren als een thijns heer ende recht hoff oirkonde ende tuijge openbairlick dat voir my en voir mijn thijnsgenoeten hier nae bescreuen gecomen sijn Johan van IJsendoeren ende Henrick Geritssoin die hebben to samen myt malcanderen een buetinge gehalden als vanden Weterinsschen wall dat is to weten dat Johan van Ysendoeren voirs. ouergeset ende opgedraegen heeft Henrick Geritsz ende synen eruen erffelick to besitten ende to gebruijcken dat ouerste eynde vanden voirs. wall dat hij gecoft heeft van Gelis Janssoin Des heeft Henrick Gerritsz voirs. wederomme ouergeset ende opgedraegen Johan van IJsendoeren ende synen eruen erffelick to besitten ende to gebruijcken dat neederste eijnde van den voirs. wall streckende van beneden op tot tegen Johans van IJsendoeren voirs. Hoijcamp also dat no aff gegrauen ende aff getuyndt is ende elck sall aen sijn ouergesette wall ende bueijtinge geguet geerft ende gerechticht sijn ende sullen blijuen erffelick ende ewelick ten ewijge daegen toe Ende want Johans van IJsendoeren voirs. eijnde wall minder is dan Henrickx voirs. eynde wallss so sall Johan van Ysendoeren voirs. off sijnen eruen jaerlix betaelen aen die heerlicheijt van Ysendoeren soeuen pont was erfftijns van achtien pont was die wten heelen wal voirs. jaerlix gaen Ende Henrick Geritsz voirs. off sijnen eruen sullen wt hoeren eijnde walss jaerlicx betaelen aen der heerlicheyt voirs. twee pont was thijns ende noch aen die fabrijck to IJsendoeren negen pont was thijns, dit allet sonder ergelist daer dit geschieden waeren bi aen ende ouer als thijnsgenoeten Anthonis van Hoemen ende Geeuert die Bruijn Lambertsz ende meer goeder luijd In kennisse der waerheijt so heb ick thijnsheer voirs. mynen segel witlick aen desen openen brieff gehangen beheltelick doch mij mynen jaerlixssen thijns ende die fabrijck voirs. ende mijns goeden rechten dair aen Gegeuen inden jaer ons heren vyfftienhondert vier ende veertich inden mert (1109 A)
Ick Jacob Pieck heer to IJsendoeren als een thijnsheer ende recht hoff oirkonde ende tuijge openbaerlick ouermijts desen openen brieue dat voir mij ende voir mijn thijngenoeten hiernae bescreuen gecommen is Gelis Janssoin Ende gaf my ouer ende droech op in mijn hant als in sijns heren ende haeues hant die gerechte helffte van den Weteringsche wall dat ouerste eijndt inder haerlicheijt van IJsendoeren mijt eggen mijt eijnden ende mijt allen sijnen rechten ende toebehoeren dat dair van auts mijt recht toe behoert Ende heeft my dese gerechte helfft vanden voirs. wall so ouer gegeuen ende opgedraegen ende nae dair op verteghen mijt handt halm ende mijt mondt soe dattet oirdell ende vondenisse der seluer thijnsgenoten nae beschreuen kenden ende wijsden voir recht dat desen voirg. Gelis Janssoin ende synen eruen daer van ontguet onterft ende ontrechticht weren ten ewijgen daegen toe ende gheen recht off toeseggen dair meer aen en hebben behalden in geenre wijs Ende dat ick thijnsheer voir. daer aen geerft ende gerechticht were ende mijnen vrijen wille ende stedicheijt dair mede doen ende laten mucht Rechteuoirt doe dit aldus geschiet was doe gaff ick thijnsheer vurscr. dese voirscr.gerechte hellft van den wall voirt ouer ende droech op Johan van IJsendoeren ende sijnen eruen in enen rechten erffthijns guet beheltelick doch mij mijns thijns ende mijns thijnsrechts Sonder argelist dair dit geschieden waeren bij aen ende ouer alss thijnsgenoeten Anthonis van Hoemen ende Coen Ghijsbertsz ende meer goeder luijde des toe oerkonde der wairheyt so heb ick thijnsheer voirs. mijnen segell witlick aen desen openen brieff gehangen Gegeuen inden jair ons heeren vyfftienhondert vier ende veertich in den Mert. (1109 B)
(129) 1544 JUNI 21
Wy Philips die Ghier und Gherit vanden Gheyn Reynersdochter echte huysfrau Philips voirs. den seluen Philips mynen ehe man gecoren tot mynen momber, bekennen auermitz desen apenen brieff voir ons ind voir onsen eruen dat wy met onsen vrien moetwille in eenen rechten vasten ind steden erffcoip vercofft ouergegeven ind opgedragen hebben, vercopen ouergeven ind opdragen Johan van Ysendoren vier golde karolus gulden goit van gaude ind gerecht swaer van gewicht off twentich gefalueerde brabantsche stuiuer daer voir off ander guet golde off silveren payment in gelycker weerden, dair de yerste pacht aff wesen sall op onss liever Vrauwen dach visitatie alsoe scryfft vyff und veertich ende soe voirts alle jair opten vurs. dach naest comende te betalen ind commervry te leueren sonder ennige cortingen van ennige heeren gelde offte soutinge, vuter omtrent vyff mergen lantz ter goeder maeten inder heerlicheitz van Ysendoren opten Legen weert, daer oistwaert naest geerft is Ghysbert vanden Poll, zuydwaert ind westwaert Joest van Tiell noirdwairt Coen Gysbertsz met eggen met eynden ind met allen synen rechten ind toe behueren dat dair van autz mit recht toe hoirt Ende hebben hier nae op dese vier karolus gulden vurs. vertegen ind vertye dair op myt dese selue apen brieff, soe dat wy off onse eruen dair vorder geen recht meer aen en hebben noch en behalden, ind dair van ontguet onterfft zyn ende sullen bliuen, ende dat deesen voirg. Johan van Ysendoren ind syne eruen mit recht dair aen geguet geerfft gerecht syn ende sullen bliuen Hier toe mede hebben wij voirg. echte luijden als goede zaickwalden ind erffwairburgen vorder geloefft ind gelouen voir ons ind voir onss eruen den voirg. Johan van Ysendoren ende syne eruen deese vier golde karolus gulden frans in ende vuter dese vyff mergen lantz als vter een vry eygen erff ind lant te waren ind te vrien jair ind dach voir ind tegen alle die geene die des ten rechten comen ind staen willen, vutgescheyden alsulcke weerdijck als dair mit recht toebehoirt, anders alle voircommer dair van aff te doin, ind voirt dair op doen te verthyen alle die geene die dair mit recht schuldich syn op te verthyen als erffcoips jairrenthe rechts is nae den lantrecht Weert saick dat des allet alsoe nyet en geschiede als voirs, steet ind wy inde vurs. betaling der vier golde karolus gulden frans vurs. einich jaers ennichsins versuemelick weren ende hem die oick alsoe nyet en wairden off en vryden in alre maten als vurs. steet, soe dat deese vurg. Johan van Ysendoren of syne eruen tot ennigen tyt dair voirder ennigen schade cost commer hynder ind gebreck omme leden deden off kregen, dat allet godt verhuedet, soe bekennen wy echte luyden voirs. voir ons ende voir onse eruen dat deese voirg. Johan van Ysendoren ende syne eruen dan terstondt naeden taildach deese vier karolus gulden frans vurs. alle jair den lesten penninck mit den yersten mit allen staden ende wairschappen zemptlick vutpeynden moegen aen ind vter deese vyff mergen lantz vurs. als hoer onderpant, ende voirt vuter alle onss guederen rede ind onrede liggende ind ruerende die wy hebben inder heerlicheyt van Ysendoren off soe wair in wat steede ampten gerechten off heerlicheyden sy ons off onse guederen bevynden off becomme kunnen, aff te muegen manen ende winnen mit peyndingen badingen off besatingen soe hem dat best beliefft, gelyck men wittaftigen binnen jairschen pacht ind tsheeren tyns naeden lantrechten vutpeynt sonder [rede] weren puntweringe off enniger handtbeschud off voirvanck mit geenen rechten dair voir te doin van ons off nyemant van onss wegen in geenre wys Oick mede moegen van vurg. echte luijden ind onse eruen deese vurs. vier karolus gulden frans alle jair opden vurs. betaildach nae datum des brieffs erffelick ind ewelick woorden loessen ende quyten wanneert ons beliefft mit sess ind tsestich golden karolus gulden goet van gaude ind gerecht swaer van gewicht off twentich gefalueerde brabantsche stuuer p dair voir off ander guet golde off selueren payement in gelycken weerden, allet as vurs. [ omt] allet achterstedigen pachten, ende dat salmen hem off synen eruen een halff jair te voeren scrifftelick off gerechtelick opseggen Ende offt saick weer dat Johan van Ysendoren of synen eruen vurs. durch noitsaicke tot enniger tyt deese vurs. jairrenthe nyt langer ontberen en muchten, soe moegen sy ons die oick opseggen als vurs. ende alsdan sullen wy hem loessen woe vurs. by die peen der peyndingen vurs. Dit allet sonder argelist In kennisse der wairheitz soe hebben wy Philips ind Geert echte luyden vurs. elck onsen segell witlick aen deesen apenen brieff gehangen Gegeuen inden jair ons heren duysent vyffhondert vier ind viertich op Sunte Albarn
(130) 1544 JULI 8
Ick Jan Jansz gesworen Richter ende scholtis tho Ysendoren doe kondt ende tuijch dat voir my ende gerichtzluijde naebeschreuen gecomen is Philips die Ghyer scholtis off peynder in Nederbetue, die daer mit besating ende dwanck des rechten durch versueck Jacop Pieck heer tho Ysendoren thoe gebracht is ende heefft mit opgestreckte vingeren lyfflick aen godt ende synen heyligen gesworen die ick Richter oircondt gerichtzluijdt hem volcomelick gestaefft ende affgenomen heb, woe dat hy by tyden Aerens van Bueren voer, ende Joest van Zweeten nae, den beyde Ampluyden in Nederbetue geweest syn, ende hij een scholtis offte peynder in Nederbetue opten Wahaell geweest ende nu by tyden Claes Vyghen Ampman scholtis off peynder is, ende dat hij nije weet inder kercken tho Ysendoren gedain heefft die tijt hij scholtis is geweest bij deessen Amptluyden gelyck hij in alle andere kercken opten Wahaell inder Ampt voirs. nae gewoente des dyck rechtz op eenen sonnendach doin mosst als die Amptluyden die dycken schauwen off schijeren wolden, het was loeff off schyer schau offte voll eerdt schau. Hier waren oeuer ende aen als gerichtzluydt Jan die Haes Woltersz ende Aernt Ryquitsz. Ende want men dan in allen rechtveerdige saeck schuldich is der wairheyt getuijch tho geuen besonder alsmen dair duechtelick thoe versocht weerdt, ende wij hier duechtelick thoe versocht weessende soe hebben wij Richter ende gerichtzluydt onse segele beneden aen deessen certificatie gehangen Geschyet int jair ons heren duysent vijff hondert ende vijer ende veertich den achtsten dach Julij
(131) 1545 JANUARI 2
Ick Jacob Pieck heer to IJsendoeren als een leenheer doe kondt allen luijden die dessen apenen brieff sullen sien ende hoeren lesen, dat ick voer mijne mannen van leen hier nae bescreven verlijt ende verleent hebbe verlije ende verlene Johan van IJsendoeren mijnen zwager tot enen rechte Zutphenschen leen alle erffenisse ende guede die zijn alden van bruedersceijdinge heerbracht hebben, sonder eede, ende die gelegen zijn inden gericht van IJsendoeren mit allen hoeren toe behoeren alsoe als sij liggen inden selven gericht vurs., dair dit geschieden waeren auer ende ain mijne mannen van leen Johan Janss ende Johan Dueijs van Vaern ende meer gueder luijde. In kennisse der waerheijt soe heb ick Jacob Pieck leenheer vurs. mijnen zegel ain dessen apenen brieff gehangen. Gegeven inden jaer ons heren duijsent vijffhondert vijff ende veertich op die Octave van Sunte Steven
(133) 1545 NOVEMBER 20
(Copia copia) Kaerle van Goits genaden Roomsche Keyser altijt vermeerder ’s Rijcx Coninck van Germanien, Spaengen etc. Aerts hertoge van Oistenrijck hertoge van Bourgoindien Gelre ende Grave van Zutphen etc. doin kondt dat voir onsen stadtholder vanden leenen onses furstendombs Gelre und Graeffschaps Zutphen und onsse Mannen van leen hiernaebeschreven erschenen is Herman Pieck und heeft oirconde der selver onsser nabeschrevene Mannen van onssen Stadtholder in stat onsser te leen ontfangen dat Slot und Gericht tot Ysendoorn hooge ende leege uijtgenomen onsse halve hooge heerlicheijt dat aen’t lijff draget twelck wij sullen doen uijtrichten onsse Amptman mit sijnen Richter, Alsoo als onse Voerheeren mit sijnen alderen dat uijtgericht ende hergebracht hebben soo als ’t selve in onsen Ampt van Nederbetuwen van alts gelegen und hem van sijner Moeder Marie van Balveren overmits scheijdonge und ordenongh der selver und sijner verwilligongen toegelacht und aenverstorven, ons als Hertoge van Gelre ende Graeve van Sutphen tot Sutphenschen rechten leenruerich mit een punde guets gelts tho verheergewaden Ende heeft ons Herman voors. hier van hulde und eede van trouwen gedaen, ende gelooft allet ferner te doen dat een goet ende getrau Leenman sijnen Leenheer te doen schuldich is, als hij Herman und sijne Erven ons, onsen Erven ende Naecomelingen als Hertoge und Grave voerschreven altijt soo dick des noot gebuert, ende t selve leen erledicht doen sullen Beheltelick in allen ons als Hertoge und Grave voorschr. onses und eenen ijder sijnes gueden rechten, Sonder argelist Hier sijn over ende aengeweest onse Mannen van leen Johan Bell und Guert Cornelis van Loefensteijn und meer anderen Des t’ oorconden und in getuijchnisse der waerheijt hebben wij Roomsche keijser als Hertoge van Gelre und Grave van Zutphen onsen segel aen desen onsen brieff doen hangen Gegeven in’t Jaer ons Heeren duijsent vijff hondert vijff und veertich den twintigsten dach Novembris
(134) 1547 APRIL 27
Soe etzelicke twist ind misverstandt zich erheuen tusschen Jacob Pieck heren to IJsendoern eensdeels / ind Claes Vijgh Amptman in Nederbetouwen andersdeels / onnoetz to verhaelen / hebben zy durch tusschen spraeck der vrienden / sulx genslick verbleuen ind wtgegaen / aenden Erntuesten ind vroemen Martijn van Rossem heren to Poederoijen Marschalck etc. Wilhem Burkard Wolter van Baexen ind Joachim van Hoemen / die selven eendrechtelicken wtgesproecken hebben / ind wtspreeken mitz deesen / Als dat die vurg. here van IJsendoern ind Amptman / van alle geschillen ind gebreecken nijet dair van wtgescheijden tot deesen daeghe toe vruntlicke ind mintlicken mit malkanderen vernuecht ind gescheijden zijn ind blijuen sullen / ind nw voirtaen vruntlick ind mintlicke mitten anderen conuersieren / die een des anderen daghen to helpen leysten ind halden / als guede vrunden ind naeburern mitten anderen behoeren tdoin / Voirt soe noch een wtspraeck hangende is / aen Ro. Keys-t Ma-ts houchwijse Raeden tusschen partijen vurs. beruerende die dyckschauwen bynnen der heerlickheijt van IJsendoern / sullen beijde die partijen vurs. mitten gescheijtz vrunden vurg. eendrechtelick gaen / bijden Raeden vurg. bidden ind begeren / dat die wtspraecke vanden dijckschauwe doch ijrst daeghs geschien mocht op dat die here van IJsendoeren ind die Amptman vurg. weeten moegen / waer nae zij oer richten ind halden sullen ind eens vant all gescheijden moegen zijn ind blijuen / ind oft zich inder seluer wtspraecken bevijnden mocht dat die here van IJsendoeren aender schauwen den vurg. Amptman ijetwes gebroickt mocht hebben / sall hier met allet doit ind to nijet zijn / ind blijuen tot deesen daeghen toe / Voirt soe noch zeeckeren twist hangende is tusschen den here van IJsendoeren ind den van Tijell ind Zandtwijck herkommende vander sluijsen tot IJsendoeren off die selue zaecke inder vruntlickheijt nijet nedergelacht ind vernuecht en wurde / soe sall die Amptman den vurg. heren van IJsendoeren alle behulpe aenden rechten doin soe voell hem moegelicken zijn sall / oms den heren van IJsendoeren tot verrichtonge zijns geleden schaeden to koemen / ind so wes dair van broicken haluen aff koemende Winter sullen die here van IJsendoeren ind die Amptman halff ind halff mitten anderen hebben ind genieten / Ende want ons principaell zaeckwalden deese wtspraecke allet waell belieft hebben wij den Marschalck vurg. hantastonge gedaen / ind gelaeft als mannen van Eeren / ind dem Aedell toestaet / dit selue bij eene peene van duijsent Roezennoebelen nae peenen recht geheelicken ind all onverbreekelicken nae to gaen / sonder argelist / ind hier zijn twee gescheijtz cedullen aff / der wij partijen vurg. elckx een aff hebben van woert to woert alleens haldende / ind wij here van IJsendoeren / ind Amptman vurg. tot eenen orkonde elcks mit ons selffz handt onderteijkent hebben / ind tot meerder vestenisse vruntlicken gebeden deese vurg. onse zegzvrunden / dit mit ons ind auer ons te beteijkenen / tselue sij segzvrunden / ther vruntlicker beden vurs. gerne gedaen hebben ind dit elckx mit ons selffz naeme ind gewoentlicke handteijk(enong) onderscreuen / Actum opten souen ind twijntichsten dach Aprilis Anno vijftienhondert souen ind veertich
(w.g.) JACOB PIECK
CLAES VIJGH
M. de ROSSEM
WILLEM BURCKART
W. d. BAEXEN
JOACHIM VAN HOEMEN
(138) 1549 JULI 26
In voerwarden ind manieren hier nae beschreuen soe hebben Henrick van Groetfelt Goessensz ende Jacob Jansz gepacht van Melchior Scheijts twe bauwingen gelegen inder heerlickheijt ende dorpen van IJsendoeren ende Ochten gheheijten dat Koezant ende Ochtensen werdt mit allen die huijsinge schueren ende bergen mitten duijffhuijs, ind voerts alle dat zeijlant ende weijlant daer toe behoerende gelegen binnen den wertdijck ende buijten dijckx ghelijck sij dat in ghebruijck gehadt hebben ses jaer lanck duerende ende naesten anderen volgende daer dat ijerste jaer van aengaen sall op sunte Peters dach ad cathedram inden jaer alsmen schrijuen sall duijsent vijffhondert ende vijfftich ende soe voert die ses jaeren vijt naesten anderen duerende.
Toe weten dat die vurs. Henrick & Jacob gehalden sullen sijn dat vurs. baulant behoerende tot deser tweer bauwinge in gueder & behoerlicke vaegen to leggen & to halden, ende alsoe in haeren lesten jaeren to laeten tot des lants oerbaer.
Voert sijnt voerwarden dat Henrick & Jacop vurs. gehalden sullen sijn, dat landt gelegen binnen den wertdijck opten Isendoernschen werdt to halden in drien deelen toe weten in soemer vaege, weijtstoppelen & soemerkorn, ind in hoeren laesten jaer als hoeren pacht vijtgaen sall sullen Henrick & Jacop vurs. gehalden sijn Melchior Scheijts vurs. off wie die vurg. bauwinge dan pachten to laten aenuangen dat gherechte dordendeell vanden lande gelegen opten IJsendoerenschen werdt des Meijs als sunte Peter daer nae hoeren pacht vijtgaen sall, om dat te zomervaegen & des hervist te zeijen tot sijnen oerbaer, sonder becroen Henrix & Jacops vurs.
Noch sijnt voerwarden dat Melchior Scheijtz off den goene die die seluijge bauwinge pacht sall moegen koemen des herst als Henrick & Jacop vurs. oir koern vanden landt hebben, in oeren laesten jaer & seijen opten Ochtenschen werdt & Koezant teijnden den bongart dat selue landt mit wijnter koern tot sijnen oerbaer sonder becroen van ijemantz & dat ander landt het sij weijde off zeijlant sullen Henrick & Jacop vurs. op sunte Peters dach ad cathedram als oeren pacht vijtgeet voert ledich & vrij weder leueren, gelijckt behoert.
Voert sijnt voerwarden, dat Henrick & Jacop vurs. gehalden sullen sijn in die weijde to laeten, dat op dach & datum van desen inde weijde lecht, opten Ochtenschen werdt & dat Koezant ende daer toe sullen Henrick & Jacop vurs. noch inde weijde leggen opt Koezant dat leech Koezant off omtrent drie ofte vierdenhaluen mergen teijnden aendie koeweijde van dat baulant ind dat & alle weijlandt & weijde to laeten & [vae gen] oeren lesten jaeren tleveren
Noch sijnt voerwarden dat Henrick & Jacop vurs. gehalden sullen sijn alle die kaeen & werdijcken behoerende tot den Koezant ind Ochtensschen werdt toe onderhalden mit die sluijs op hoeren cost & die schauwe daer ouer leueren & in hoer lesten jaer gemaeckt ind gerepareert weder leueren dat lechts naeden hoechsten & baeuen soeuen voet breet gelijck hoer voerpacht cedull dat begrijpt
Noch sijnt voerwarden dat Henrick & Jacop voers. die bongarden gelegen aendat Coezant & Ochtenschen werdt te onderhalden in gueder reparatie met sneijden & ten allen twe jaer mede te messen gelijck sulcx behoert Voert en sullen Henrick & Jacop vurs. geen messen anders nergens voeren off brengen dan op het lant behoerende tot dese twe bauwingen & anders nergens ind in oeren lesten jaer en affscheijden weder leueren alsulck messen gelijck sij aengefangen hebben
Voert soe en sullen Hendrick & Jacop vurs. hem niet becroeijen enich holtgewasch het sij rijsch ofte willigen die op dese voergenoemde bauwinge staen & opten werdtdijck dan hoer noetdurft tot behoeftlicke heijndonge Ind die selve rijsch sullen Hendrick & Jacop voers. knoeten daer hem dat den rentmeijster wijsen sall & mit & oerbaer is & anders en sullen sij hem met genen rijsch ofte holtgewasch becroeden & die heijndonge sullen sij eerlick onderhalden & oeck wederom geheijnt leueren in hoeren lesten jaeren
Ind wess rijsch daer gecnoet wordden die men behoefft op die hoeffden krijbben & spieken off enige zanden aff te tuijnen sullen Hendrick & Jacop vurs. mit haren waegen peerden & knechten op dat werck te vueren, daer vuer sullen sij hebben die spaende[ ] & cortelingen
Ind wess rijsch daer meer sijn mach Melchior Scheijtz laten vercoopen Inde wie die rijsch copende wordden sullen die moegen knoeten & bereijden & opt water brengen off werr dat van noode is sonder becroene van Hendrick & Jacop vurs. op die bequaemste tijt
Voert wess pooten off boomen daer gepoot wordden op die vurs. bauwingen off die geschelt off verdorven wordden van oeren beesten sullen Hendrick & Jacop vurs. daer een toesicht op hebben & alsoe bewaeren op dat sij niet verdorven en werden als sulcx behoert
Noch sijnt voerwarden dat Hendrick & Jacop vurs. schuldich sullen sijn te onderhalden op beijde die vurg. bauwingen die huijsen bergen schueren en duijffhuijsen in raeck daeck & wandtdijcht & andere reparatie te halden Ind wess groff holt hier toe gebreeck waer dat sall Melchior Scheijtz hem coopen & sij sullen dat haelen & weder laeten maecken op haeren cost Ind sullen die selue huijsen bergen & schueren en duijffhuijs aldus onderhalden & in oeren lesten jaer alsoe weder leueren soe vurs. steet
Voert wess penninghen dat op dese vurg. bauwingen geseth wordden daer Bannerheren Ritterschap hoefft & cleijn steden in contribueren dat sullen Hendrick & Jacop vurs. betaelen & Melchior Scheijtz oeren heerschap korten & anders niet ind voert gehalden sijn te toegeuen & te betaelen vrij gelt
Ind voert op dese voers. voerwart soe sullen Hendrick van Groetfelt & Jacop Jansz hoeren heerschap Melchior Scheijtz alle jaer die ses jaeren vurs. vijtgeuen & waell betaelen voer dese vurs. twe bauwingen die somme van vierhondert & tsestich karolus gulden goet van gaude & gerecht swaer van gewicht off twintich boergoensche gefalueerde stuiver voer elcken gulden gerekent Noch jaerlicx & alle jaer die ses jaeren vijt een vath van drie hondert pont botteren inden Meij opgeslaegen die suiuer & goet is, daer den ijersten betaeldach aff wesen & verscheijenen sall op sinte Peters dach ad cathedram inden jaer alsmen schrijuen sall een & vijfftich & inden Meij daer alre naest volgende ganss & geheell waell betaelt & vernuecht op veruall & verborten der pachtinge tot belieuen ons herschaps Melchior Scheijtz
Ende voer alle dese vurs. puncten, articulen & voerwarden sullen Henrick & Jacop vurs. hoeren heerschap Melchior Scheijtz borgen & geloeften doen in zegell & brieuen daer hoer heerschap Melchior Scheijtz in & aengehalden sall sijn Ind alle dinck sonder argelist Daer dit geschieden sijn bij aen & ouer geweest als dedingsluijden Henrick Voegell & Johan die Roeuer In oerkonde der waerheijt soe sijn deser cedulen twe alleens haldende vijter den anderen gesneden geteijkent mitten letteren a b c d daer van Melchior Scheijtz die een heefft & Henrick van Groetfelt & Jacop Janss die ander Ende tot meerder vestenisse hebben wij beijde parthijen vurs. metten dedingsluijden vurs. elckx onsse gewoentlick hanteijken hier onder geseth Geschiet int jaer ons heren duijsent vijffhondert & negenendeveertich den sesentwintichsten dach Julij Onderschreuen Melchior Scheijtz Henrick Vogell Johan die Roeuer
Accordiert mijt sijn principaell bij mij
……………………
(141) 1550 APRIL 10
Wy Vicedeken ende Capittel der kercken der kercken [sic] van Oudemunster tUtrecht doen kondt allen luyden dat alzoe de administratie onser kercken proestye goederen gecomen is aen ons ende onser capittels dispositie doir resignatie gedaen bij den Eerweerdighen heeren Michael van Enckevoert ende wy begeren de zeluer proistyen goederen, gedurende de vacatie, daer van oerbaerlicken te disponeren, hebben wy mytsdien in pacht gegeuen den Edelen vromen erentfesten Jacob Pieck Heere van IJsendoern Raidt ordinaris der Keyserlicke Majesteit shoefs van Gelre, voer hem ende zynen eruen die Thienden zoe die gelegen zyn inden prochie van Echtelt in Neerbetuwe inden lande van Gelre met allen zynen rechten ende toebehoeren mitten Thienden tot IJsendoern, zamentlicken behoerende tot onser kercken proestye voers., tot twee jaeren lanck gedurende ingaende [ ] in Mart naestcomende Anno XVc vyftich om een zeeker jaerlicxe pensie alze die Thienden tot Echtelt om frie hondert ende vyfftich gouden gulden the weten acht ende twentich geualueerde stuivers voers die gulden gerekent, ende die Thienden tot IJsendoren om hondert gouden gulden van gewicht off die weerde daer voer in goet payment te betalen ons offt onses Capittels daer toe gedeputeerden tUtrecht in onzer kercken op zynen cost anxt ende arbeyt die geheele somme van den penynghen voers. voer deerste termine op Meye dach anno XVc een ende vyfftich naest comende ende zoe weyt des anderen jaers daer aen volgende vry gelt zonder enigerhande affcortinge te doene van enygen commer, tzij van partien lasten, impositien off anders van enighe ongelucke gewoentlick oft ongewoentlyck die op deser Thienden enichsins zouden moeghen comen wege seyt open oerloch heertoch ofte inbrekinghe van waters als dan te doen in deser verpachtinghe vanden affslach als bouen ende beneden byden gemeynen lande gedaen sal worden, Dan aengaende die Thienden tot IJsendoern aldaer te corten keysers pennyngen toe schattinghen volgens de brieuen eertijts daer op gegeuen mit zulcker vorwaerden waert zaicke dat Jacob Pieck voers. ofte zynen eruen gebrake zynder dese voers. pacht jaerlicx dese twee jaeren lanck gedurende nyet voll ende all en betaelden opte termyne als voers. is zoe viele hy ende zyn erffgenamen geheel ende all van deser pachtinge en van alles rechts zy daer aen hebben mochten in enygher wyse ende zullen wy dan die voers. Thienden weder aen eenen anderen diet ons gelieft moeghen verpachten zonder zyns pachters becroen ofte wederzeggen nyet tegenstaende dat deze twee jaere voers. nyet geexpireert en zullen weesen, Belovende daer en bouen die voers. Jacob Pieck voer hem ende zynen eruen allen deze puncten ende conditien voers. te voldoen ende nae te gaen op heerlycke exercitie vanden Hove van Gelderlandt ende alle anderen hoven des noot zynde, Des wy Vicedeken ende capittel voers. wederom den zeluen Jacob Pieck heer van IJsendoern zullen belenen ende belieuen mits desen dat in geuall die voers. heer Michael van Enckevoert weder mochte comen in zyne oude possessie van der proestye ende archidiaconaetschap van Oudemunster alhier tUtrecht, zullen wy alsdan alzulcke vorwaerden van pachtinge deser thienden gemaickt ofte gemant zullen worden tusschen zyne weerde & den voers. Jacob Pieck, approberen ratificeren ende van weerden houden Ende ingeuall van dien approberen ratificeren & houden van weerden myt [soe] seij, Sonder argelist in oerkondt der waerheyt hebben wy onzen kerken zegel aen dezen brieff doen hangen, Gegeuen int jaer ons heren duysent vyffhondert vyftich opten thiensten dach Aprilis
(143) 1551
Den Edlen waelgebaeren hochgelerten Erentfesten und froemen R: K: Mat: unser allergenedigste heren Statholder genant sampt Canzler und hochwiesen Raede in Gelrelant mynen genedigen und gebiedende [ ]
Geve ick Herman Pieck u. g: e: und l: underdenichsten tho kennen dat der hoichgebaerner furst und her hartough Reinolt etc hoichloflicher memorien hern Willem van Isendoren Ritter alsulcke moele als nu in der herlicheit van Isendoeren staen hadde daer myt syn schoenst und best tho muegen doen, vth sunderlicher genaden priviligert und gefryent ingestalt dat nyemantz anders aldaer ader in dem kerspel van Echtelt und al wat daer thoe vunten behoerd, enige andere wyndtmoelen setten salle, edoch siner f.g. sulcks voerbehalden als u. g. ed. und e. vth bygefuchter copien beteckent myt A vernemen werd, welcks furstenhern briefs inhalt dath so wael nae als Echtelt van Isendoeren gescheiden warden, als befoerens, und tho jeder tyt, auer menschen gedenckens sonder enige verhinderingh oder contradiczy unverbreecklichen gehalden is Dan is alsulcken moelen durch des lantz vianden afgebrantt worden und [sulckermaeten] durch verloep van orloge ein tytt lanck ledich verbleven Nu heft volgenz der hoichgebaeren furst und her hertogh Carll milder gedachten vurbehalt des vurs. briefs als dat syn f.g. dair oick eine moelen sullen muegen doen setten, umb trauwer dynsten Zegers van Balveren heren tho Isendoeren, den selvigen genedlichen gegust und gegeven in manier und gestalt, then ewigen daegen so lange die moelen genge weer, daer van den rechten armen jaerlich ein malder weitz tho sullen geven inhalt syner f.g. transfix brieffs dair van copie hier by hyer wael verteeckent myt B Dewael nu die moelen vanden vianden afgebrant was, heft myn vader Jacop Pieck in thoeversicht und kraft der vurs. brieven derselvige wind und rosmoelen tot synen groeten gewichtigen kosten weder opbouwen und eine nyhe moelen doin maecken, Edoch diesen ganz tho iegen heft Jaspar van Wyhe vth eigener [amforter~] sunder enige vryheit vanden lant fursten of enige gerechtigheit tho willen bewiesen, woe wael myn vader vurs. voer und ich nae mit dach haldunge und anders fruntlicher wiese aen inne sulcks versocht, eine rosmoelen in synen bongart dair tho genen tyt rosmoul gestaen heft, tho setten gelusten laeten Waell dan datt gemael van Isendoeren und Echtelt klein is und durch verhinderungh Jaspars van Wyhen moelen daer up geinen maller sol halden kunnen, ouck aengesehen dat verblifungh dieser rosmoelen in naedeel R: K: Mat: vurs. aller genedigsten heren hoicheit ind gerechticheit sich erstrecken solle, derhalven myn dynstliche bytt und begeer is u. g. ed. ind l. dem vurs. Jaspar van Wyhe daer hen willen halden unde doen bruecken alsulcken bescheit als eer [ ] tot sodanigen ungewoentlichen gemaell tho hebben vermeint, iegen my voer u. g. ed. und l. tho sullen verschoenen umb volgenz nae befinde unser beider becheitz van u g. ed. und l. dair inne tho laten geschehen als behoeren sall Dit doende
Hoechgeleerde werdige Erentveste und vroemhe her Cantzler vund hoechwyse Raede gebiedende und gunstige heren, u. w. ende l. schrifften onder datum den XIIJen Juny lestlich, mijt inverwaerter tween copyen vund supplication Hermans Pieck, aen mij gesonden, heb ick in aller onderdanicheyt ontfangen vund solt u. w. und l. nochmaels mit wederoner sendong vurg. supplication und copyen, ter flyttiger antwort, edoch mijt behoirlicker protestation nyet verhalden, dat ende woe waell ick in myne voirgeschijckter scryfften (waer toe ick mij referier) mit flijt begert hebbe, mij lantrecht woe ick alnoch nijet en twijvell te laeten wederfaeren, sustunerende, dat vurg. supplicatie, off den inhalt van dien, mij in mynen gnd. rechten nijet en sall prejudicieren, dewaell durch mij egeen wyndtmolen gesat zij, des ick doch waell reden vund billick fuege te setten sonder Key: Mat: hoecheit daer aen te mijsdoen, hebben solde in cracht seeckere posses van mijne alden molenwerff inden kerspell van Echtelt gelegen und alnoch tegenwoirdich leecht und genoempt is den moelenwerff vund alsoe geheyten hefft ad multos annos xx, xxx, xl, l, lx, lxx, lxxx vund meer jaeren, alsoe dat geen memorie van menschen contrarij en gedenckt Hebbe ick oick vund myn voirzaeten rouwelick possessoin van xl, l, lx, lxx, lxxx, lc ende meer jaeren soe vern sich memorij van menschen erstrect van eenen rosmolen tot Echtelt als buyten den bedryff van Isendoren gehadt ende alnoch hebbe ende possedier Nyet twivelende u. w. ende l. in stadt hoechgedachter Key: Mat: mij then behoirlicken lantrecht stellen ende by vurg. myne rustelick posses handthalden und verblyeven laeten Soe doch syne Mat: vund alle voir regierende heeren vund fursten sulx enen ideren geconfirmiert vund genedelichen geloefft hebben te onderhalden Aengesien oick ick geen wyndtmoelen geset dan alleenich een rosmolen woe van alts hergebracht, waer durch men ommers nyet en kan pretendieren dat ick in vercleynong synre Mat: hoecheit sulx gedaen te hebben befonden kan werden, noch aen mij nyewerlt befynden sall dan altijt gemeicht die hoecheit (woe ick doch des weges schuldich bin van doen) mit mijnen geringen vermoegen te onderbrengen vund voirstendich te zijn persistierende als boven dat u. w. ende l. mij then geboirlick landtrecht laeten ende stellen sullen vund hem supplicant aldaer then rechten te staen presentier Een Godt almechtich die u. w. ende l. in hogen staet ende goed regiment gespaeren will Gescreven opten xxiij den July anno 15 vijfftich
U. w. ende l. gans onderdenige Jasper van Wye
(144) 1551 FEBRUARI 11
Ick Olifier van Meeckeren gezwoeren scholtis ind Richter tot Ysendoren tuyge openbaerlick dat voir my ind gerichtsluyden hiernae beschreuen erschenen is Pellegront Deijs die daer met besaeting ind dwang des rechten then instantie van Herman Pieck heere tot Ysendoren toegebracht is, ind heefft met opgestreckte vingeren lyfflich aen godt ind sijnen heyligen gezwoeren, den Eedt ick Richter voirs. oirconde der gerichtsluyden hem volcomelicke gestaefft ind affgenomen heb ind heefft getuijcht ind gesacht, woe dat hij gesien heefft dat Joest van Zweeten wylen Ampman in Nederbetue quam ryden metten schauwe van Ochten wes bouen dair die heerlicheyt van Ysendoren aengeet, und reedt aldair aff ind beneden buijten der heerlicheijt voirs. nest den leygraeff reedt wederomb op. Hier waeren ouer ind aen als gerichtsluyden Jan Deijs van Voirn ind Cornelis Aelbertsz Wantmen dan schuldich is der wairheijt getuygh to geuen bysonder alsmen dair duechtelick toe versocht wordt, ind wij dair duechtelick toe versocht synde soe hebben wij richter ind gerichtsluyden onse segelen aen deesse certification gehangen Gegeuen inden jair ons heren duysent vyffhondert een ind vyfftich den elffsten Februarij
(146) 1552 APRIL 28
Ick Johan Jansz indertyt durch absentie des gezwoeren Richters Richter tot Ysendoren doe kondt ind tuyge openbairlicke by den Eede ick der heerlicheyt Ysendoren als Richter eertyts gedain hebbe, dat voir my als Richter woe vurs. ind voir gerichtsluyden naebeschreuen gekoemen syn Dierick Jansz die smitt ind Herman Lomppen, die dair mit besaet ind dwange des rechten then versueck Herman Pieck heren tot Ysendoren toegebracht syn, ind hebben op dat interrogatorium byden vurs. heren van Ysendoren ouergeleuert by haeren Eede, den welcken ick Richter vurs. hair volkoemelicke oirkund gerichtsluyde naebeschreuen gestaefft ind affgenoemen hebbe, met opgestreckte vingeren lyfflick godt then heyligen gezwoeren, ind getuycht then yersten, dat wairafftich is dat sy Claes Vyge nu op Asschenwoensdach verleden tschiepp nae Eldick gefuertt hebben, ind dat die vurg. Claes Vyge then seluer maell tuschen wegen tegen der heerlicheyt Ysendoren ind kerspell van Leuwen inden Waellstroem, doch den oeuer vander vurs. heerlicheytt nairder dan Leuwen, dair die vissers van Ysendoren salm korff heffende waeren, wair van die vurg. Claes Vyge froen eyssten, dwelcke die vissers vurs. weygerden tho geuen, off tho loenen Dan erboeden sich dat froen onder den gerichte van Ysendoren tho leggen Ind wes Claes Vyge van dijren, off van anderen saecken op hair tho seggen had aldair als inden gerecht, dair die salmkorff tegenwoirdich lagen then rechten the stain, off indien hem des nyet en belieffden wolden sij gern tot Tiell koemen, ind aldair rechts verwachten ind dat die vurs. Claes Vyge nyet tegenstaende der vurg. erbiedonge die vurs. vissers korff selffs onstucken sneett, ind dreychden die vissers tho vangen ind verhantplichten den eenen nemptlicks Huybert Joesten genant, ind den seluen alsoe gedrongen tho koemen tot Ochten tho koemen, ind verburgen aldair the Kessteren then rechten the stain In noch tuijchden die voirg. Dierick Jansz die smitt opt interrogatorium des heren van Ysendorens vurs. by synen Eede als vurs. dat hy nije werrelt gesien, off van synen alderen, off ander alde visseren heefft hoeren zeggen, dat men enige salm, off der gelycken vissen tho vangen plach tegen der vurs. heerlicheyt, vutgesondert nu omtrent nesste acht off negen jaeren, Hier syn ouer ind aen geweesst als gerichtsluyden Johan van Ysendoren ind Alert van Ysendoren Wantmen dan schuldich is der wairheyt getuych tho geuen bijzonder alsmen dair duechtelicke toe versocht wardt, ind wij dair alsoe toe versocht synde hebben wij Richter ind gerichtsluyden vurs. elck onsse segell witlick aen dese certificatie gehangen Gegeuen inden jair ons heren duysent vyff hondert twee ind vyfftich den acht ind twentichsten dach in den Aprill
(147) 1554 SEPTEMBER 2
Wy gemeyn nabueren inwoenders ind ondersaeten der heerlicheyt Ysendoren doin kondt ind bekennen mets deesen apenen brieff voir ons onsen erven ind naekoemelingen, dat alsoe die Erentfest ind vroem Jacob Pieck wgbr. heer tot Ysendoren ind Karl Roemsch k. mat. des furstendombs Gelre zg. inder tyt syn lieffden der vurs. heerlicheyt van wegen synre zelige huyssfrauwe joffer Maria van Balveren gebruyckten, ons off der selve heerlicheyt van menigerleij bezwaernissen ind noden omsoe dich ind lang te verhaellen beschermpt ind voirgestain heefft, ind nochthants van ons nyt eenige scattonge geeijst noch begheert, dan ons waell van sommigen scattongen, die der ondersaeten des Ampts van Nederbetuwe gegeven hebben verdedingt, ind die bewillichde pennongen der ander onderheeren oir onderdaenen affgefordert hebben, quytgescholden heyft, ind syn lieffden zoon Herman Pieck nu onsse geboeren natuerlicke erffheer tot Ysendoren oick ons van sommige beswaernyse beschudt heefft, sonder dat wy syn liefden op syn huldong, off in syn huylicx vergaedering off kinder doep enig geschenck, scattong off vererong gegeven hebben, Soe bekennen wij dat van huyden datum deesses brieffs op derselver haerer beyder lieffden aenge[nom] met gemeyner Buerspraeck op eenen Sonnendach nae de houchmys tyt eendrechtlicke consenteert, bewillicht, ouergegeven ind beloefft hebben, consenteeren, bewilligen, ouergeven ind beloeven mets deessen openen brieff dat der vursz. Herman Pieck heer tot Ysendoren heffen, bueren ind genieten sall syn levenlanck van elcke ton bijrs der inder vurs. heerlicheyt omb gelt te koep getapt sall worden van alt dubbel fuer ysser off twer stuiver ind enen oirt stuivers gefalueerts gelts vuer dat vurs. fuer ysser, ind van allen byer vaten groeten ind clijnen nae [adermant] te betaellen, welcke vursz. fuer ysser der vurs. heer van Ysendoren sall mogen van den Teppert off Tepperse uut peynden gelyck andere des heren tynssen ind broicken uut gepeynt ind gewonnen worden sonder enige pandtkeronge dair tegen mogen doin off laeten geschieden, ind off enige pandtkeronge dair tegen geschieden sullen nochtans van geenre weerden syn ind blyven sonder argelist Des to eyner getuyge der waerheyt ind meerder vestenisse, soe hebben wy gemeyn naebueren met Buerspraeck als vurs. eendrechtelick gebeden Jan Jans ind Thomas Roeloffs onsse buermeysteren, ind oick Joest van Tyell ind Willem Jacobs der olde, Johannes Wolters ind Jan Duys van Voirn Jan die Haes Peters in Jacob Jans onsse met naebueren deessen brieff van ons her weegen te willen besegelen, dat wy Jan Jans ind Thomas Roeloffs buermeysteren, Joest van Tyell ind Willem Jacobs, Johannes Wolters ind Jan Duys, Jan die Haes Peters ind Jacob Jans ter eendrechtelicke begeerte onsse zemtlicke met naebueren geern gedaen hebben, ind hebben elck onsse segell van wegen ons selffs ind der gemeyn naebueren onder aen deesse apenen brieff gehangen Gegeven ind Jair ons heren duyssent vyffhondert vier ind vyfftich den tweeden dach Septembris
(148) 1554 NOVEMBER 3
Ik Olifier van Meekeren Rigter tot Ysendoorn tuyge openbaarlijke dat voor my en voor gerechtsluijden na beschreven verschene zijn Evert Hillebrants, Elis en Jan Hartschboll en daar met behartinge en bedwange des regten, en voor sulk van den Erentveste en vroome Herman Piek Heer tot Ysendoorn toegebragt zijn, en hebbe met opgestrekte vingeren lijfflijk aan God en Heylige geswooren, den welke Eed voorpr: ik Rigter voogs dat gerichtsluyden volkomelijk afgenomen hebben, en hebben getuygt en gesegt dat zy met haar met hulpen en medeplichtge Dirck Elis voorgn zoon, Alart Henrikz en Jan Thomasz bij tijden der Erentfeste en vroome Jacob Pieck heere tot IJzendoorn boven een hoeff land van IJzendoorn toebehoorende an de heere van IJzendoorn aen de Waalstroom een schuyt gevonden hebben die versonken was, die zy aan stukken sloegen en met malkanderen deylde zonder voorweeten of believen das heeren van Ysendoorn voorgz dan als zyn des voornoemt zo hebben zij deposanten, daar over moeten lyden, en van den heerlijkheijt van IJzendoorn scheijden en van anders niemand. Everd voorz segt dat het hem is vergeeven, Elis voorsz heeft voor dat misdaat seeven en twintig duyzent steens, boven op ’t huys moeten kruijen met een kruijwagen, en hy zegt dat hy nog ethielt andere arbeyt en onkosten daar meer voor gedaan heeft, en Jan voorsz zegt dat hij twintig dagen daarvoor gearbeyd en nog andere onkoste gedaan heeft, ende de andere haarer methulpere hebbe ook geleide naar geleegentheyt haarer zaaken, en Evert voorsz tuygd voorder dat op een tyd bij tyden Jacob Piek heer tot Ysendoorn voorsz Jan van Harman een deel want gaet gevist en den voorsz heer van Ysendoorn halff te huijs dede haale. Hier waare over en aan als gerigtsluyden Henrick Alartsz: en Jan Huybertsz: want men dan schuldig is der waarheyt getuyg te geeven byzonder als men daar eenigte toe verzogt word en wy daar eenigtelijk toe verzogt zynde, zo hebben wy Rigter en gerichtsluyden voorsz elk ons segel onder op spatm van gedrukt, gegeven in den Jaare onses heeren duyzend vyfhondert vier en vyftig den derden dag van novemb.
(149) 1557 DECEMBER 20
Ick Herman Pyeck, heer tot Isendoren, lehenheer, doe kondt allen luyden und bekenne openbaerlicke, avermits deesen apenen brieff, dat ick in tegenwoirdicheijt mijnen mannen van lehen naebeschreven ther beggeerth und bede van Jan Jansz in sijne merckelicke noeden und om sijne meerderen schaede to scutten off to voircommen gegunt, consentiret und belieft hebbe, gunne, consentire und believe mitz deesen to moogen versetten aen Gherit van den Steenhuijs und sijnen erven achtyen golde ryder gulden siars by Hartouch Kairl van Gelre, hoechloefflicher memorit gesclagen, elcke ryder guete ny golde und genocht zwair van gewicht in den offt sich [be ], dat die ryder gulden nae datum des brieffs hoeger off leger liepen und gesat worden soe sall Jan Jansz vursz off sijnen erven alle jair den ryder gulden betaillen met vier und twentich guude gefaillinerden Brabantsche stuvers guet Hollants off Brabants payment gange und gans in elcke tijt der betailonge the betaillen und alle jair die achtyen golde ryder gulden commervry the leveren, vry van heeren schattongen vry van heeren off van vrauwen beden, vry van inwaedige dycken, vry van oirloch jaren und van allen onraett nyhe offte alde gewoentlicke vry und voirt van alles vry dat minschen erdencken offte sprecken konden ind die neeste renthe jairlicx gedragende achthyen golde ryder gulden sall Jan Jansz off sijne erven betaillen aen Gherit van den Steenhuys off aen sijn erven op sunte Anthonis dach nemptlich den seventhyensten dach Januarii alsmen schrijven sall duijsent vyff hondert negen und vyfftich und soe voirt aen van jair tot jair tho betaillen und commervry te leveren als voirsz uyter omtrent thyen morgen lants geheyten (sunte Jans) altair zuytwart Olifier van Mekeren und Claes van Avezaet, westwart Alairt van Isendoren und Jan Jansz vursz und noirtwart over den Broeckdyck die Broecxdell off soe wie dair all rontomme met recht gelegen und gepaelt is. Ende Jan Jansz vursz heefft voir mij lehenheer und mijnen man van lehen nabeschreven met sijnen vryen wille overgegeven voir hem und sijnen erven dat bij gebreck van quader betaelonge der jairlicxe renthe vursz die vurg Gherit van den Steenhuys und sijnen erven die achthyen golde ryder gulden siaers vursz therstondt nae die betaeldagen vursz alle jair sall moegen die uytdom peynden uyter die vurg thyen morgen lants als uyter sijn rechte onderpande, gelijck men des heeren tyns und bruecken und binnen jaerschen pacht uyt wint und peynet nae lantrecht und gewoentheyden der herrlicheyt Isendoren und alsdan soe sall Gherit van den Steenhuys vursz off sijne erven op die vurg thyen morgen lants voirtaen met recht moegen procedieren und vervolligen soe lange hij dat guet vursz verwonnen heefft. Und kan hij Gherit vursz off sijne erven mit die thyen morgen lants vursz verlijen und belehenen die Gherit van den Steenhuys off sijne erven allsdan an sijn gebruyck behalden sall ther tijt toe und soe lange als hij off sijne erven sijne pennongen, die hij then achteren is mit die gerichtscosten weder heefft, voirbehalden dat Jan Jansz vursz und sijnen erven jairlicx und alle jair die vursz achthyen golde ryder gulden siaers vursz erfflick und ewelick op betaildagen vursz sullen moegen quytcopenen und lossen met drie hondert golde ryders gulden den ryder van prysse woe boven gescreven is und met allen verschenen renthen off scult dair bij. Und als Jan Jansz off sijne erven lossen willen dat sullen sij Gherit van den Steenhuys off sijne erven yerst een halff jair voir den dage als Jan Jansz off sijne erven lossen willen gerichtelicke off schrifftelicke op leggen, und weert saecke dat Jan Jansz vursz off sijne erven alsdan op aengestembde dage die hoefftpennongen metter verschenen renthen off schult nyet en betaillden off en losten soe mach Gherit van den Steenhuys off sijne erven die pennongen vursz met alle schaede der hij dairomme gedain off geleden hedde semptlicke doin uytpeynden und winnen insgelicke war vursz. Und want Jan Jansz vursz dit allet wat vursz verwillekoirt und overgegeven heefft voir hem und sijnen erven heb ick lehenheer voirsz dit aldus beliefft und ther begheerte van Jan Jansz consentiert. Hier sijn bij aen und over geweest mijnen man van lehen der heerlicheyt Isendoren vursz Jan Deys van Voirn und Jan die Haes Jansz und alle dinck sonder arch und list des toe eenen oirconde der wairheyt soe heb ick Herman Pyeck Heer tot Isendoren und lehenheer vursz mijnen segell met mijnen werten aen dessen apenen brieve gehangen. Gegeven in den jair ons Heeren duysent vyffhondert und seven und vyfftich op den heylige apostell Sanct Thomas avont.
(151) 1559 OKTOBER 1
…………..Ten ersten zal Henrick van IJsendoren als altzste zoon van zyn quote van vaderlyke en moederlijke goederen erflyk hebben dat huis hof cingel getimmer graeffen graften mitten bogaard soo vader en moeder dat gehad en bezeten hebben binnen IJsendoren met hoendere en tynse tot het huys gehoorende tot Oechten en IJzendoren gelegen, noch twelfftalffen morgen lants te IJsendoren op die Woerde en twee hofsteden by de Woerde gelegen. Welcke guederen vurs. om tocomenden twyst te vermyden voert een erfelick leengoet zyn en blyven sal des huizes en heerlykheit van IJsendoren en voorder niet gelyk sulks met opgemelte heer van IJsendore tegenwoordig verdragen is. Alsoo dat Henrick van IJ en zijn erven opgemelde goederen voertaan van der heerlykheit van IJsendoren te leen ontvangen. En dan zal Henrick v IJ nog hebben int IJsendorense broeck den Groeten Gheer zes margen en den Cleijne Gheer vierdalve morgen. Noch den Bloem Camp vierdalve margen en dat Cleyn grasbroeck ook vierdalve morgen. Ende hiertegen zal Henrick v IJ aan thyns te betalen jaarliks commer hebben. Te weten aan den pastoor van IJsendoren ses en dertich stuyver, noch den pastoor voers. ene gulden en den coster ene halve gulden. Noch der kerken van IJsendoren drie schepel raapzaat en noch der kerk twee gulden inde armen drie Philips gulden alles jaerlyksen tyns. Ende hiertegen sall heer Adriaen van IJ voors. voor zijn lot hebben den Worm camp tot IJsendoren vierdalve margen, noch den Andries camp vierdalven margen. Johan Huberts camp vierdalve morgen, noch Ariens hofstad met bogart en des Metzellers hofstad. Des sal heer Adrien voors. joffer Maria zijn zuster van dit lot geven tuisschen dit en Kersmis anderhalf honderd gulden brabantz valens. Item die vrouwe van Ubbergen weduwe van Boenenburch soe sy twee duyzend gulden in huwelyksvoorwaarden te voeren ewich heeft soe sal zy daertoe hebben dat Grasbroek zes morgen en dat hoy kempken derdalffen margen dess sal sy oer suster van Croenenbch daer af uitrichten tien gulden sjaers met derdalffhondert gulden brab val of die weerde daer voor te lossen. In gelyken zoo Anthoenis van Amstel end van Mynden met joffer Anna syn huisvrouwe ter medegave gehad heeft vyftien hondert brab val gulden soe sal hy daartoe hebben den Hoycamp vierdalve morgen noch dat Evert van den Zande bruikt vierdalve morgen en dan tot dit tien gulden sjaers voors. uit het lot van oer zuster van Boenenburch voors. Joffer Maria van IJ zal hebben te IJsendoren op die Velouwe oever den Broekdyk negen morgen Noch die twee Biescampe zeven morge Noch vierdalve morgen die Josten die Haes bruyckt en daartoe noch die anderhalff hondert guld eens die se van heer Adrian oer broeder zooals voors. boeren zal. Item Joffer Digna van IJ zal hebben beneden die Melckstege Lyntkens hofstad vierdalve morgen noch drie Nonnen kempkens vijf morgen noch Coemens lant elf hont noch dat Cleyn Bloem kempken drie morgen noch Bongen kempken derdalven morgen noch Arien die Wiertz kempken drie morgen………..
Wy Johan Peters die Haess und Dederick Janssen leenmannen des huefes unde der herlicheit van Isendoern Doen kundt und bekennen in unde oeuermitz desen apenen Brieff, datt wy huedt dato der Edell Erentfest unde frome Henrich van Isendoren genant Bloeys her tho Lathum unde Stockhem in unse tegenwurdicheit voer dem huis tho Isendoren gecompariert is und hefft dairselffs aenden rynck vander porten geruert, presenterende und begerende syn huis genant dat Hoff tho Isendoren tho lehen tho untfangen sulcker gestalt wie synne voersaten tselve Hoff hebben untfangen gehadt, sonder ennich versuym darin tho geschien Unde wairt dan ditselff, als vors. voor vurs. mannen van lehen geschiet is So hebben wy obgenanten heren van Stockhem dessen [schin] mitt tho deillen van rechts weegen nitt gewust tho verweigeren In oerkunde der wairheit hebben wy Johan Peters unde Derick Janssen lehenmannen vors. elck unsen segell beneden aen desen Brieff gehangen die gegeven is den irsten dach novembris Anno twee und tsestich
(156) 1563 NOVEMBER 2
Wij Hanrick van Yssendoren ende Jouffrou Sophia van Stommel echte huysffrouwe Hanricks vurs. denselven Hanrick mijnen echten man gekoeren tot mijnen momber doin kondt allen luyden ende bekennen ouermitz dessen apenen brieff voir ons ende onssen eruen, dat wij mit onssen vryen moetwille ende goeden voerberaet vercoft ende opgedraegen hebben, vercopen ende opdragen mitz dessen, Gherit die Roever ende sijnen eruen vier ende twintich Carolus Keyer gulden siaers goit van golt ende gerecht zwair van gewicht ad twintich stuuer Brabants gefaluweert tstuck gerekent, off ander goet golden off silveren Brabants off Hollantz payment van gelijcker weerden daer vur in elcke tijt der betaelinge vrygelt van allen zaicken het weer van des heren scattingen ende pennongen oerlochjaeren waterjaeren offte ennigen anderen onraitz gelden, woe sulckx ennichsins tot enniger tijt genoempt offte gesetz mocht worden niet daer van uutgesceyden in zijn vry seker behalt ende gewalt binnen der stadt Tyell te leueren op onssen angst kost ende arbeyt, sonder yetwes dairvan to moegen korten niettegenstaende enighe publicatie offte ordinantie van den fursten ende heren des lants van Gelre ter contrarie van dien wter een stuck lants gelegen inder heerlicheyt van Yssendoeren haldende omtrent vier morgen lants genoempt den Bloemcamp dait oestwaert naest gelant is heren Adriaen van Yssendoren mit den Wormcamp, zuydtwaert Herman van Loe mit Lyngens hoffstad ende het cleyn Bloem kempken noirtwaert wij echte luyden vurs. mitten Groten Gheer ende voirts wie dair all omme mit recht naest gelant mochten zijn voirts uuter allen onssen eruen ende guederen reede ende onreede die wij echte luyden vurg. nu tertijt hebben off naemaels vercrijgen moegen in der heerlicheyt van Yssendoren gelegen, alle jair den vurg. Gherit die Roever ende zijnen eruen op sinte Martens dach in den winter als thynsrecht is daeruut to boeren daer die yrste renthe ende betaeldach van verschenen sall zijn op sunte Martensdach in de winter anno vijfftienhondert vier ende tsechtich ende soe voirt jaerlicx op Martini in den winter te betaelen ende commervry te leueren vrygelt als vurs. Ende dat voir een somme gelts die ons Gherit die Roever vurg. all waell tot onssen wille ende danck vernuecht voldaen ende betaelt hefft den lesten penninck mitten yrsten daer van wy ons bedancken goeder betaelonge Ende hebben daer op verhalmert ende vertegen mit hant halm ende mondt ende vertyen daerop mits dessen apenen brieff alsoe dat wij echte luyden vurs. ende onssen eruen van den vier ende twintich Carolus gulden vurs. siaers onterfft ende ontrechticht sijn ende dat Gherit die Roever vurg. ende sijnen eruen daer ain mit recht geerfft geguedt ende gerechticht sijn ende blijven zullen erffelicken ten ewigen dagen toe sonder yemants wederseggen offte wederdom. Voirt soe geloven wij Hanrick van Yssendoren ende Jonffrou Sophia van Stommel echte luyden vurs. voir ons ende onssen eruen als principaell saickwolden ende wij Christina naegelaten weduwe Johan Alertss zelyger ende Dijrck Janss den vurg. Dyrik mijnen lieuen soen gekoeren tot mijnen momber in desser zaicken gelouen mit hoir als guede erffwairborgen ende mede als principaell saickwolden voir ons ende onssen eruen ende dat onsser elcx een vor all den vurgemelten Gherit die Roever ende zijnen eruen die vurs. vier ende twintich Carolus Keyser gulden siaers te vryen ende to waeren jaer ende dach ten ewigen dagen toe voir ende tegens allen denghenen die des ten rechten koemen ende stain willen uuter tvurs. erff ende lant als uuter een vry eygen erff ende goit dijckvrij thynsvrij ende erffpachtvry. Ende alle voircommer ende voerplicht daer van aff to doin ende daer op doin vertyen alle dieghenen die mit recht sculdich sijn daer op to vertyen als erffcoeps jairrenthen recht ende gewointe is na den lantrecht. Dair voir wij Cristina, weduwe ende Dyrck Janss vurg. tot een onderpant ende ewige waerscap setten omtrent vijff mergen lants gelegen in der heerlicheyt vurs. op ten Legen Weert, genaempt die Ganswey oestwaert die ghemeyn straet zuydtwaert ende westwaert die weduwe Joest van Tyell noirtwaert Johan Block ende voirt allen onssen eruen ende gueden reede ende onreede die wij nu ter tijt hebben off noch vercrijgen moegen in der heerlicheyt van Yssendoren gelegen. Ende weert zaick dat die jaerlixe renthe vurs. alle jaer opte vurg. betaildach alsoe vry niet betailt ende geleuert en worden, woe vurs. steet, zoe mach Gherit die Roever vurg. ende zijnen eruen off enichsijns gewaerde boede sulx dan terstont soe waell die affterstedige renthen als die binnen jairsche verschenen rente mit allen hynder ende scaden gerichtelick ende ongerichtlick dairom gedain ende geleden zijnde uut doin peynden uyt eenen gesworen scholts tot Ysendoren ain ende unter den onderpande ende warscappen vurs. ende voirt uuter aller goits reedts ende onreets vurgemelt als men binnen jairsche pacht des heren thyns ende brueken uutwint ende peynt nae lantrecht erff mitten alder cortsten ende geboerlicken rechten to verhalen ende uut tforderen dair men onssen persoin off onsen gueden alltijt onser elcx een voir all wie vurs. mit recht bekoemen kan. Sonder eenighe pantweringe off enigerhande bescudde off voirfanck mit ennigen rechten daer voir off tegens tdoin off laeten geschien in geenderwijs ende gescieden hier en bouen yetwes ter contrarie dat en sall nochtans van geender weerden sijn dan onbundich ende machteloss in allen rechten wesen ende blijven. Mit dijser vurwairden toegedain dat wij echteluyden vurs. ende ons eruen vurs. vier ende twintich Carolus gulden sjaers alle jair opten vurg. betaildach aff sullen moegen lossen ende leggen mit vierhondert Carolus keyser gulden payments vurs. hoifftsgelts mit allen verscenen renten dair bij des haluen die loesse altyt den gemelten Gherit die Roever ende zijnen eruen een vierdell jair tvorens scrifftlick off muntlick opseggen. Allet sonder argelist in oirkonde der waerheyt hebben wij Hanrick van Ysendoren ende Jonffrou Sophia van Stommell echte luyden vurs. als principaell saickwolden ende wij Cristina weduwe ende Dyrck Janss vurg. als guede erffwaerborgen ende mede als principaell zaickwolden elcx onsen zegell am dessen brieff gehangen. Gegeuen int jair ons Heren vijfftienhondert drie ende tsestich den tweeden November.
(157) 1563 DECEMBER 22
Item Herberens Wouters landtschrijver ende Jacob van Werdenburgh scholtus als geschickte ouermits crenchte des Erentfesten ende Vromen Clais Vijgh Amptman in Nederbetuwe Instat ende van wegen Co: Ma:t tho Hispanien Enggellandt etc, onsses aller genedigsten heeren als hartoch tho Gelre ende Grave to Zutphen Ende Otto Goossens als volmechtich des Erentfesten vunde Vromen Herman Pieck heer tho Isendoren Spreken aen mit recht mit eener talen Steven Willems, unde seggen dat een tijtlanck geleden is dat hij eenen burger van Tijel omtrent die Isendorensche sluijs aenden Bandijck heeft vinden liggen slaepen, welcken burger hij sijnen buijdel met den gelde affgesneden heeft, unde in gelijcken daernae noch eenen genuijmpt Dirck vanden Bergh eenen sack genomen int Uchtensche Merckschip (waarbij een vechtpartij ontstond, 1 regel ontbreekt) luijt sijner eijgen belijongh ende inholt t signaets, omwelcke oersaecken ende dieverijen voers die Aenleggers voergen seggen dat die voorgen Steven Wilhems bij desen D. Gericht mit oirdell ende recht erkant sall werden dat die voergen. Steven ther Banckenende examinatie des Scherprichters gelachtende nae dergelijcken ende meerdere misdaden pijnlicken vorder gevraecht ende versocht sall werden ende seggen dat het recht is, ende gesinnen des Gerichts een recht antwoort. Actum den xxij dach Decembris Anno etc lxiij
(164) 1571 – 1574
Melchior Schetz, heer van Rumpt, als echtgenoot van Anna van Stralen beleend met het Koezand en de Ochtsense waard, procedeert tegen de heer van IJzendoorn. Inzet van de strijd is het eigendom van een aanwas onder IJzendoorn. Het dossier bevat 3 stukken, waarvan het eerste hieronder is afgedrukt. Het gaat om een getuigenverklaring van (vermoedelijk) ambtman Claes Vijgh ten behoeve van Melchior Schetz, en gericht aan Cantzeler en Raden van Gelderland. Als gevolmachtigde van de heer Schetz treedt op Johan die Roever, burgemeester van Tiel.
Onderstaand stuk is gericht aan Cantzeler en Raeden, geschreven in Tiel en ondertekend met “Uw dienstwilliger”. In de kantlijn staat met kleine letters Klaes Vijgh. In een begeleidend schrijven verklaart de auteur zijn getuigenverklaring te hebben geschreven op verzoek van de heer Schetz, die hem ook had uitgenodigd om op de betreffende dag aanwezig te zijn in IJzendoorn.
Voor Memorie opgeteijkent
Opten IIe Mey XVc LXXI is Johan die Roever van weegen ende als volmechticher des strengen erentfesten unde fromen heeren Melchior Schetz, Ridder, heer tot Rumpst en Schoeten, ende gecompareert vor scholtus ende gerichtsluijden die opten Koeijsandtsschen weerdt biiden waeter die bank gespannen hadden totter befaringen des sandts, gelegen boven aen Alardt van Isendoirns sandt (sonder diept off eenich waeter tusschen Alardt van IJsendoren ende die sellfde sandt gelegen) unde tegens heeren M. Schetz [toe]hoerige landt, soo nae water recht gebruijckelick weer, daer opg~ volmechtiger bij clummender sonnen (zoo den waegen mit messen gelaeden tegewoordich stondt) den obg~ scholtus ende gerichtsluijden gesonnen heefft, nae waeter recht idt zelffde zandt gelegen, als voorz te befaeren, zoo zulix nae costuijm und water recht behoorden. Daerop opg~ scholtus een vanden geseetenen gerichtsluijden idt yrste vondenis aff gevraget heefft, wat daer van rechtz weegen aff behoorden.
Daer op doen ter tyt tegens gecompareert ende sich verscheenen hebben, Jelis ende Claes Pieck gebruederen, als curatoren ende mombaeren der kinderen van za. Harmen Pieck, heeren tot Isendoin. Ende hebben gesacht dat men Johan die Roever van weegen zijnen heeren principaelen niet gestaeden off toelaeten solde die befaronge, ouermittz die befaeronge die heer nijet gesonnen weer alst recht weer, oock van sheeren weegen die weet nijet geschyet zoo recht weer, daerom dat Johan die Roever in qualiteijt voors, te vroech op weer, ende nyet soll zyn[d] ontfanckelick begerende daervan, een voor oordeell.
Johan die Roever volmechticher voors heefft nae als voor den scholt ende gerichtsluijden tot Isendoiren (aldair sittende) gesonnen rechtz, ende hem in qualiteijt voors die befaronge gestaedet soll werden, sacht oock dat hy van weegen zijnen heeren principael mitten heeren tot IJsendoiren nyet te doen, noch den gerichte tegens hoer L. hadden laeden, dan den gerichte gefordert ende gelaeden zoo recht weer, op zynen kost, om die befaeronge te doin nae waeter recht behooren, zoo hy volmechtig die befaringe gesonnen ende voorgenoemen had, ende den weet daer van had laeten doen in aller gestaldt als Alardt van IJsendoeren gedaen ende voergenomen had, blijckende by die weet die Roever den gerichte verthoonden, ende leesen liet, Oock zoo die heeren van IJsendoiren nergens daer omtrent by off nae eenige weerden liggen hadden, booven noch beneden, Ende want schoen die heeren van IJsendoiren eenige recht tot middell zanden mochten hebben (des hoer L. nyet hebben doen blijcken, nochmen oock nyet vermoeyt eenich recht tot zulx te hebben) Soo en is dit selffde zandt doch geen middel zandt, Oock sacht obg~ volmechtiger dat die heeren van IJsendoeren noch nijemandtz solde doen blycken eenige anderen costuijmen noch weeten van befaringe inde heerlickeyt van Isendoiren geschiet te sijn dan dese befaringe voergenoemen worde, daerom dat men hem volmechtig van weegen sijnen heeren principaelen (nyet tegenstaende yemantz contradictien) gebueren ende toe solde laeten om zyn loon ende die befaringe alzoo geschyet zynde, Indem dan die heer van Isendoeren off ymantz anders daer tegens te seggen, off aen idt zandt eenige possessie off recht te spreecken hadde, mochten zy dan zulcx voornoemen ende beforderen, als haeren goeden raet gedroech, soomen nyemandtz rechtz en behoorden te weijgeren, off by alldijen dat hem volmechtig van weegen zyn heeren voorg zulcx nyet en mocht wederfaeren, woll daer apentlick van geprotesteert hebben, voor den gerechte ende gantsschen omstandt, zulcx gesonnen te hebben. Ende by weijgerong van dyen te kennen te geven, daer sulcx van noode, ende hem tprofitelicxt weesen soll.
Die curatoiren ende mombaeren der heeren van Isendoiren hebben oock gesacht, nae als voor dat die befaeringe nyet geschijen soll, ouermidtz die heer die befaringe nyet gesonnen, noch van sheeren weegen die weet inder kercken geschyet weer, zoo recht weer, ende daerom begerende een voor oordeell, oock by alldyen dat die volmechticher des heeren van Rumpst, mit haer nyet en wolde [ oir deren] ende sich ten voor oordell begeven, solde opg~ heer tot Rumpst versteecken weesen van zyn befaringe te doen, oock van allen rechtz ende toe seggen, mitz oock gecondemneert in alle costen, mede seggende solde die heere van IJsendoiren off eenen curatoiren hoer differentie tegens die gesonnen befaronge nyet moegen genijeten, wat men dan behoeffden kercken spraeck ende anders daer van te doen.
Johan die Roever persisteerde als voor van weegens zijns heeren principaelen, ende sacht mitten heeren van IJsendoiren nijet te doen te hebben, Ende gesonne den scholts ende gerichtsluijden rechtz om zyn loon.
Waer van obg~ scholtus den gerichtsluijden gefraeget, wat van rechtz weegen behoorden ende sich langzwylich beraeden hebbende hebben erkendt, die wyll die curatoren ende mombaeren vande minderjaerige ende onmundige kinderen des heeren van IJsendoiren gesustineert, dat die befaringe nyet geschien soll, ouermidtz die heer de befaringe nyet gesonnen, ende van sheeren weegen die weet inder kercken nyet gedaen en was zoo recht weer, daer van begeerende een voor oordell, Und Johan die Roever volmechticher voors daer tegens gesacht, dat hy mit die heeren van Isendoeren nyet te doen, noch ten vooroordell daer van sich begeven noch tegens haer luyden in recht treden wolde : sullen daerom die curatoiren voors van weegen die heer van IJsendoeren wachten ende waeren, nae waeters recht behooren.
Die wyll nu in maeten als voors dese befaeringe affgeslaegen worden, zoo dat Roever volmechticher voors solde tegens die curatoiren mit een voor ordell hebben moeten wedden etc wordt byden vrunden geraeden, dat Roever volmechticher voors idt gericht om te befaeren vallen solde laeten soo der scholtus ende gerichtsluijden alle te saemen under die heerlickheyt van IJsendoeren woonachtich, ende stercke mannen van leen, ende als tynsgenoeten vereedt ende daeromme ondientlicke tegens haer in recht te treeden Sachten oock die curatoiren voorbehalden te hebben haer voorder exceptien, als opte volmacht ende anders wairom Johan die Roever volmechticher voors mit zynen voorspraeck den scholtus ende gericht, als dyen voors dach, die befaronge ge[v]ordert vallen liedt Ende begeerden vanden scholtus een nieuw befaersdach ter gelegenter tyt (als hij sijnen heeren principalen allen zijn wederfaeren ouergeschreven ende te kennen gegeven had) gestelt ende aen geteykent te hebben om zyn loon : midtz dat damptman van Nederbetuwen als [weesen~] van Co-e Ma-t weegen gequalificeert hallff over die institue crimineell, ende die heer van IJsendoren halff, dat daerom damptman heren Claes Vijgh bij ende totten nieuwen aengesteemden befaerdach mit zoe sterck van Ritterschap in Nederbetuwe geefft van Co Ma-t weegen, belast ende daer toe voors moegen werden byden scholtus ende gerichtsluijden tot Isendoiren zoo sterck int getall te setten, ende daer over [indicieren] moegen als die gerichtsluyden aldaer om dat die befaringe geschien mach, zoo recht zij ende geen partydicheyt in gedraegen mach worden.
Dese woorden aldus geschiet zynde hebben die voorg curatoiren gesacht dat damptman ende den geerffden Adell in Nederbetuwe tot die befaeringe nyet setten off beroepen sullen worden, dan obg~ volmechtiger mach zijn befaronge voornemen zoo recht zij. Men solt hem in die heerlickheyt van Isendoirn mit scholtus ende gerichtsluyden rechtz doen alst behoort.
1574
Melchior Schetz contra Herman Pieck, heer van IJzendoorn. Spolie, 1574. Hieronder volgen twee getuigenverklaringen, de eerste afkomstig van Jan van Dolder ten behoeve van de klager (Schetz), en de tweede afkomstig van een groep bejaarde inwoners van de heerlijkheid, opgetrommeld door de verweerder, de heer van IJzendoorn dus.
Item Jan van Dolder alt omtrent tzestich jair tuycht ten gerechtelicke versueck van Arndt van Wees volmechtich heeren Melchior Schetz, heer tot Rumst Schoten etc woe dat hy getuyge bewairsman is geweest omtrent soeven jair vanden weyde ende goet genampt het Koezant gelegen inde heerlicheyt van Ysendoren, ende Ochtensche weert inden kerspell van Ochten gelegen, ende dat gebuert is in anno XVc tzoeventich doen Willem van Herwarden die Koezantsche weyde solde beginnen te weyden, dat Jan die Roever Burgermeister der Stadt Tyell die manier van getuyn die toe bevoerens tegen heeren Melchior Scheyts Koezantsche weyde binnen den weerdyck gestaen had durch hem getuyge ende Cornelis ende Joost Henricxen gebroeders, Gysbert Willemsen ende Jan Henricxen om hoir dachuyr und loen heeft laten tuynen buyten den weertdyck drie voet op erff und gront des heere van Rumst Koezantsche weyweert, ende heeft obgemelte getuyge mit die andere vurg~ arbeyders aenden selven thuyn geplant willigen poten om alsoe den tuyn te vaster voort qnasse vanden water te moegen staen, dewyell den vurs thuyn alsoe op des heeren van Rumst Koezantsche weyde geset is geweest, ist gebuert dat der jonge heer van Isendoren, mit zynen broeder, ende mit Gerrit zynen baumeister omtrent acht dage vuer die Mey int vurs jair tzoeventich allessewall twee sw[in]ter runder indes heer van Rumpst Koezantsche weyde gedreven hebben, om te weyden, twelck hy getuyge Jan die Roever vurs toe kennen gegeven heeft, dwelcke hem getuyge heeft geordonniert und bevel gedaen, dat hy deposant die selve wederom vuytjagen ende inde selve heer van Rumst weyweert vurs nyet lyden en solde, soe den selven thuyn nu optes heer van Rumst weert ende gront stonde, twelck hy getuyge heeft nagecomen ende die selve runder vuytes heer van Rumst Koezantsche weyde gejaegt, Doen dit nu soe gescheyt is geweest, soe heeft Herman Pieck die jonge heer tot Isendoren mit zynen broeder und boumeister vurs die selve runder wederom ongefeerlick eenen dach dair nae inde selve heer van Rumst Koezantsche weyde gedreven, twelck hy getuyge wederom Jan die Roever vurs te kennen gegeven, dewelck hem getuyge wederom bevel gedaen die selve runder vuyt toe jagen, und voort soe dyckwels sulcx geschieden, twelck hy getuyge wederom nae gecomen, ende die selve runder vuyte vurs weyde aenden dyck gejaecht, Doen ist dair nae wederom gebuert dat die vurs heer van Isendoren mit zyn broeder ende boumeister vurs die selve runder wederom indes heeren van Rumst Koezantsche weyde gejaecht hebben, ende tegen hem getuyge gesacht dat hysulx nyet meer doen solde, ende die runder gaen laeten, off hy mocht sien wat hy mit hem te doen hadde, ende soe als hy getuyge tot Jan Jansen die opt Koezant woende gecomen is, ende die vurs runder wederom vuyt jagen wolde, heeft den selven Jan Jansen tegen hem getuyge gesproken, dat hy su;x solde laten staen, want hy den heer van Ysendoren hadde horen seggen waert hy getuyge die runder wederom vuyt jaechden solde zy hem in zyn gefanckenis leggen, wairomme hy getuyge die runder heeft laten gaen, ende om des dreygens will nyet dorven wederom vuyt jagen.
Juranerunt vuer den volmechtigen van heeren Clais Vygh Ritter Amptman in Nederbetuwe und gerichtsluyden Thonis Bor und Arndt Gysbertsen ten versuecke als boven den xvij Martz anno lxxiiij (ondertekend door de landschrijver in Nederbetuwe). Nr C2
Ick Laurens Gheritssen ghezwooren richter des heerlicheits Isendoren doe koynd allen den ghenen die desen openen brieff van certificatie sullen sien off horen lesen, dat tot mij richter voors und gerichtsluyden hier nabescreven gecompareert und erschenen zyn, Goert Hillebrandtz alt omtrenth sovenundtzoventich jaren, Dirck Vastricxsen alt omtrent drieentsestich jaren, und Johan Deijs van Voorn Wilhemsen alt omtrenth eenentsestich jaren (als zij sachten), tho Isendoren gheboren, gefuijth, und bis nu toe gewoonth, die daer tusschen besath und ontsaeth ende dwanghs des rechten ther instantie und versuijck van den Erentfesten und vromen Jhelis Pieck vuijth den naem ende tot behoeff zijns L. zellige broeders Harman Pieckx (in sijnen leven heer tho Isendoren) naegelaete kijnderen toegebracht worden, und hebben mith opgestrecte vinggeren lyfflick aen Godt und allen synen lieven heilighen volstaeffs eedt ghezworen, welcken eedt ick richter voorsz oirkonde gherichtsluyden hier naebescreven haer luyden volkomelick ghestaefft und affghenomen hebbe, und hebben ghetuijght, als dat oir well kundigh is inde omtrent gheleden voortich jaren, dat Johan vanden Steenhuijs den alden als momber ofte testamentoir van zellighe Dirck van Stralens kijnderen heeft mith sijns selffs gehuerde knechten und maechden doen bauwen het geheele Koesant und dat der tijth den heer van IJsendoren zellighe Zeger van Balveren in die Koezandtze weyde gheweijth heeft twee rinderen, und dat daer nae Hanrick Johanssen end zijn soon Goissen Hanricksen dat neerste Koesanth in pachten ghenomen hebben vanden voorz Johan vanden Steenhuijs als momber voorsz und den heer van Isendoren insgelycken die rinderen all dor geweijth und dat nae dode zellige Zeger van balveren Jacob Pieck als heer tho Isendoren oick die rinderen gheweit heeft ther plaetzen voirsz, bij tijden Melchior Schetz als man und momber sijnder huijsfrouwe, und voortz Harman Pieck insgelycken, und nae dode Harman Pieck sijne erffgenaemen ongemolsestiert van ijemanden, und dat die voorg~ heeren tho Isendorens alltijths mede ingeslagen hebben nae dat die ghebruijckeren des Koesandts oire beesten in die voorg~ weijde geslagen hadden, ende dat zij noidt gehoirt hebben, dat die heeren tho Isendorens voersz van die voorg~ rinderen enighe verdraghen ofte compositien mith Melchior Schets ofte sijne voirsaeten ofte pechteren den tijthoires ghedenckens gehalden hebben, Soe dith gheschieden waren hier bij over und aen als gerichtsluyden Johan Block Kornelissen ende Hanrick Alerssen, wandt men dan schuldich is die waerheit ghetuijch tho geven [etc] Gheschiet inden jaer ons lieffs heren duijsent vieff hondert drieentzoventich den soven ende twintichsten dach Septembris, onderstondt des rechters und gerechtsluyden voorsz zegelen pluaetz ghewijes in groen was daer op gedruckt. Extract ondertekent door Otth Gousens van Herwarden, secretaris des heerlicheits Isendoren. Nr D
Het dossier bevat verder o.a. bijlagen E, F, G en H: soortgelijke attestaties uit dezelfde tijd en met dezelfde strekking. In G beweren de getuigen dat zij nooit gezien of gehoord hebben dat Claes en Jhelis Pieck enige runderen in de betreffende weide gedreven hebben. Uit nr H begrijpen we dat het overste Koezand in het jaar 1547 31 morgen baulants bevatte, en het nederste Koezand 17 morgen baulants “dat all nu binnen corthen verleeden jaren in die weij gelacht is”. Uit de papieren van de klager (Schetz) de volgende bijlagen: A. leenbrief d.d. 4 september 1518 (zie daar), B drie pachtcedulen van het Koezand uit 1549 (zie daar), 1555 en 1570; C2: bovenstaande getuigenis van Jan van Dolder.
Buerwerk ende onraeth de anno LXXI op het binnenfelt tho Isendoren
Inden ijrsten Linggen ende weteringh tho vegen heeft ghecost elff gulden gesa~
Item van honders gelt ende scrijffgelt aenden ampman Vijghg vier gulden gesa~
Item op die loffschau vanden bandijck end op die voll erdtschau des selvigen dijckx verteert iij gulden gesa~
Item Wolter Dircksz elff daech in die straeten geerbeijth des daechs vieffhalven stuiver een deijth
Item Zeger Dirckxz elff dagen in die straeten geerbeijt des daechs als voorsz.
Item Ghiesbert van Wijchen elff dagen in die straeten geerbeijt des daechs als voorsz.
Item Jorden Petersz negen daech in die straeten gearbeijth des daechs als voorsz.
Item Goessen Hanricksz negen daech in die straeten geerbeijth des daechs als voorsz.
Item Johan Deijs iij dach in die straeten geerbeijth des daechs als voorsz.
Item die graeff aen den kerckmuer heeft gecost vuijth to graven in als xxxvij stuiver gesa~
Item Dirck Johansz gedaen elff slieth ende ses bussen ries die bezijden den die voorgenoemde graeff gebesicht zijn / op dat den modder nijeth weer in die graeff sacken soll, daer voer hij hebben sall ses stuiver gesa~
Item Gherit Cornelisz ende Thonis die Kemp iiij stuiver gesa~ beloifft dat zij die Pottemsche straeth een reijs beslagen hebben
Item den gemeijnen dijck to maken heeft ghecost vier gulden een blanck gesa~
Item den scholtus buermeisteren ende den scrijver vieff horns gulden
Item den kerckwech gehoicht durch Peter Cornelisz, Wouter Dircksz, Zeger Dircksz ende Jorden Petersz tot xxvi roeij toe ijder roeij ij stuiver 1 * stuiver facit [ ] gulden xvij stuiver i blanck
Item bij Anthonis van Homens een gath durch die vloeth in die straet geschoort, dat bestraijt is om weder op to fullen voor xxiiij stuiver gesa~
Item Goort Hillebrandtz, Zeger Dircksz end Jorden Petersz elcx sess stuiver van die Pottemsche straeth to beslagen
Noch aen die Pottemsche brinck gebesigt vier willigen rijns inde heer van Ysendoorns pas gehaelt ijder willich ende van het knoten ende dragen ses stuiver
Item bij dath punth stondt in margine, dath sall die gemeijnt weder geven
Item Wouter Dircksz ende Gheritt Johansz elcx ij dach in den kerckwech geerbeijth des daechs vier stuiver facit xij stuiver gesa~
Item Roeloff Johansz een dach huer inde kerckwech verdienth ad vier stuiver
Item Peter van Homen twe daech in die straeth geerbeijth bij sijns vaders huijs ad acht stuiver to samen
Item den Linggen man noch beloifft van nijwerck op die Linggen – xxv stuiver gesa~
Item die buermeisteren ende scrijver doe zij mith die arbeijders rekenden ende dese opteijkenongh lieten doen verteert ses vanten facit xij stuiver gesa~
Suma sumarum ses end feertich gulden viiij stuiver gesa~
Noch aen Johan Artss drie vanten die vaen ij stuiver i deit facit vieff stuiver min een deit lopens
Suma lateris beloipt een ijder morgen van gemeijnen onrath dordalve stuiver gesa~ des loipt daer ouer drie gulden min drie stuiver gesa~ diemen to volsten hebben sall tot ener sluijsse die gelacht sall worden in toecomende somer daer die gemeijn straeth aen sgrevens bonggardt
Buerwerck dat den broecken ende die greeffen binnen den broeckdijck aentrefft
Inden ijrsten den gemeijnen broeckdijck boven nest den bandijck beloipt sich xij roeijen, und die roeij bestaijth voir xvi stuiver gesa~ facit to samen negen gulden ende xij stuiver gesa~ die Gerit Johansz ende Peter Petersz boren sullen
Item Hanrick Artss ende Johan de Cuijper den gemeijnen broeckdijck die – houels gemackt, daer zij elcx i dach huer voir hebben sullen den dach als voorsz.
Item Wolter Dircksz, Zeger Dircksz, Ghiesbert van Wijchen ende Jorden Petersz elcx een dach huer om die affwech vanden broeckdijck to maken des daechs als voorsz., facit xviiij stuiver gesa~
Item Dirck vanden Berch heeft aengenomen den gemeijnen broeckdijck aenden molen to maken die roeij voer xi stuiver i blanck, ende zijn xi roeij facit ses gulden ende drie stuiver i * stuiver gesa~
Noch i roeij ad ses stuiver min i doijt
Dat allet voorsz. is nijwerck ende beloipt xvij gulden vier stuiver i * stuiver gesa~
Item Bernt den Metzeler ende Johan de Cuijper oick twewerff mit eenen aeck aenden broeckdijck geweest aen die slachsze cuijll ende aenden molen, dair voir zij hebben sullen onder oir beijden ses stuiver gesa~
Item Cornelis Roeloffs, Peter Petersz ende Gherit Petersz, elcx een dach huer als voorsz. facit xiiij stuiver min een deijth gesa~
Item Dirck Johansz mit zijnen lerssen mith gewaden ende eenen balck van Aerdt Drijssen gehaelt ende aenden broeckdijck gebracht omb die to beslaen, ende xvi paelen opten broeckdijck gedaen ende mede mitten aeck geerbeijt tho samen xij stuiver gesa~
Item Peter van Homen i dach huer opten broeckdijck ad twe stuiver
Item Claerbolt Willemsz een dach huer dat hij ende zijne soon den affwech bij Jan Arienss vuijtgeruijmpt heeft dat [men den] gebruijcken mucht mith peerden ende wagen, so den selvige mitten groten water bestopt was, ende voirt hoifft een gath geschoirt was
Item op die ijrste schau opten broeckdijck verteert twintich stuiver gesa~ durch den scholtus, buermeisteren ende den scrijver ende ter selviger tijth hebben die buermeijsteren mith genomen Johan die Haes Petersz als alde buermr. ende daer voir affgesproken vieff stuiver gesa~
Item Rijck Hanricksz, Gherit Cornelisz ende Claerbolt Wilhemsz elcx twe stuiver om den broeckdijck to helpen halden int grote water
Item Cornelis Roeloffsz twe dach ende Peter Petersz ende Gerit Petersz elcx i dach huer opten broeckdijck des daechs iiij stuiver i deijth
Item Johan van Tijell twinchtich buchs rietz gedaen om den broeckdijck daer mede to beslaen facit xviij stuiver gesa~
Item Dirck vanden Berch to jaer twe voeder messen aen die slachsze cuijll gefuijrt ende nu dat jaer LXXI twe voeder, ijder voeder vieff stuiver eenen gulden gesa~
Noch Dirck vanden Berch mith zijnen selffs volck drie schuite messen aenden broeckdijck doin brengen omb die daer mede to beslaen ijder schuijth i gulden facit ij gulden gesa~
Noch Dirck vanden Berch ses off soven willigen ries gedaen omb den broeckdijck aenden molen daer mede to beslaen facit acht stuiver gesa~
Item Wouter Jansz een es op laeten hauwen aen zijnen hofstadt daer men paell van maeckten vier stuiver
Item Peter Hanricksz twe schuijten messen gedaen aen den broeckdijck facit xiij stuiver gesa~
Item Peter Petersz twe stuiver van slieten aenden broeckdijck gedaen
Item Johan die Haes Petersz vier roeijen tuijns gedaen omb den broeckdijck daer mede to beslaen, ende wadt palen tho samen vier stuiver
Suma sumarum xxvi gulden xix stuiver i braspenninck
Item het dordendeell van die leijgraeff tho vegen ende van graven beloipt twe gulden xvij stuiver i * stuiver gesa~
Noch van een hordt ende twe dach hueren aen die slachsze cuijll van het dordendeell viij stuiver een oort stuiver
Item Otth Goessensz acht stuiver voir zijn dubbelt scrijvens
Suma een ijeder mergen vier stuiver een oort stuiver des loipt daer ouer xxv stuiver min een deijth totter volste der sluijsse aen sgreven bongardt
Buerwerck dat die geerfden int felt alleen dragen ende gelden moeten,
Item die koegraeff to vegen heeft gecost vier gulden ende vieff stuiver, daer die van Uchten het dordendeell aff gelden moeten tho wethen xxviij stuiver i oert stuiver gesa~
Item Wolter Dircksz, Ghiesbert van Wijchen ende Jorden Petersz elcx vi dach opten weterincxen wall geerbeijt des daechs als voorsz. facit to samen drie gulden xvi stuiver vieff penninck gesa~
Item Zeger Dircksz vieff dagen ende Goissen Handricksz vier dagen opten weterincxen wall geerbeijt des daechs als voorsz. facit vlij stuiver een doit gesa~
Item Arien Johansz heeft gedaen om die Pottemsche kae te beslaen, hoeij messen, willigen rijes ende oock sijnen erbeijth daer hij voor hebben sall xv stuiver gesa~
Item Anthonis Roeloffsz ende sijn knecht elcx een dach huer, Claerbolt Wilhelmsz een dach huer, Peter Hanricksz mit zijn schuijth twe dach hueren, Dirck Johansz ij dach huer ende elcx daechs vier stuiver facit xxvi stuiver gesa~
Item dese voorsz. abeijders beloifft twe vanen die zij tot scholten verdrocks hebben die vaen 2 stuiver lopens, daer voir zij ouer oir tijt geerbeijt hadden
Item Goissen Handricksz i dach huer als voorsz.
Item Jhelis Pieck zijne L., Anthonis Roeloffsz, Claerbolt Wilhelmsz ende Otth Goossensz tho Uchten ouer den Hounink gegaen, omb die van Uchten oiren waterganck to besichtigen ende verteert in als ses stuiver
Item die scholts buermeisteren ende den scrijver die damen besichticht ende geschaut und verteert eenen gulden gesa~ . Item desen voorsz. gulden sall op het erff komen binnen den broeckdijck
Item Peter Hanricksz een dach huer opten weterincxschen wall ad iiiij stuiver een deijt
Suma sumarum elff gulden xij stuiver i penninck gesa~
Dit nabescreven is op die Uchtensche kae gedaen, omb die to beslaen, ende onsse buer-meisteren voorsz. doen maken,
Item ijrsten Jelis Jansz kijnderen durch mesten, hoeij, erbeijth ende oir schuijth to samen verdient ende verdrinckt voir ij gulden gesa~
Item Dirck Johansz ses paell gedaen ijder paell i stuiver facit ses stuiver
Item Peter Handricksz mith sijnen arbeijth ende zijnen schuijth gehuijrt op die voersz. Kae voir i gulden gesa~
Item Anthonis Roeloffsz van messen ende schooff aen to fuijren mit sijnen wagen ende arbeijth to samen i gulden
Item Claerbolt Wilhemsz i vierdell schooff gedaen ad vieff stuiver gesa~
Noot: waar een asterisk staat gelieve te lezen een klein rondje.
(166A) 1573 APRIL 7
Edele Erentfeste goetgunstiger Joncker und vrundt, U L missieff aen mij gesonden in data den xxviij en dach Martij ijtziges jaers heb ick ontfang(en) und het inholt van dijen well verstaen. Und en kan U L daer op ther guetelicker andtwoirdt nieth bergen, then ijrsten, So ick verstae dat U L eener gheapperhendeert hebben ghenampt Peter Gheritssz, wesende enen wever zijns Ampts, den selffste all hier binne(n) Isendoren een vrou persoon doidt gesteken soll hebben, daer van U L begeren tho weten in wadt ghestalt die daet geschiet zij : &tc. daer op laet ick U L voir die waerheit weeten, wie dat den selvig(e) Peter die wever, die daet all hier binnen der heerlich(eit)z Isendore(n) voors. oneerlick ghedaen heeft (en(de) strackx ginck lopen vuijter heerlicheit) vermogens loffwerdige conschappen die ick U L the volsten en(de) om die justitie voir te staen, op huijd(en) heb doen [vernenwen] en(de) U L extract daer van by dese toe voeghe, So die sungnaten oms desen turbell des tijts geflucht en(de) mitter ijell nieth tho become(n) zijn gheweest, daer in men claerlick befijnden soll op wadt tijth dattet geschiet zij, und dat ick het schijn daer van gehaelt heb nae recht behoren, und dat den man vander vrouwe (die doidt gesteken was) den selvigen handtdediger clechtelick beclaecht heeft, seggende dat hiet nieth anders achten en kust dan voir moirdt, Edoch well het gericht daer van laeten erkennen, so zij dat befynden sollen nae recht te behore(n), und belangende dat den dediger secht, dat die selvige vrou mith toverie beruchticht geweest solde zy(n) &tc.: is dat selvige noidt meth recht doen blycken off aen komen, dan die selvige vrou is durch den dediger ende den synen alleen daer van sulcx oversacht, als U L oick vuijt die selvige conschappen voors. hebben tho verneme(n), Heb oick den pastoir tho Isendoren daer van vermaenth den selvig(e) daer van geaffirmeert heeft by zy(n) priesterschap, dat hij anders van der selviger vrou (die doidt gesteken is) nieth en wust dan dat het een vroom eerlicke vrou geweest und van niemandt anders beruchticht is, dan alleenlick vand(en) selvig(e) dediger un zy(n) huysgesinn, dan hebben sulcx noidt gerichtelick willen gestandt doen (daer men op die persoon to hefftiger heeft tho letten) Dith selvige heb ick U L ter guetelicker andtwoirdt en(de) oms die waerheit voir te staen nieth willen verzwyghe(n), metz befelongh der almechtig(e) die U L langh vrolich en(de) gesonth gespaer, ijlenth vuijth Isendoren den xxxj en dach Martij Anno &tc. drieentzoventich
U E L goetgunstiger diener und vrundt
Laurens Gerrytssz scholtus tot IJsendoren
Extrackt
Tusschen besaeth ende ontsaeth und dwanghe des rechten ther instantie und versuijck des Richters tho Isendoren, Tuijghen Wilhem Rutgerssz en(de) Goert Goessenssz, goet synde van fame und namen Als dat zy daer by gestaen hebben op dage Assumptionis Marie Anno Tweentzouventich lestleden, dat Peter Geritssz den wever mitten voerg. Wilhem Rutgerssz die clooth heeft geschothen binne(n) der heerlicheit Isendoren om het dorp, unde ter selviger tijth is daer kome(n) gaen een vrou persoon ghenampt Rijck Artz dochter aende(n) affwech des bandijckx, und den selvig(e) Peter die wever sacht tegens die voorg. vrou, wacht u ghij toverster, daer op die vrou sacht wadt segt ghij Peter, daer weder op den wever sacht, staet ick salt u seggen, und tooch strack synen opsteker vuijth en(de) stack die vrou in oir luchter borst dat zij ter erden viell und den dediger ginck strackx vuijth den dorp voors. lopen und die vrou worden daer nae, nae huijs geleijth unde is gestorven opt(en) negentiensten dach Augusti des morgens omtrent tho soven uuijren, des selvig(en) jaers voors., und zij getuijge voors. hebben noidt van die selvige vrou sulcx van niemandt anders horen seggen, dan alleen vand(en) voerg. wever en(de) zy(nen) huijssgesin, die tselvig(e) (oircons weetens) nijeth gerichtelick gestandt hebben willen doen.
All dus bezworen voird(en) Richter Laurens Gheritssz en(de) gerichtsluijd(en) Otth Goessenssz van Herward(en) en(de) Johan Claessz, opten xxxj dach Martij Anno &tc. drieentzoventich
Otth Goessenssz van Herward(en) sec(retaris) der heerlich(heit)z Isendore(n)
(168) 1575 NOVEMBER 12
Ick Laurens Gheritsz ghekoeren Richter binnen der heerlicheit van IJsendoren, Doen kondt ende tuyghe apenbaerlicke auermitz desen apenen brieff dat voir mij Richter voirs. ende voir gerichtsluijden hier naebescreuen verschenen is Otth Goissenss van Herwarden volmechtich des erentfesten und vromen Harman Pieck heer tho Isendoren und heeft mij Richter voirs. aengesacht ende to kennen gegeuen, wie dat Alardt van Isendoren bespijconghe ende vercortinge dede, ouermitz dat hij sonder befaronge nae stroomrecht ende sonder inluijdinghe nae landtrecht den heer van Isendoorn voors. verhijnderonge dede aen een middelsandt ofte drape, tseluige duckg. heer van IJsendoren nae water ende stroom rechten befaren ende possessie daer op verworuen hadde, vermogens goede acte hij mij daer van verthoenden ende lesen lijedt. Daer en bouen sall sich Alardt van Isendoren hebben laeten lusten des heeren van Isendorens gestick op tho trecken, und andere rijseren (sonder enighe manier van rechten als voors. steeth voir tho nemen) weder daer inne ghesteken ofte doen steken, mij Richter voors. ghesummende dat ick hem als volmechtich ende tot behoeff des heeren van IJsendorens voerg. in zynen befaren ende opghereessen middelzandt ofte drape und possessie van dijen halden, die onggewairde hanck aff doen unde ruijminghe van den voerg. Alardt van IJsendoren sijns ghesteckx doen ghewerden ther tijth ende so langhe den heer van Isendoren voers. nae landt ende stroom rechten daer vuijth ghekoemen weerde alst recht is. Des vraeghde ick Richter voors. een vondenis, wes ick hem van rechts weghen schuldich soll wesen te doen, daer op die gherichtsluijden nabescreuen wijsden voir recht (nae dat ick hoir sulcx affgevraecht hadde), dat ick ruijminge van des voors. Alardt van Isendoern sijns ghesteckx doen und den heer van Isendoren in zijnen vorighe befaronge ende possessie handthauen solde, ter tijth ende so langhe zijn E daer vuijth gesloeten weer nae landt ende stroom rechten alst recht is. Soe heb ick Richter voers. durch ghesummens den volmechtige des heeren van Isendoern vorg. und in bijwesens der seluer gerichtsluijden naebescreuen ruijminghe gedaen vanden voors. Alardt van Isendoern zijns gesteckx, und den volmechtige voirs. heeft ther seluiger tijth tot behoeff des heeren van Isendorens voorg. in tegenwoirdicheit mij Richter voors. und der gerichtsluijden hier nae bescreuen tot continuatie sijnder possessie andere rijseren op dat voirs. middelsandt ghestoken. Doe dith geschieden waeren hier bij ouer und aen als gerichtsluijden Johan Foijert, Reijer die Haes Corneliss ende Peter Hanricks. Des tho eenen rechten ghetuijge der waerheit so hebben wy Richter ende gerichtsluijden voors. elcx onssen zegell mith onsser rechten wetenheit hier onder aen desen apenen brieff ghehangen Geschiet inden jaer ons lyeffs heeren duijsenth vijff hondert vijffentzouuentich den twelffsten dach des maentz Novembris
(171) 1578 FEBRUARI 19 en 23
Bij Herman Pieck, Heer tot Isendoorn, Anthonis Pieck, Alardt van Isendoorn, Alardt Jansz, volmechtich Joncker Hanrick van Isendoorn und mith van wegen hem selffs, Laurens Gerritsz Scholten, Claerbolt Wilhemsz und Dirck Hermensz, als buermeesteren binnen dijckx, Jacob Wilhemsz und Reyer die Haes Cornelisz als buermeesteren op ten Wordt, und van wegen der gemeyn nabueren Cornelis Jacobsz, Wilhem Cornelisz, Anthonis Kornelisz ende Otten Goissz van Herwarden secretaris, is vuytgeseth und beraempt comende May ingewillichde schatpenninghen der twe hondert dusents gulden durch Bannerheeren, Ritterschappen, groith und cleyne steden ingewillicht ende beloipt die taxe deses heerlicheits vier hondert guldens und 27 st gefalueerts den gulden ad twinthich stuyvers und hebben die voorg. setters tho weten Herman Pieck, Anthonis Pieck und Alardt van Isendoorn gelijckelick gehalden bij den eedt oir L. Con. Majesteit onsen Landtsvorsten und Heeren gedaen hebben und des Scholtus, buermeesteren ende secretaris voors. bij den eedt zij den Heer van Isendoorn und der selver Heerlicheyt gedaen hebben und die andere voorg. personen gehalden bij oiren eedt, welcken eedt den voorg. richter haer luyden volkomelick gestaefft ende affgenomen heeft. Als dat zij die smaeldeylong oprechtich doen, und nyemandt verschonen, bezwaren off verzwijgen und oick van tgenighe hier gehandelt nyemandts to belasten off ongunst to maken wetende oire vors. summen. Und hiervan hebben die een den anderen oir gerichtsluyden geweest und hoir betuycht gegeven opten 19den February anno 1578.
Item den 23sten dach February anno ut supra hebben den Heere van Isendoorn voors. mith Herman van den Poll, amptman tusschen Maes und Waell, Alardt van Isendoorn, Merten van Isendoorn, den scholtus, buermeisteren ende secretaris voors. dese settinge weder overhalden, und zijn daer bij gebleeven, mitz dyen dat die bauluyden ende inwooneren des heerlicheyts op oire bruycklon ende beesten mede beraempt ende geseth zijn volgens cedelken hier bij bewaerth, actum ut supra.
Thoo selviger tijth is Otth Goissz secretaris van die Joncheren voir zijn scrijvens toegelecht ses gld. gefalueerts.
Inden yrsten Melchior Schetz …14 gulden 18 stuyvers 1 blanc
Alardt van Isendoorn… 26 gld.
Joffrouw Maria van Isendoorn, weduwe zal. Jan Mom… 6 gld. 17 st.
Ende die Proist van Oldemunsters tyn(s)en… 26 gld. 13 st. 10 st
weyelandt halff… 10 gld. 13 st. 10 st.
Den Heer van Isendoorn und zijn l. suster… 32 gld. 10 st. 1 bl.
Den Heer van Puderoyen… 2 gld. 2 st. 1 bl.
Ghilis Pieck …15 gld. 14 st. 1 bl.
Hanrick van Isendoorn voir hem selffs ende inden vijfftendeell zijns broeders den domheer… 23 gld. 8 st.
(In margine:) Hier tegen heeft Reyer die Haes gegeven 27 gld. min 1 st. overgeteld
Die kynderen van Bonenburch mit oir quota des domheeren… 5 gulden 1 braspenning
Herman van den Poll, man und momber zijns l. huysfrouwe mitten domheers versterff… 11 gld. 14 st. 1 bl.
Herman und Otth van den Poll gebruderen… 16 gld. 16st.
Joffrou Digna van der Loo mitten des heers versterff… 16 gld. 17 st.
Die kinderen van Cronenburch mitten domsheeren versterff …5 gld. 1 braspenning
Cracht van Camphuysen …40 gld.
Den Grave van den Berchs tynden …3 gld.
(In margine staat:) Aen simpel betaling tot verteeringh
Joist van Tyels erffgen…. 8 gld.
Goissen Hanricksz erffgen…. 26 st. 1 blanck
Jacob die Leuwe als vernem hebbende op zal. Antonis Roeloffs hoffstadt…3 gld 4 st.
Claerbolt Wilhemsz… 2 gld. 1 blanck
Otth Goisz van Herwarden… 32 st.
Peter Petersz van wegen zijnder huysfrouwe… vier gld. 12 st. 1 st.
Cornelis Jacobsz ende sijns broeders kynderen… 5 gld. 6 st. 1 bl.
Crijn Jansz … 2 gld. 6 st. 1 st.
Beert Roeloffsz … 44 st. 1 oert st.
Dirck Roeloffs erffgen…. 2 gld. ende drie st.
Peter Hanricksz … tien st. 1 blanck
Johan van Kell Hubersz… 7 st.
Beel Hanrick Gerits dochter van den Toetervincxen wall … 5 st. 1 ort.
Die erffgen. van z. Hanrick Jansz … 26 st. een blanck
Die erffgen. van zal. Dirck Jansz … 5 gld. ende 19 ½ st.
Die erffgen. van zal. Johan Jansz … 2 gld. 8 st. 1 bl.
Wilhem Johansz … 17 ½ st.
Reijer die Haes van wegen sijnder huysfrouwe ende sijnder huysfrouwe kynderen… 5 gld. 17 st. 1 oert st.
Reyer die Haes voir zijn patrimonium ende zyn kyndt vercregen bij Nyes Rutger Doys dochter, … 5 gld. 8 st. 1 oert st.
Den pastoir van Isendoirn mit Sinte Ewolts altaer… 6 gld. 13 st 1 o. st.
Peter die Haes Jansz… 28 st. 1 o. st.
Hubertge Jansz…3 gld. 6 st. 1 bl.
Steven Stevensz van Huyssen … 37 st. 1 o. st.
Peter die Haes Cornelisz … 32 st.
Hanrick die Haes … 16 st.
Cornelis Hey … 10 st. 1 blanck
Menken Jacob Wolters dochter… 33 st.
Herberen Ariensz behalve zijn hoffstadt …21 st. 1 o. st.
Hanrickxken Jacob Woltersz weduwe …2 st. 1 blanck
Die weduwe van zal. Jan Block Kornelisz …7 gld. ende 1 o. st.
Anthonis Kornelisz … 2 gld. 11 st. 1 o. st.
Anna Thonis Roeloffs dochter … 10 st. 1 blanck
Die geluesener huysfrouwe van zal. Roeloff Aelberts … 32 st. 1 ost
Die vrou van Braeckel … 38 st 1 o st.
Giesbert Hanricksz kyndt … 32 st.
Adam van Eyck … 24 st. 1 bl.
Dirck Hermensz ende suster van oors zal. vader hoffstadt Langelandt …3 gld. 4 st.
Johan van Aelst man ende momber sijnder huysfrouwe ende zynder huysfrouwe kynderen … 19 ½ st.
Gherit Tonisz … 9 st.
Cornelis Cloeck … 62 st. 1 bl.
Claes van Avezaets erffgen. … 32 st.
Gherit Loir Gerritsz … 21 st. 1 o st.
Johan Tonisz erffgen. … 15 st.
Jacob Geritsz … 11 st. 1 o st.
Gerit Woltersz erffgen. … 11 st. 1 o st.
Arien Jansz cum suis … 32 st.
Johan Foyertsz erffgen. … 21 st. 1 o st.
Rijck Hanricksz … 11 st. 1 o st.
Dirck Vatricksz … 11 wt. 1 o st.
Steven Artsz … 18 st. 1 o st.
Cornelis van den Sandt … 1 ½ gld.
Cornelis die Kemp … 1 ½ gld.
Cornelis Geritsz erffgen. … 16 st.
Margriet van Homens erffgen. 16 st.
Jenneken Wilhem Jacobsz weduwe und oire kynderen … 4 gld. 16 st.
Arien Cornelissz … 32 st.
Jacob Wilhemsz … 2 gld. 1 braspenninck
Grietge Ariens van Ehe … 8 st.
Reyer die Kemps erffgen. … 16 st.
Wolter Hanricksz erffgen. … 26 st. 1 o st.
Hanrick van Beynheren als vertom (?) hebbende op vieff mergen landts opt Wordt gelegen die Woltersz zal. toe te behoren plach … 2 gld. 13 st. 1 o st.
Hanrick Jaspersz erffgen. … 32 st.
Peter Dircksz tot Uchten … 42 st. 1 bl.
Den pastoir tot Uchten … 3 gld. 14 st. 1 bl.
Die kerck tot Isendoren … 4 gld. 8 st.
Sinte Johans Altaer … 3 gld. 17 st. 1 o st.
Sinte Matheus Altaer … 28 st.
Die costeri … 37 st. 1 o st.
Hoffsteden ende hoffstedekens binnen Isendoirn
Johan van Mekerens hoffstadt cum suis … 11 st. 1 o st.
Johan Artsz zal. hoffsteden … 16 st.
Anthonis van Homen erffgen. … 11 st. 1 o st.
Johan van Wijck … 11 1 o st
Alith Branden … 8 st. 1 o st.
Herberen Avees hoffstadt … 11 st. 1 o st.
Thonis Hanricksz … 8 st. 1 o st.
Gherit Zegersz erffgen. … 8 st. 1 o st.
Geertgen Ariens … 8 st. 1 o st.
Steven Wilhemsz … 5 st. 1 o st.
Antonis Artsz erffgen. … 4 st.
Ghelis Tonisz erffgen. 8 st. 1 o st.
Meth Cuypers … 8 st.
Keyte Claesz … 8 st. 1 o st.
Geert Hillebrandts erffgen. … 11 st. 1 o st.
Jacob Sanders erffgen. … 8 st. 1 o st.
Johan Dircksz erffgen. … 5 st. 1 o st.
Giesbert van Wijchers erffgen. … 5 st. 1 o st.
Mencken Artz … 4 st.
(172) 1580 FEBRUARI 8
Wy Reyer die Haes ende Antonis vanden Berch tynsgenooten van den strengen Edelen Erentfesten ende fromhen Henrick van Isendoeren heer tot Stockum, Lathum, Vaessen etc., tynsheer des hoffz ende richtzhoffz tot Isendoern, doen condt allen luyden ende bekennen auermitz desen apenen brieue dat voer ons tynsgenooten voors. gecomen is Jan Corneliss man ende momber Marij sijn echte huysfrouwe, met haeren will ende belenonge als een rechte eerfgenaem van Gerrit Segerssen haeren zoon zaliger und opgedraegen hebben ende quytgescholden alle oere recht ende toeseggen zy hadden aen een huys ende hoffstadt lantz, daer die andere heelfft aff toe behoert Henrick Aertss zoo groot ende cleyn die rechte helfft van outz met recht geleegen is aen handen Henrick van Isendoern tynsheeren voors. ende synen eerfgenaemen daer ostwaert ende noortwaert naest gelandt is waelgemelte tynsheeren suytwaert die Keyserstraet westwaert die ander helfft van die geheel hoffstadt die nu ter tydt Henrick Aerts toebehoort ende gebruyct, ende Jan Corneliss ende Mary echteluyden voors. hebben op die halff hoffstadt verhalmert ende verteegen mit halm handt ende mondt (etc etc), und 200 jaerlicx wt der voers. geheele hooffstadt gaende is drie golden hartoch Philips burgomsche gulden eerfpachtz des jaers genumt voor data des principaelen thynsbrieff de data dusent vyffhondert vyff ende dartich den darden dach inden merte, tbetaelen op Sunte Martens daege inden wynter. Sall voerg. tynsheer ende synen eerfgenaemen die gerechte helfft van die drie hartoch Philips gulden eerfpachtz ende die rechte helfft van die drie cappoenen eerftyns jaerlicx op hem neemen ende behalden [nien~] ten eewigen daegen (etc etc). In oorconde der waerheijt soo hebben wy tynsgenooten voers. ter bidden ende begeeren van die echteluyden voors. met will belenonge ende consent waelgemelten tynsheeren elcx onssen segell aen desen apenen brieff gehangen. Gegeuen int jaer ons heeren dusent vyffhondert tachtentich den achsten february.
Wij Johan Corneliss ende Mari Jansdr echte luyden wonende tho Lienden ende erffgenamen van Gerrit Zegerss begeeren demoedelick ende vruntelick op Reyer die Haes ende Anthonis van Berch dat sij voor ons ende in onse plaets willen bezegelen alsulcken erffcoopbrief als gepasseert ende van ons vercoft is van een halff huys ende hoffstadt als wij echte luyden voors. mit onsen vrijen moetwill vercoft hebben mijnen Ed Joncheer Henrick van Isendoorn gelegen in die voors. heerlickheyt. Belouende voor ons ende onsen eruen dat selue dat van den voors. tynsgenoten voor ons besegelt wort voor vast stadich ende onwederroepelick te zullen houden ten ewigen dagen ende alles gheen te approbieren, lauderen ende ratificeren, dat in deese saecke onsenthalue van haer gedaen wort. Oerconde der waerheijt soe hebben wij gebeden Goort Berntss van Wagheningh, onsen costerende gesworen notario, dit voor ons te willen onderteyckenen. ’t Welck ick Goort voorsz alsoe gedaen heb. Actum den IX July anno LXXXIIJ
(W. g.) Wageningh Nota: Pub: 1583
(175) 1584 MAART 8
Laurens Geritss gezworen richter en dyckgreeff des heerlicheits Isendoren, sall als huyden ouer veertien daghen nementlick den 22 dezes maents martij, met zynen gezworen heemraeden des werdts, besitten die still waerheit opten ongeheerden werdt dyck, daer bouen naest gedyckt liggen den Edelen end Erentfesten Arndt van Bonenborch genampt van Honsteyn man en momber zynder Ed. L. huysfrou cum suis, en beneden z. Jan Deijssen erffg. en z. Coen Gysbertss erffg., Allen den ghenen die opten werdt geerft zyn, die komen op daghe voirg. binnen den kerspell en heerlickheid van Isendoren, en brengen oir zegell en brieven met alle bescheyt zy van oire goederen moghen hebben, betreffende des werdts voorg. off allen denghenen der geerffden voors. die op daghe voorg. niet en komen en oir zegell en brieven niet met en brenghen, die dencken die gezworen voorg. in dem zy den dyck niet geboezemen ende kunnen aen oir tho keeren en tho boesemen met alsulcken onraeth als daer op staet, hier moet sich een ijder der geerffden opten werdt voors. nae tho richten en schutten oiren schaed.
Gepubliceert inder kercke tot Isendoren nae het Sermoen op Sonnendach den achsten Martij Anno vier endtachtentich, dat betuige ick Otth Goissensz van Herwarden.
(176) 1584 JUNI 11
Tusschen besaeth und ontsaeth und dwange des rechten, ter instantie und versueck van den Edlen und Erentfesten Hermen Pieck heer tot Isendooren tuijchden Anthonis Peterss alt omtrent ses und tsoeventich jaren, Aellet Branden alt omtrent tsouventich jaren, und nae dat zij dartich jaren alt was – bij z: Goert van Sandt tot Uchten ongevuerlick twaelff jaren gewoont, Herberen van Emteren alt omtrent tsechtich jaren, Rijck Hanricks alt omtrent vijfftich jaren, Geurt Janss und Jan Jordens elcx alt wesende ouck omtrent vijfftich jaren, und t merendeell oures levens binnen Isendoren gewoent, und daer omtrent verkeert (als sij sachten) dat zij oures gedenckens noit vernomen en hebben noch van ouren alderen horen seggen, dat die gedijckten des Ampts van Nederbetuwe, boven den Isendorensche aenschou~ gelegen, enig eerdt gehaelt hebben vuijtter des heeren van Isendorens hoij kempken tegen den vurs dijck over den tochgraeff gelegen, wie waell wole fuerseggen van hogingh und opvullingh des vurs. dijcks, bij ouren gedenckens gevallen und gedaen.
Aldus bezworen voir den Richter Laurens Gerritss und gerichtsluijden Jan Willemss und Jan van Mekeren, opten x-ien junij Anno lxxxiiij.
(w.g.) Ott Goissens van Herwarden
secretaris des Heerlickheid Isendoorn.
(177) 1584 AUGUSTUS 16 Nieuwe weerdbrief .
Dewijl den twelfsten ijtziger maents die aenwesende und t merendeel der gemeijn in eend uijtheijmsche geerfden op IJsendoren tusschen den ban und weerddijck met den Heeren tot IJsendoren Herman Pieck, neffens gedagten Herman Pieck twee uijt den uijtheyms wonende geerften, nemptlick Jelis Pieck und Johan die Rover van wegen der Vrouwe van Rums und voir den inheyms und bijwonende geerfde naburen Reyer die Haes und Cornelis die Kemp doer den Heer van IJsendoren hebben doen nominieren und kroen om den ijts voergevallen mis verstand op den wertdyk und wat constich verrijsen und opstaen solt mogen contrarie den alden wertdijkxbrieff geschied dat selve bij ordonnantie und redelicke middelen voir te comen und hengerleggen mogen worden tot dyen eijnde volgens [da ] articulen te uncipieren und nestcompstige sonnendag den sesteenden ’s maents Augustij in desen jare vier und tachtentig bij den aenwesenden geerfden aen te horen und wat met beteren reden te veranderen goed gevinden mede af und toe ’t doen und voirts onverbrekelijk te halden und na te leven.
1. Sal ijrstelick den alden wertdijkx in dato 1438 pancratz dag in goeder weerde blijven und onderhalden worden uijtgesondert wat volgens by desen verandert sij und compstig oick bij den meest geerfden orbarlick und nodigst sol te bevunden werden tot ordineren diemen in gelijcker weerden und macht underhalden sal als den alde brief mede brengt und verder vursien sal kunnen werden und alle brouken in volgenden gestalt verdeylt t werden.
2. Item den wertdijck sal men aen den bandijck boven beginnende tot beneden weder aen den bandijck op sijn alde und gewoenlijcke breijdte van vijf voet und die gebuirlijke huigt deen den anderen gelijk met eerde opmaken op behuirlijke schaudagen na wertdijken regten.
3. Voirts om allen wijderen verloop van oncosten als ijets vurgevallen und verder solt mogen ontstaen doer misbruijck dat geen bescheyd ofte schijn voirhanden vanden dijkcedullen ofte deijling als den alden dykbrief mede brengt, sal men ter ijerster gelegentheyd alle den geerfden vurbescheijden mit oir brief und zegel by eedt verklaring om te mogen ervaren tot enig berigt daer toe dienende und neffens die een verdeijling der dijcken op eens ijders erf in gelijkformigheijt macht und vrijheyt als den voergeruerte dijkbrief mede brengt maken op peen und boete daer in bescheyden het eendeel toet behoef des Heeren tho IJsendoren het ander tot die teer costen der gesworen het derdedeel tot behoef der huijsarmen binnen IJsendoorn und sullen hiervan twee dijkcedule gemaekt daer van der Heer van IJsendoren een hebben und die ander die dijk gesworen bewaren daer in elks met sijnen doopen toenaem vurts syn dyk und land benaemt sal staen und so enich goed verkoft wurde of aen andere vererfde sal tot allen drie jaren in vuriger gestalt daer in geschreven wurden und so wie van den dijk genoten copie van der dijkcedule begerte sal men hun om gesinlick loon niet weijgeren.
4. Die gesworen sullen op de gewoonlijcke schaudagen voir oir teercosten to samen hebben twee gulden und tien stuver brabants so veer daer geen bruicken vallen als vurs.. und of enige dijkgenoten der dijkschauwe een in ’t syn niet genog en deden of na quamen und sig by eede konden ontschuldigen geen weet over al daer van gehad und sunst by andere kentlijke wertsaeken konden ontledigen sullen sij genieten binnen die neste veertien dagen die onkosten vurs. und t’geens den dijk gecost heeft to make betalende, soo oock die gebruijker sunich weer tot costen synes landsheren ofte desselvigen volmegtigen hem den weet daer van te doen als ook den dijk te goeden tijd te doen maken und repareeren sal den pechter off gebruijker die onkosten und broeken in allen maten als vurs. afdragen und aen sijne guederen uijtgepijnt worden.
5. Of ook by ijmands eenige dijk op gebeurlyke schaudagen niet gemaekt waer als ’t behoord, sal gelijker wael die schau voorts doir gevoert worden und op ijerstenempstigen sondag daer na die ongemaekte dijk of dijken in der kerke gevijlt worden te bestaden vur den minsten penning op ten afslag binnen veertien dagen te maken, dan die Heer voir spreken sal na voldoening und omgang der veertien dagen om sijnen weerpenning, het derdedeel meer als den dijk gecost heeft uijt te pijnden aen alle gerede und ongerede guederen samt offte elx bysonder als den dijckgenoten (den die ongemaekte dijken voors. toekomen) hebben of krijgen mogen in der alinge Heerlijkheid van Yzendoorn.
6. Item by hogen watersnooden sal den Heer van Isendoren aen sijn gesworen den alden gebruijk und behoren na met sijnen clockenslag alle mogelijke behulp doen und laeten geschien om den wertdijk digt te moogen halden op dat den werdt met den water niet overlopen und voirts ’t gansche dorp van IJzenderen met der nabuerschappen doer die quelling niet bedroeft und bedorven worden, und soo wat gereedschap dat men van holt, messen stroo und anders nootwendig uytgesonderd die eerd tot bewaring des dijks vors. behoeft sal niemandt insonder die dijkgenoten mogen weijgeren dan volgen laeten und tot taxatie des Heeren samt twe van uijtheymsche und twe vanden bijwonende geerfden vurs. in der uijtsettinge betaelt worden so men die selvige materij niet duegent weder geleveren kan.
7. Sullen ook die bijwonende nabuer dijckgenooten in sulken val tot den dijk mede dienstlik und behulpsaem wesen so sij nijet doir anderen clockenslag ofte noitweer op oir eijgen bandijk te doen hebben, dat elx und allet op ter peen in den alden werdtbrief begrepen te verdeijlen als vurs. und verhael van schade und interes so by foute van desen enigsints ontstaen mucht.
8. Of ’t oick geboirde doer groot gewalt und overval des waters dat God verhueden wil die dijken vurs. schouden wadigh worden ofte geweldelijk overliepen dat men ’t niet keren of weren muchte und die werd also met water bestolpt und vervullet worde, sal men ter ijerster gelegentheyd und als bald mogelijk die beringong doen und den dijk beslaen und maken so van auts und na dijkregt omher gewinslijk is om den beschedigten van den water te mogen verligten und ontheffen dog wat gereedschap behalve die eerd daartoe van noden sal men gebruijken halen en betalen mogen als voorgemeld ook op gelijke peen und verhael und als men den dijck voirts ten hoifde wil op maken sal openbaar omher in der kerke doen uijtroepen en bestaden om den minsten pennink op ten afslach so sulks den Heer und ’s dijks geworen bij oiren eede het nutbarlijcxt bevinden sullen. Item of in ’t opmaken die wadige of geschoirde dijken korter of langer gevielen dan hij voorhen geweest sullen die dijkgenooten dien voors. dijk bevorend toebehoorden na advenant genieten und misgelden te onderholden.
9. So ook die quellong opten werdt grote schade und koorngewas verdrunken doit sal men voir ijerst alle graven die uijt den graif onder den werddijk to veldenwart inlopen, toevullen met een dam van vijf breed, so hoich die gemeijn wallen sijn, und die leechste wallen sal men uijt den graef gelijck die hoge opmaken und die selve allancx vier voet breed laten leggen, sonder die te sligten of te mogen afeeren, sullen den dammen und wallen van boven af met die eerschau op gelijke brueken beschauwet worden, insgelijken oick die beringong der binnendijksche wade und wat die Heer van IJsendoren met geerfden als voirs. tot sig genomen tot behued und heijlong van die quellinge nodig und goed gedaen vynden op gelijcke peen und brucken mogen ordineren.
10. Voirt om bequemer tot den obg. dijkcedulle of lotung te geraken dat ook den dijk voirts opgemaakt mag worden sal den Heer van IJsendoren den idtwistigen dijk op den minste penninck bestaden te maken sonder weerpenninck und die costen in den dijkrekening consumeert worden.
11. Want oick den geerfden vurs. toegelaten allancx onder den werddijk een roeij breedte met wagen en ploeg te gebruijken sal deselve in gelijk metighige oer voerbehalden blijven metsdien dat nijemant enige beesten dryven hueijen ofte weijen sal op und door den weg vurs. bij verbruik van een Keysers gulden tot elke reijse ’s daegs half ten behoeve des Heren van IJzendoorn und d’ ander helfte ten behoef des eijgeners of dem hij daertoe stellende, word und inde nagt of bij ontijde op dubbelde peen als vurs., und so wie van den geerfden geboirlijkerwijse den weg als vuirs. to genieten begeerd zal den gebruijker ofte den waersman die hekken open gedaen to werden bevoren und in tijd aenseggen und oick toeverzigt doen dat aen gebruijker gene schade en geschiede und so wie aen d’ een of aen de ander sijde hier toe onwillig ofte luijmig weer sal tot elke reijs verboren in mate vurs. met restitutie des schadens den gebruijker und grondheer desfals eenigsints aengekomen.
12. Sal voorts nyemants op ten werd tussen und bij eens anderen koorn op gruppelen ofte wallen enige beesten mogen huijen ook geen gras snyden of meien op verbuerte van vier gelderse snaphanen ’s daeghs in elike reijs und ’s nagts dubbelt een deel tot behoef des Heeren het ander der gebruijkers und ’t derde deel die it vermeldet of betuijgen kan sal ook niemand door die ban ofte leygrave die beesten drijven jaegen of vuren op gelijke peen vurs.
13. Daer toe sullen die Heer und gesworen vurs. alle tog(t) und leijgraeven nae nooddrufs doen repareren veegen und schoon halden und soo yemandt ongewoonlijker wijse die selvige met potinge of anders benauwet und geënget ofte tot nadeligheydt und in schade der geerfden die wallen gesligt met doervarens drijvens und jagens van beesten die wallen afgevuert vertreden und lege gemaekt hadden voir ijerst und ditmael alleen in vrundtschappen te versueken dat sulke beletsel uijtgeroeijt repareerd und vergudet mach werden bij wijgeringh elks van dien met den nesten und opvoedeliksten reghten voir te nemen om tot derselver erstadig te mogen geraden und volgen op ten huichsten hier inne aengetogen peen und bruicken doen onderhalden insgelijken te doen so bij ijmand gewijgert word die eerd tot volmaaking des dijks te haalen nae volgen den alde wertdijks brieff und in gelijkmesicheyt der gecompromitteerde uijtspraak onlancx gedaen und den inhalt van desen.
14. Dewijle ook aan ’t bovenste eijnd den veelvuldige reparatie des ban und weertdijks die soijslagen of dijkdellen daer men altijd und bis aen her die eerd gehaelt also diep uijtgegraven sijn dat men voert meer niet veel eerde daer uijt bekomen kan insonder als die wateren hoog wassent sijn, is daerom in vriendschappen geconsenteerd van Jelis Piek in naem als voir und den nabenoempsten elx in sijn respect und qualiteit dat men den graef tussen den Tielwech en den Rutenbosschen kamp uijtgraven sal op sijn geboirlijken wijt so diep als men enigsints bekomen kan und ’t elken reijs die eerdt nest den lamp geheel opschieten und daervan op ten gemeijnen wertdijk ijerstdaegs doen vueren om also in hoichte und breijd to verstercken, dat ’t water niet gering daer voer lope mag, want het by hoge wateren in grote gevaer steet, dit allet toegelaten met desen voirbehalt dat die Heer van IJsendoorn met allen ernst na besten gelegendhijd procederen sal, und die hand daer aen halden dat het gepoot und gewas des vurs. gemijn dijks weder reduceert und gebragt word tot sulken gebruijk und vrijheyd als den alden dijk brief inhelt, und dat selve punt volkomelijk te doen onderhalden und nakomen op alle peen und broiken daer und hier in begrepen.
15. Und sullen tot bevrijdung und schutz der goedwillige die Heer van IJsendoorn met den gesworen alle desen voer und nabeschreven punten und articulen sampt wat vorder de alde dijk brieff meede brengt vast und onverbrekelijk in goeder trouwe und eedstant na volgens onderhalden und doen onderhalden sonder ijmands daer in aen te sien und den broikhaftigen met den spoedelijksten regten dwingen und uijtvorderen peenen en boeten daer in vermeldet verdijlende dieselven na inhalts van desen of selver daer voir vast staen und genoeg doen in manieren vursz. insgelijken sullen sij alle gemijn werken in der kerke omher doen veijlen und voir den minsten penning bij den afslag bestaden gemaekt to worden onder borgtogt, voorts goede rekening te doen und bij oire eede alle vuirsorch dragen dat die gemeen erven und ’t land doir oire versuijm ofte moetwille in gene schade en geraeke, ofte derselver te recompenseren na bekin op peen der peijnden woe boven.
16. Voorts vermits den wert vurs. dukmaels leyden doer overvloet van sware regen und quelwateren beladen daer van bequeem und spoediger ontlast te mogen worden is men volgende gestalt veraccurdiert met den erntfesten Arnt van Bonenburg genaempt Honsteijn als man ende mumber van juffrou Cornelia van de Pol mede sich sterkmakende voir oir L. broeder Otto van de Pol und Johan Nassart als volmechtig juffr. Maria van IJsendoorn duwagiere und wed. wijlen Hermanus van de Pol za:
17. To weten die geerfden des werdts vurs. sullen tot oire beste gelegentheijt een steenen sluijs doir den werdtdijk in gedagter Arnt van Bonenburgs und zijner vrundschaps weijde die Willem Cornelisse nu bruijkt mogen doen maken drie voer wijt und hoich binnen en buijten met een schotgebijnd tot bewaernis und versekertheijd der sluijse voirs.; boven den sullen die gemijn erven vurg. samen seven roeden dijks boven en beneden, metz daer die sluijs inliggen sal, tot sig nemen bewaren, und erffelijk afdragen und daer aan sijn vast, und tho waer staen, dat die grundheeren vurg. durch die sluijse und aengenomen dijk tot particulier niet beschadigt worden of ’t selvige tot vier onpartijdige vromen mannen seggens te vergoeden und recompenseren bij peen der peijndinge als vurs.
18. Voerts sullen die geerfden van der sluijse binnen waerts tot den ijersten dwars grave mogen doen graven eenen graeff van negen voet wijt so diep als ’t tot profijt des werdts nodig bevonden sal werden und van daer voirts tot die leeg runnekens van gelijker diept und weijdte ter bester und bequeemster gelegendheyd und sal die eerdt aen beijde sijden und die willigen uijtgegraven worden insgelijks buijtendijks tot in den strank toe tho graven undt alle die eerd uijt den grave komende sal men tot sterking des aengenomen dijks und bewarung der sluijse mogen gebruijken voir die ijerste reijs, dese grave dijk uns sluijse sal den Heer van IJsendoorn tot behoef und op kosten der gemeijn erfden vurs. doen bewaren vegen ruijmen verdiepen und bevrijen voirbehald den grundheren op die kanten va die graven knootwilligen te mogen doen poten und genieten sonder die grave enigsints beënget te mogen worden.
19. Want dan op huijden den sestienden augusti anno utsup. Herman Piek Heer tot IJsendoorn mede als collator der pastorij, vicarijen und kosterij tot IJsendoorn und sich sterk makende voir sijn suster juffr Maria Piek, Jelis Piek mede intredende voir sijn kinderen, Arnt van Bonenburg genaemt Honsteijn man en momber sijnder huijsvrouw juffr. Cornelia van der Pol und als verder vuirs., Johan Nassart volmechtigh joffr. Maria van IJsendoorn vurg., Johan die Rover volmechtig joffr. Anna van Stralen weduwe z. Melchior Scheijts, Bernt Hackforts met syn suster Sandrina Hackforts weduwe z. Gerrits van Linden, Peter van den Berch pastoir tot Uchten, Johan van Tijell, Cornelis de Kemp und Johan Gorissens tegenwurdige buurmeisteren des werdts vurs., Johan van Tijell vurgn. met Tonis van den Berg und Johan Willemss gesworen kerk und buurmeistern des dorp IJzendoren, Cornelis Goossens, Jacob Jacobsen, Luijth weduwe z. Jacob Willemss, Lubbert Bartenss, Beel Jaspers, Jenneke Willem Jacobs Willemke Bloke, Albert Albertss wegen sijnden huijsvr. suster Arien van den Geijn, Laurense Gerritss scholtis und Otto van Herwarden secretaris der Heerlijckheijt vurg. als principael und meeste geerfden een ijder in sijn hebbende gerechtigheijd des voirgen. werdts die een den anderen voir ons unsen erven und nakomelingen in goeder trouwe und kragt deses voir den Heer van IJsendoorn und gerichtsluijden nabeschreven vrijwillig uijtgegaen und beloift hebben alle puncten und articulen vurs. met oeren aenkleven onverbrekelijk te voldoen und halden bij peen der peijndonge als voir verhaelt hebben wij semptlick gebeden den genen die schrijven kunnen voor ijerst oire gewointelijke handteijkeningen in oirkond der waerheijd te bevestigen dat ook volgens welgedagten Heer tho IJzendoorn met den gerichtsluijden Arnt van Bonenburg und Johan van Tijell onder oir L. zegelen bezegelden brief hier van te doen maken ’t welk wij vurg. also gern in regten kennisse gedaen onder voirder te doen belooft op dach und dato lest hier in benoemt.
20. So dan opten sestienden vurs. mangel voorgevallen der leij und togt gravens halven sal men sich erforschen welken graven op ten weerdt voirs. daertoe ’t nutst und oirbaerlicxt solte mogen dienen und d’een den andere gelijkmatig doen onderhalden op peen und boete als vurs. und voirts mede doen registreren.
21. Dewijle doenmaels ook moveert wierde dat die examinatie und oversienong der zegel und brieven der vurs. gecoren vijven elx bysonder mede berueren mag sullen sij in sulken gevalle als dan daer van gaen und gelijkfals een ander in oir plaets geset worden, heft sich tot dier mijnung Jelis Pieck in qualite vurs. ijerstelijk erboden und op ten aenbestenden dag alle syne brief met zegelen die van erf met den dijk vurs. spreken ofte inhalden mogen met eedtverklaring als boven geruert daer te stellen om derselven na und wat vorder op gemelte wertdijksbrief mede brengt tot syn und sijnder kijnderen last und goede nabuerschap af te wachten mets den beschijd dat men den weertdijkbrief in ’t geheel ofte deels und volkomentlik sonder imants praejudictie nakomen und beleven sal, sampt den inhalt van desen, waer toe sigh ook die aenwesende geerfden mede getuijgd und versproken hebben, stellende den dag van dien brief met zegelen etc. in te brengen op ten vertienden dag nestcompstige maendts septembris in to komen und voirts volgens daegs die rekenong der wertdijks oncosten na behuir af te doen und passeren waertoe Jan van Tijell und Cornelis van de Sandt Gaertsen bij gestelt sijn in voriger qualiteijt und sullen des gelijken van den uijtheijmsche geerfden daer bij mogen komen den het belieft und best gelegen mag sijn.
22. So oock clagens voorgekomen dat bij sommige die heijndongen van tuijn, hecken und graven niet behoorlijk und na alden gewoonten onderhalden und gemaeckt worden sal by sulken geval den Heer van IJsendoren ofte rigter in plaets des Heren van den onwilligen of versumende het lot wachten und tot vermaninge enige den genen die door gebrek und in schade sold mogen geraken ijrst dages om den minsten penninck bestaden und op het spoedelijkst om allen schaden und verloop voir te komen doen volmaken, und so wat hij bewijsselijk aen arbijdsloon und materie van holt und anders daer voir belooft op dubbelt geld mogen doen uijtpeijnden als hier voor hen aengetogen steet, und so wie ook met opset moetwil und fortse ijmands sijn heijndong vurs. beschedigten verletsen nadelicheijdt und schade aandeden door hem selven ofte ijmand anders sullen die beijden voor d’ijerste reijs verbroicken ses alde golde vranckrijksche schilden met restitutie als boven verhaelt voir d’andere reijs arbitralicke gestraft to worden tot exempel van anderen. Actum ut sup.
Herman Pieck voor mijselven,
Jse: Pieck
Johan die Roever
A. Boeijnnenborichee gnat va Hoensteijn
In fidem copia L. van Axele secretaris in IJzendoorn
(180) 1586 SEPTEMBER 23 en 25
Brief A
Unser freundelych groyt und allet gudes tho bevorens vylgunstyger lieuer ohem, hede ist mijch Arnt von Boynenbork hertzelych leijde gewesen dat ich EL myt dye beysten dye EL unhalt syndt nycht behulpelich hebbe konnen wesen, Wyders also wy EL geschreven belangendt dye saycken Johan van Tyell und dye guderen myt de schryfften tho Isendoren staende, hebben wy aen den drosten tho Genep gelyckfals geschreven in dem hy neyt comparirt sullen wij procederen int visitiren der schryfften myt dem dat dar ahn dependert in syn absentie stellende gerychtelike commissarien in syn platze und in der saycken vortvaren uns so EL up unsere schryevens geyn antwort geschreven hebben, sal ick Henryck van Boynenborck noch eyn dach offte twe dar up wachten, Wyders unse mon int Loe unde unse nycht Amstel wederumb in haeren kranckheyt ingefallen und syndt beyde ser kranck, Godt wyl sey sterken, Wyders also uns neve van Gendt geweijst ist umb eyne frundlekken dach myt uns halden wat EL dar inne gemycht syn tho doen, gelyckfals verstendygen wij dat wy hem myt eyn guede besceyt begegenen, myt empfelonge des almechtygen, Datum den xxiij Septembris anno lxxx
EL vylsgelyffte neven A. Boeijnnenboricke gnat van Hoensteyne, Henrych von Boynenborck genant Honsteyn.
Lyeff ohem wylt doch bestellen dat myn Henryck von Boynenborchs tynden affgedorst moegen worden ter erster gelegenheyt und op EL solder gelacht moegen worden, ick salt hede wederumb verdyenen
---------------------------
Die Edele Erentfeste wyse ende voirsichtige Arndt van Boennenburch Heer tot Ubberghen, Raedt end Gouverneur tot Arnhem van wegen sijne Extie ende Henrick van Boennenburch beide gnt van Hoenstein gebruiders, mynne insonder goetgunstige lieve neven. Tot Arnheim
Edelle Erentfeste insondere goedgunstige lieve Neve. Ick heb u L brieven ontvangen. Erstlick betreffende Jan van Tijell van het verwijn, soe hy op mij suster Maria van Isendoeren weduwe van Pol guederen tot Isendoeren gehad heeft. Ben ik tevreden den verdrach voor hen gehalden tusschen mij suster zel, en Johan van Tiell myn anspoel nae te coemen, Soe wer die ander Erffgn. en u L insgelyken doen, Ook wolde Jan van Tyel die los daervan gunne die wijl tlandt te middel in onser aller ernstfall gelegen is, solde mij wel raetsaem en goe duncken te zijn, soe ander nyet muchte u L daarin doen na gelegenheyt. Ick had Willhem van Isendoeren geschreven dat hy my gelt solde doen presenteeren door Ott Goesen, wie u L en andere erfgenamen van mij zel. suster van den Poll, dan wolde voer dat mael idt verdrach niet na comen wat nu geschieden zal, mueghen u L vernhemen. Betreffende die gerede guederen eendeels als holtwerck, yserwerck, timmerwerck en coepwerck dat u L van wegen der Erffg. sulx solde willen vercoepen, en die penninghe emploijeren tot betalungen der schulden ben ik te vreden dat sulx geschiede toch wyders nyet. Soe veel aengaet dat u L die schrijftuyren willen visiteeren, kan myns erachtens nog niet geschieden, die wyl myn suster van de Loe soe seer cranck is, end ick oeck niet reysen mach van huis, soo lang tleger hier nae by ligget, ook hier geen convoy is te crigen, die een veilig overbrengt. Dan begher noch, dat sulx mach bliven staen ter tijt toe, dat men wat veillighe over come can, want ick daer gerne selve by solde zyn.
Soo u L my schryven, dat myn suster vande Loo en myn nicht Amstell seer kranck sint, ist my van hartte leydt, en schick deesse boede aldair om te besien wie het met oer L ist. Aengaende mij neve van Gendt dat syn L gesint is eenen vriendelicke dach te halden, wier ik zeer wel te vreden, soe het oerden en plaetzen geschieden kunde, daar ik sonder gevaer van crychsvolck mucht coemen, en vry reyssen. U L willen soe wel doen en verhelpen, dat deesse boedde mach sonder gevaar op huis ofte int Loe coemen, daer mij suster cranck light. Sulx alles heb ik U L te guetlicker antwort niet kunnen berghen en bevele tselve hier met dem Almachtigen heeren. Actum Vaesen den 25 Septembris Ao 1586 U L goetgunstighe Oehm H. v. IJsendoern a Blois
---------------------------
Den Edlen Erentfesten Wysen en voirsichtige Arndt van Boennenburch gnt van Hoenstein, Heer tot Ubborghen, Raedt des Furstendombs Gelre en Graeffschapz Sutphen, en Gouverneur tot Arnhem, mynne insunderen goetgunstige lyeve Neve tot Arnheim
Edelle Erentfeste insonder Lieve Neve nach vruntlicke verbindungh aen u L en u L huisfrouwe, kan ick u L nyet berghen wie dat ick u L seer bedancke dat u L mij die eere aendaen en bidden mij met my kinderen op die bruiloft van u L dochter en wunsche u L dochter en haer toecoemende man veel gelucks, Ick ben vast swackelick gebreck hebbende van de teronge en seer quaede borst nevens dem die wech is soe seer onveyligh, dat ick mijn kynderen dair nyet wel schicken en derff, want gisteren avont noch sestien ruiteren tusschen scholtenhuis en mijn huis gecoemen sint, en tegens mij soen geroepen opt Walsch: tue, tue en huyden Deventer korn wagens oer lieden beroevet en alle dage veel insolentie vant chrysvolck geschiedt, alsoe dat ick sy oik nyet op die jacht derff schicken. Soe balde het een weinich is dat men tvelt gebruycken mach sullen mij Soen uytgaen metten jacht, oick mij wilt schut vuyttrecken en wat wy becoemen kunnen werde ik u L toeschicken. Mocht soe wel doen ende seggen u L broeder dat ick Goesen Arnts voir langher heb gewesen een plaetz op mij huis, daer hij syn L tiendt saet leggen sall en sol hem seggen, dat hijtt aff laet dorssen, Wilt my vruntlicke gruet doen aen myn cleyne nicht Johanne van Boenenburch u L dochter. Ick heb oick gespraucken wen dat graven gelt des Amptz van Eepe die van vanen soe balde sy ummer tgelt byeen kunnen crigen sint sy willich te betalen en sint alreetz in verdieningh, Dan vermedtz des crychsvolx verlope die landen zeer. Sulx alles heb ick u L in gaeder meinungh nyet kunnen berghen. Met bevelungh des Minachtighen Heeren. Actum Vaisen den 25 Septembris 86 u u L gaetgunstiger Oehem H. v. IJsendoren a Blois
Lieff neeff wie waell ik een salveguarde heb van sijns Ex-ie hebbe die ruyttere die beeste gehalt. Bedanckende u L van dat u L daerna heft doen vernemen. Ick saeck ock twee pair velt honer ent my suster vander Loe twee pair om dat ruyttre end knecht so uyt loope rove kan mij volck na wil braet niet uyt trecke sus solde ik u L meer verzoecken
(184) 1587 JULI 13 – 1590 SEPTEMBER 6
De kwestie wordt in eerste instantie voor het gerecht van IJzendoorn uitgevochten, en in een later stadium voorgelegd aan het Hof van Gelre, dat in deze uitspraak doet in 1592. Het dossier bevat een tiental attestaties uit de jaren 1587-1592, waarvan ik enkele heb getranscribeerd. Ze zijn op datum gerangschikt.
13 juli 1587. Attestatie ten behoeve van Willem van Isendoorn
Wij Antonis Jacops, Cornelis Janss, Geridt Schey, Herman Geritz, bekennen bij onse man waerheijt und bij ede toe willen verclaren als wij mit recht guetlick daer toe versocht warden, dat wij, uijt bevell des Edelen Erentfesten und vromen Dederich Vijgh heer tott Zoelen op den darthienden Julij deses jaeres soeven und tachttenttich, tot Isendoren gekomen sijn, om Willem van Isendoren toe confoijeren, om die tijnde maeltijt toe laten doen nae alde gebruyck, Alwaer Aelbert Alberts opten dyck staende hefft geroepen: datt die heer van Isendoren alle die naeburen dede gebien ionck, alt, arm und rijck totter tijnt maeltijt toe eten, und Albert Alberts vurs sacht alsoe hij wolde die taeffell rontomstoten und daer nae stont Herman Pieck h tott Isendoren op omtrent ter halver maeltijt und geboedt alle die naburen hem toe volgen off hij wolsse daer voer aen sien, und alsoe stonden sommige naburen mit den gemelten heer van Isendorn op, und id meestendeell is blijven sitten, und soe lang gegeten und gedronken alst hen lusten, und want wij attestanten vurs daer als vurs steett gehoert und gesien, daer bij aen und over geweest sijn hebben wij sementlick und elck besonder onse gewoentelicke handtteyck hier onder gesteelt. Actum Anno vyffthienhondert soeven und tachttenchttich den darthienden dach July.
16 juli 1587. Verkondiging in de kerk van IJzendoorn door Herman Pieck
Den Edlen und Erentfesten Herman Pieck heer tot Isendooren heeft beset met Laurens Gerritss gesworen Scholtus des heerlickheyts Isendoren, alsulcke tyenden als die heeren van Aldenmunster Tutrecht hebben binnen der heerlicheyt van Isendoren als voir een hondert summe cronen ter goeder rekeninghe, ter oirsaeken dat sij die tientmaeltijt binnen Isendoren niet gegeven hebben nae behoir, und voirden schade. Met recht dair van laten sijn L den weet kundich doen alst recht is. Orkond die naburen. Gepubliceert inder kercke tot Isendoern mae het sermoen op Sonnendach den xvi den Juli stilo veteri Anno 1587 dat betuijge ick Jacop van Bylandt.
28 juli 1587. Ondervraging, op verzoek van Willem van Isendoorn, voor schepenen van Tiel ‘om de gedaegde Derick Hermans und Alert Janss hierop te verhoren ende hoer rechte conschap der waerheit toe geven’.
Vraag 1: hoe oud bent u? Derick Hermans: 55 jaar; Alert Janss: 37 jaar.
Vraag 2: is het altijd de gewoonte geweest in de heerlijkheid IJzendoorn dat allen (jong, oud, arm en rijk) verplicht waren om naar de tiendmaaltijd te komen? Twye deposanten op dit vraechstuck getuygt hebben dat die tyt hares levens tot Isendoren sulcx niet geschiet en is haer weeten.
Vraag 3: ‘off Jan Goessens met kock ende dranck genoich op die tanthen (tairthen) heeft gebrocht, om die thient maeltijt daer mede vertering nae alder gebruyck.’ Antwoord: zolang zij daar waren, kregen ze genoeg te eten en te drinken.
Vraag 4: de gang van zaken, zoals in bovenstaande getuigenverklaring weergegeven, wordt nog eens punt voor punt doorgenomen: Herman Pieck stond halverwege de maaltijd op, en daarna de scholtis, ze riepen iedereen op om op te staan en de heer van Isendoorn te volgen “off hy woste wat hij met hoer toe schaffen hadde”. Een deel stond op, een ander deel bleef zitten “ende soe lange gegeten und gedroncken alst sie lusten”. Antwoord: “Dit vierde pundt doe sij getuigen gestandt alsoe geschiet te zijn.”
29 juli 1587. Attestatie, op verzoek van Willem van Isendoorn.
Cornelis Jansen en Lubbert Bartten, naburen tot Isendoorn en Echteld getuigen dat zij gezien hebben dat Geert Janssen Simpel maandag l.l. in de namiddag met een wagen is gekomen “waeren thient garft (garst) gelaeden hebbende, die hij tot Isendoorn gehaelt hebbende, Alwaer hem Antoenis van den Berg die een korttelas aen synen halss had hanggen bejegent is. Ende vraegden Gerritt Simpell waer hij dat thient koern gehaelt hadde. Daerop hem Simpell antwoerden Die heb ick tot Isendoren op den vicarijen hoff gehaelt, op Gerrit Loerren hoff, ende op Geert Neutten hoff. Doe dacht Thoenis van den Berch. Dat koorn op Gerrit Loerren hoff dat koempt mijn moeder toe. Dair en will ick geen thient wt gehaelt hebben. Off ick will ’t myt een kortte las in vier stucken hauwen. Ende toech die kortelas wt ende sloeg nae Gerrit Simpell alsoe dat hij in sijn nues gequetst worden.” De getuigen ondertekenen met hun handmerk.
Gerrit Thoeniss getuigt op verzoek van Willem van IJzendoorn “dat ick met mijnen vennit Johan Willems inden verleden jaere xv c soven und tachtentich van Willem van Isendoren gecoft hebbe gehadt den wijnts garft thiendt op Isendoren int selve jaer vurs vallende und dat ick der tijt gehuert hebbe eener genampt Lubbert Bartenss om met zijn peerde(n) ende waegen mijn helfte des garfthientz van het velt inde selver tho vueren. So ist dat de heere tot Isendoren den selve Lubbert Bartens doe hij voer om de garfthient tho halen sijn peerde(n) wtten wagen heeft laeten spannen und die selve in sijn L behuisingh und gevalt laeten brenghen. Wesfals den vurs garsthient die ick met mijnen vennit voer achtundtsoventichsten-halve carolus gulden gecoft hadde, durch behijnderins des heeren tot Isendoren, dat wy des niet muchten te huijs van tvelt vueren, ganschelick opten velde bedorven und tho niet gemaeckt is worden, wtgesondert dat daervan genomen is een halff hoet off vier malder garsten, twelck wij Willem van Isendoren in affslach der vurge coop phenninghe vercoften voer sestien carolus gulden.” Gerrit Thoniss ondertekent met zijn handmerk.
22 augustus 1587. Gerecht van IJzendoorn.
Wij onderschreven attestieren bij onse adelicke eer und manne waerheijt, dat wij daer bij aen ende oever sijn geweest opten 22 Augusti deses jaars 87 in die heerlickheit Isendoeren, alwair den Scholt Laurens Gerrits die banck heeft gespannen om to richten tusschen Herman Pieck heer tot Isendoeren ter eenre, und Willem van Isendoeren ter ander sijde, und dat alsoe het gerecht gevarst is geworden, wes oever viertien dagen.
Johan van Boeynnenbourch gnt van Honsteyn.
Henrych von Boynenborck genant Honsteyn
5 september 1587. Gerecht van IJzendoorn
Op huyden den v den septemb anno xv c vxxxvij is voir uns, als gerichtsluyden na bescreven (..) verschenen Wijlhem van Isendoren, und heeft so vor hem selve, als vervangende Willem van Ittervorst tsammen pachters der Prostien thiens en thijnsen van Oudmunster t Utrecht, gelegen tot Echtelt, Isendoorn, Oij & Maell mitten omhanc van sinnen, und versuekende, datt wy Herman Pieck, als inden vurs thijnden beseytt hebben aan parthie handen van [ ] & waarvan hij de thinsen schooff mit die negen der selve schouen thuijs gefuert heeft aff wilden vragen, off hij den vors Wijlhem van Isendoorn in die qualite vurs, den vurschreven thinsen schooff aver trecht van de thient wedderom souden wijllen [bueren] ter plantzen, dair hij die van daer gevoert heeft, Ende in gevall van weygeringh, vijlerij offt vuijtstell, so trefft (etc). Tekst zeer slecht leesbaar.
Willem Zas scholtis en Johan van Maesacker getuigen “dat wij opten dertienden Julij deses jaers 88 tot Echtelt geweest sijn alwaer Willem van Isendoren vurs die tiendtmaeltijt heft laten richten, und oeck genoech te eten und te druncken heft laeten bestellen, und niet tegenstaende hebben die huijsluyden het getapte bier met kannen in lege tonnen voll gegoeten, oeck in korven, stoppen und roempotten. Und want wij dit gesien und gehoert hebben.”
6 april 1590. Attestatie ten behoeve van Willem van Isendoorn
Ick Sebastiaen Arijens doen kont ende Jenncken Thijss doin kondt & attesteren bij desen, dat wij koemen sijn mijt den thient waegen, om den thient tho haelen in der heerlickheyt van Isendooren in Dirck Harmans koern, alsoe dat wij hebben op gelaeden van het tgeen dat wij daer hebben gevonden. Ende hebben nijet enen hoep gevonden dair het sall aen was. Ende hebben in het selve stuck tho kort gevonden drije veerdeel gerven die genoemen waren & die verkens opgegeten hadden. Ende dat ter orsack dat den heer van Isendoren Mathis Groein ijrrstelick verboden had om den thient tho haelen unde nijet vuijt die herrlickheijt tho voiren. Noch bekennen wij vors datter enen camp haeveren is geweest tho behorende Peter die Haes tot Ochten daer ick Sebastiaen Arijens ende Mathis Groein myt den waegen zijn koemen om den thient tho haelen. Alsoe dat wij hebben gevonden het korn tsaemen bedorven van beesten den thient, alsoe dat wij dat hebben laten liggen & anders nijet dan stroeij & was soe datter waell een halff hoet haeveren schaede gedaen was. Soomen dan schuldich om getuygenis der waerheijt tho geven soe men dat mijt recht toe versocht woert willen wij het selvege mijt eede affirmeren. Oorkondt ons eijgen handt & merckt. Actum opten sesten dach Aprilis Ao 1590 stilo veteri. Ondertekend met een kruis (Seb Arijens) en een liggende streep (J. Thijss)
29 juni 1590. Twee attestaties ten behoeve van Willem van Isendoorn
Ick Goert Corneliss doe kond attestere ende tuijghe ouermitz dese waerachtich tho zijn, dat ick huiden data [sic] deess durch Herman Pieck heer tot Isendoren met sijn L. scholtus Johan van Meeckeren ende gherichtsluiden Willem Corneliss ende Gheurt Arienss, gerichtelick versocht zij gheweest, om bij eede tho verclaeren, dat aenden Langwandtschen tijent, den Hogenweert ende garstentient op Isendooren die ick deses jaers tnegentich van Willem van Isendooren vermogens die vorwaerden, the coop ingeset heb, niemant met mij enich aendeell, paert off gerechticheijt aen en hadde, twelck ick also durch dwange des rechten heb moeten verclaeren. Oock heeft den vurg. Heeren tot Isendooren voerden selven Scholtus ende gherichtsluiden mij verboden dat ick binnen sijner heerlicheijt niet langer metter woon sall blijven, dan mij daer wth vervueghen, und dat ter oersaecken, dat ick enighe thienden vanden vurs. Wilhem van Isendooren ingeset ende gecoft had. Want dan tgene vurs. mij also geschiet ende wederfaeren is, heb ick Goert Corneliss in oirconde van dijen ten gerichtelicke versueck van Wilhem van Isendoren in bijwesen als twe getuigen Anthonis van Well Arntss ende Dirck Goertss dese onderteijckent. Geschiet den xxix en Junij stili veteri Anno XVc tnegentich.
Wij Aelbert Aelbertss ende Peter die Haes Janss doen kond, attesteren ende tuijgen aouermitz dese waerachtich tho zijn, dat wij huijden data deses durch Herman Pieck [etc.] gerichtelick versocht sijn geweest, om bij eede tho verclaeren dat wij geen aendeell, paert, noch enige fgerechticheijt en hadden aenden Langhwantschen, den Hogenweerdtschen ende garsten tient op Isendoren die Goert Corneliss deses jaers tnegentich van Willem van Isendoren vermogens de vorwarden the coop ingeset ende gecoft had, twelck wij also durch dwange des rechten hebben moeten verclaeren [etc.]
13 juli 1590. Gerecht van IJzendoorn.
Op huiden data deses heeft Johan van Meeckeren scholtus tot Isendoren, Willem van Isendoren den weet voor hoeft gedaen, om op dijnsdach den xxi den Julij tho Isendoren opten gerichtsdach te comparieren tegens Hermans Pieck heer tot Isendoren, tusschen besatingh en ontsatingh, welcke weet den gemelten Willem van Ysendorn niet en heeft aengenomen. En referiert sich tot sijne ontsatinghe ende daer bij gedane presentatie en protestatie, als oock daerop gevolchte ordonnantie ende confirmatie bij de alinge Lantschap binnen Tijell opten lantdach den xi den Julij stilo veteri geresolviert. Also dat den vurs Willem van Isendoren ongeholden is tho Isendoren op partidich gericht tho comparieren en ten rechte te staen. Dan presentiert sich voor Hove van Gelderlandt ofte der Kesterensche gerichtsbancke, als wesende onpartidighe Richters – protesterende nae als voer van alle ghewelt, hijnder, en schade, die hem boven recht aengedaen soll mogen worden. Acte voer Gerichtsluiden Dirck Hermans ende Ghoirt Cooll, den xiij den Julij stilo veteri Anno xv c tnegentich. Johan van Mekeren.
21 juli 1590. Extract des signaets der heerlickheyt Ysendoren
Jacob van Bylandt als volmechtige des heeren Deekens ende Capittelen van Oudemunster t Utrecht, und Wilhem van Ysendoren heeft aen gerichte vertoont copie van seeckere missive by den almger Landtdach affgesonden, waerbij den vurs persistiert, seggende dat zijne principalen vurs ongeholden syn alhier in recht tho treden tegens den heeren tho Isendoren, Ende dat buijten kracht van vurs ordonnantie, dan presentiert sich voor ompartydigen Richters ten rechten tho staen nae luijth der ordonans, daervan openlyk protestende. Geextrahuert by my onderst secr Aelbert Lam.”
Richter: Johan van Meeckeren. Gerichtslieden: Aelbert Aelberts en Anthonis van den Berch.
29 juli 1590. Attestatie t.b.v. Willem van Isendoorn
Jacob van Bylandt attesteert dat hij zich op 21 juli j.l. als gevolmachtigde van Willem van IJzendoorn aan de ‘gerichtsbanke’ te IJzendoorn vervoegt heeft en daar voorgelezen heeft “copia van der resolutie opte ongehoerlickheijt den heeren tho Isendoren met syne naburen, vanwegen der tientmaeltijt”, verwijzend naar de landdag te Tiel. En hij vervolgt zijn verslag: “Op welcke ordonnantie ende schrijvens den heeren tho Isendoren und sijne naburen met en achten dan deden haer selffs genuegen en welgefallen waervan dat ick alsoe opentlich protesteerden nae behoren, mij in qualite vurs begerende tho referieren tot die vours resolutie en ordonantie sonder mij aldaer enichsints met recht in te laeten. Dan presentierden haere pretendierde actien tho wederstaen voer onpartidighen Richters, ende heb oock insgelijcken den heeren tho Isendoren verhantreijckt eene missive durch den heeren Amptman van Nederbetuwe aen hem gesonden bij dewelcke sijn E L hem waerschouden dat hij sijne onbehoerlickheijt van de thienden soll affstellen op dat hem doer dyen niet euvels en ouerquaem. Waer op den heeren to Isendooren oock met en heeft geacht, seggende den heeren Amptman soll het sijne verdedighen und doen so het hem goet ducht, hij woll insgelijcken oock doen in sijne gebieden. Want dan tgene verhaelt, alsoe waerhaftich geschiet is, heb ick vurs attestant ten versueck van Willem van Isendoren in orconde van dijckrecht onderteijckent. Acte den xxviiij Julij stilo veteri. Anno xv c tnegentich. Jacop van Bylandt.
6 september 1590.
Arijen Janss en Jan Hanrichs doen kond en attesteren op verzoek van Mathis Schroein, dat hij schade heeft geleden in zijn koorn-tiend binnen de heerlijkheid IJzendoorn “omtrent een hoet haveren dat die ruijters hadden gedorst unde dattet verdorven op het land lach.”
(186) 1588 MAART 4 – 1592 OKTOBER 10
Charter A – 1588. Wij Cornelis Cornelissz ende Maria Jans dochter, echte huysfrou Cornelis voers., den voers. Cornelis mijnen echten man, gecoren tot mijnen momber ende Cornelis Cornelisz den jongen, doen kondt allen luden ende bekennen met desen openen brieff voir ons ende onssen erven, dat wij met onssen vryen moetwille ende goeden voerberaet in enen vasten stedigen ende ewigen erffcoep vercoefft, overgegeven ende opgedragen hebben, vercopen, overgeven ende opdragen mets desen: Wilhelm van Isendoren ende sijnen erven een huys ende hoffstadt met den bongaert ende enen acker lants daeraen met eggen met tynden met alle sijn rechten ende toebehoeren, haldende omtrent enen halven mergen lants, doch so groot ende cleyn, dat van olts ende met recht gelegen is in die heerlicheyt van Isendoren, daer oestwart naest gelant syn Wolter ende Adriaen Janssz, gebroeders, westwart ende suytwart Joncker Henrick van Isendoren, heer van Stockum, ende noortwart die gemeynstraet, off wie daer all omme van outs ende met recht naest gelant mach syn. Ende dat voer een somme gelts, die ons waell tot onssen will ende danck, vernuecht ende betaelt is den lesten penninck met den yersten, daer van wij ons bedancken goeder betalong ende hebben daer op verhalmert ende vertegen met hand, halm ende monde ende vertyen daer op met desen openen brieff, also dat wij vercoperen voers. ende onssen erven van dat voers. huys, hoffstat, bongaert ende lant onterfft, ontguet ende ontrechticht syn ende blyven sullen ende geen rechts noch toeseggens daer voerts meer aen en hebben noch en behalden in geenderwys ende dat Wilhelm van Isendoren voers. ende synen erven daer aen met recht geerfft, geguet ende gerechticht syn ende blyven sullen ende dat hen dat vast ende stede wesen ende blyven sall erffelicken ten ewigen dagen tot ten lantrecht des heerlicheyts Isendoren ende des amptes van Nederbetuwe ende ten allen rechten sonder yemants wederseggen off wederdoen. Gelovenden als principaell saeckwolden voer ons ende onssen erven den gemelten Wilhelm van Isendoren ende synen erven tvuers. huys, hoffstat, bongaert ende lant te vryen ende to waren jaer ende dach ten ewigen dagen tot voer ende tegens allen dengenen die des ten rechten staen ende komen willen als voer een vry eygen erff ende goet, dyckvry, thynsvry ende erffpachtvry ende allen voercommer ende voerplicht daer van aff te doen ende daerop doen vertyen allen dengenen die met recht schuldich syn daer op te vertyen, als erffcoops recht ende gewoente is nae den lantrechte des heerlicheyts Isendoren ende des amptes van Nederbetuwe. Ende offt saeck waer Wilhelm van Isendoren voers. off synen erven tot enniger tyt gebreck viell off geschieden in enigen puncten der waerschappen vertichgenisse ende voercommer aff te doen daer Wilhelm van Isendoren voers., off synen erven enigen hynder, schade ende gebreck daeromme cregen, deden offte leeden in ennigerwys, allen den hynder, schade ende gebreck mach die voers. Wilhelm van Isendoren off synen erven off enich haer gewaerde bede ons vercoperen voers. ende onssen erven met allen gerichtelicken ende ongerichtelicken onkosten daerom gedaen off geleeden uut doen panden met enen gesworen richter offte pander des heerlicheyts Isendoren offte van Nederbetuwe aen ende uuter alles goets vesde ende onvesde wy voerg. vercoperen nu hebben offte naemaels sampt ende elcx bisonder crygen moegen in die heerlicheyt Isendoren offt in den kerspell van Echtelt voerts inden alingen ampte van Nederbetuwe gelegen gelycken binnen jaerschen pacht der [hun ] thyns ende besten uutwint ende peynt nae den lantrechte des heerlicheyts Isendoren ende des ampts van Nederbetuwe off met den alder kortsten ende geboerlicksten richten te verhalen waerop gen. Wilhelm van Isendoren ende synen erven ons voerg. vercoperen onsse personen ende goederen, onssen erven, haer personen ende goederen ende dit alles elcx een voer all wat [heern ] landen, steden, dorpen offte enige jurisdictie te water ende te lant becomen kunnen sonder ennich waren offte wederseggen. Alles sonder argelist Dan dit geschieden waeren hier aen ende over als geerffde getuygen die edele erentfeste ende vromich Johan van Bueren ende Wilhelm de Roever. In oircont der waerheyt hebben wy vorg. vercoperen met den geerffden voerg. van ons fruntlick daer to gebeden elcx onssen zegel aen desen openen brieff gehangen. Gegeven int jaer ons heren vyfthien hondert acht ende tachtentich den 4 Martii stile alteren.
Charter B – 1592. Wij Wilhelm van Isendoren ende Ariken Broenis, echteluiden, denselven Wilhelm van Isendoren, mijnen echten man vurs. gecoren tot mijnen momber, doen kond ende bekennen overmits desen openen transficxbrieff voer ons ende onssen erven, dat wij met onssen vrijen welbedachten wille ende goeden voerberaede in eenen rechten, vasten ende steden erffcoop vercoft, overgegeven ende opdraghen metz dese Jorden Zegersz ende zijnen erven eenen erffbrieff met huys ende hoffstadt, bongart ende eenen acker lantz, daer aen gelegen in de heerlicheyt Isendoren ende in den vurs. erffbrieff gespecificiert ende voortz met allen inholt und gerechticheyt desselven brieffs daer desen onssen tegenwoordigen transficxbrieff doergestoken is wesende een vrij eygen erff ende goet, dijckvrij, thijnsvrij ende erffpachtvrij, uutgescheyden den Broeckdijck daer met recht toebehoerende. Und dat voer een zeeckere benvenide somma van penninghen, die ons vurs. echteluiden tot onssen will ende danck den lesten penninck metten yersten voll ende all well vernuecht ende betaelt zijn, bedanckende ons daer van goede uutreykinghe ende betalinghe und schelden den coper ende zijnen erven daervan vrij, los, ledich, quyt ende allen den ghenen, die des quytscheldens behoeven. Und wij echteluiden vurs. hebben voortz opten vurg. erffbrieff met huis, hoffstadt, bongart und eenen acker lantz met haeren toebehoren ende oock op allen inholt ende gerechticheyt desselven brieffs verhalmpt ende verteeghen met handt, halm ende monde und vertyen daer op overmitz desen apenen brieff, als wij nae lantrecht des heerlicheytz Isendoren ende des amptz van Nederbetuwe schuldich waeren te doen. Also dat wij ende onsen erven daer van ontguet, onterft ende ontrechticht zijn, [gee ] dat Jorden Zegersz ende zijnen erven nae lantrecht vurs. daer aen geguet geerft wederseggen, allet sonder argelist. Des in oirconde hebben wij Willem van Ysendoren ende Aricken Broenis echteluiden vurs. voer ons ende onssen erven met Johan van Meekeren ende Johan Lambertsz, als twee geerffte getuigen van ons hier toe begeert elcx onssen zegels witlick hier onder aen desen apenen transficxbrieff gehangen. Geschiet in den jaer ons heeren duisent vijff hondert twee ende tnegentich den thienden dach Octobris.
Wij onderschrevene nabueren und inwoenderen der heerlicheyt Isendoren certificeren vermitz dese onse onderteijkende naem, dat wij op huijden metten anderen gegaen zijn, um te besichtighen wat landerien tegenwoerdigh onbesedet zijn bliven liggen, daer die heren van Aldemunster tot Utrecht hoer gerechtigheit der thienden hebben und dat ouermitz die huyssluiden [door die] van Nijmmegen hoer peerden ontnoemen waeren, und zij armen halven niet macht en hadden anderen toe koepen.
Voer irst hebben wij befonden op Isendoren
Opten hoghen weerdt xviij morgen lantz
Op die Pottum xxxiij morge
Opten Aelsem ende tuschen die twee stegen xij morge
Echtelt
Opte Hull xx morge
Op Sanderijen en Oeyter inten 1e morge
Den halven moelschen thient xxxvi morge
Wilmer Lj morgen
Op Westeringen Liij morgen
In de Bempt Liij morge
Op het Hoechvelt Lx morge
Op Latesteyn xxxvi morge
Dese vurs. margentaelen hebben wij bij gissongh na onse echte wetenschap ouerslaegen, ons bedunckunghs eer mher dan mens morgentalen mit vurs. onbeseede morgen befonden zullen worden voer dit jaer 1589. Aldus besichtichett opten x Junij Anno vurs. durch forderoms Willem van Isendoren ende Anthonis van Doirnick vanwegen ende uten nhaeme des heren tot Solens Amptmans, die personen zijn geweest mijns wetens Dirrick Hermanss en Jan Willemss tot Isendoren.
My tegenwoerdigh als secretaris A. Doirnick.
(189) 1590 MEI 5
Ick Maria Piecks in dezer zake tot myn momber gekozen hebbende den Ed. Erentf. Johan van Meeckeren myn zwager doe kond ….. van goeder wittaftigter bekander schuld wel en deugdelyk schuldig te zyn Roelof Jansz van Lichtevoirt ….. de som van acht hondert vyf en twintich kar. guldens ad 20 stuvers brabants den gulden, welke voors. som ik hem in voegen belove te betalen, in 6 toecomende terminen achter den ander volgende, namelyk op Paasdag in 1591 37 gulden 10 st, op Paasdag 1592, 1593, 1594 en 1595 elke keer 37 g. 10 st. en op Paasdag 1596 637 g. 10 st, oft 14 dagen na elken termyn onbegrepen, zonder eenige langer vertreck. En oft de betaling op de vurs. termynen niet en geschiedde zoo en zullen de verlopen termynen niet verjaren. Ende tot zekerheid der voorg. som versegele en veronderpande ik by dezen 14 morgen lants zoo als die van ouds gelegen zyn in de heerlykheid van IJsendoren op den Aelssem vry eigen onbecommert erf, niet zynde thyns dyk of erfpachtgoed, daar Oostw. naast geland een bouwinge genaemt die Potthum, Zuidw. de gemeene Keizerstraat, Westw de kinderen van Hendrick en Cornelis Goosens gebroeders ende Noordw ik Maria Pieckx voorn. met 6 mergen lants die Thonis Cornelisz in pandschap gebruikt ende voorts uit alle myne goederen reed en onreede zoo ik tegenwoordig hebbe ofte namaals verkrygen mach in der heerl. IJsendoren end alengen Ampte van Nederbetuwe gelegen, geene daarvan uitgezondert, Zonder dat ik of mynen erven iets aan de vs. termynen zal mogen korten ter cause van eenige kryg, oorlog, of waterjaren. Ende oft die betaling op dagen alsboven niet en geschiedde, zoo zal Roeloff v. L. of by gebrek zynder, zyne erven of den houder van dezen, als vurs., de verschenen onbetaalde penningen sampt alle schaden en costen, ….. mogen doen uytpeynden met een scholtis inder tyt als sheeren breucken nae costuyme der heerlikheid Ysendoren end landrecht van Nederbetuwe aan en buiten die vurs. onderpanden en goederen vurs. sonder eenige onschult pandtweringe voorganck oft doodehand daarvoor te doen ofte genieten in eeniger rechten. End geschiede hierentegens iets ter contrarie sulcx sal inden rechten onmachtig en van onweerden gehalden werden Renunchierende tot dien einde van alle privilegien ende vryheden die my hierin eenichssins behulpich syn mochten. Allet sonder argelist, des toirkunde heb ik mynen kristelyken naam hieronder gesteld en myn zegel er aan gehangen. End gebeden mynen voorn. zwager en momber, ook mynen neve Alardt van Isendoren ende Anthonis vand. Berch, om oire zegelen aan desen brieff te willen hangen, ’t welk wy Johan v. M., A. v. I. en A. v. B., ter bede alsboven geerne gedaan edoch ons vurs. onsen erven sonder schaede. Gegeven op huyden den 5 May 1590 naeder olden styll.
Achterop staat: Roelof van Lichtevoorts schuldbrief 1590.
(192) 1591 NOVEMBER 25
Ick Herman Pieck heere tho IJsendoren Doe kondt eenen yegelicken die dese verthoint zullen worden, dat thot mij gecomen is Willem van IJsendoren inden naeme und van wegen des Gestrengen Edelen und Erentfesten Henrick van IJsendoren genant Bloijs Ridder heeren tho Stochom etc. tho kennen gevende woe dat zijnen Principalen vurn. met drije sonen begnedicht, und tmeerendael zyner selfde Ed L soe patrimoniael als aengecomen guederen lehen sijnde, daer inne onder zijne kinderen nae gelegentheyt gaerne wolde disponieren Versocht derhalven daertoe aen mij als leenheere dese mijne brieven van consente daerbij zijnen Principalen toegelaeten mochte worden, die guederen in IJsendoren gelegen mij als heere tho Isendoren tot Zutphenschen Rechten lehenruerich, op zijner Gestr Ed L jongste soon Wolter van IJsendoren gestalt, om daermit beleent the mogen worden, Soe ist dat ick tvoorn versueck redelick bevindende geconsenteert heb, und consentere mitz desen als lehenheere dat zyner Principalen vurn. daerinne sal mogen disponeren, tzij hy testamente off anderssintz tot sijner Gestr Ed L waelgevallen, Beheltelick mij lehenheere vurn. und eenen iederen in alles zyns gueden Rechten, Allet sonder argelist, Des toirkunde heb ick Herman Pieck heere tho Isendoren myne zegel witlick aen desen openen brief gehangen, Gegeven int jaer ons haeren XVc een ende tnegentich den XXVen dach des maent Novembris stylo antiquo Voor leenmannen joncker Alardt van IJsendorn ende Adam van Tyell, my leenschryver present Ael. Lam
(193) 1592 FEBRUARI 17
Op conditien naebescreven so heefft Alert Janss gepacht van Wilhem de Roever eenen camp weijlants so groot ende cleijn die in die heerlicheijt van Isendoren gelegen genoempt den Bloemcamp also hij denselven in cracht seker voll verwinsbrieven van Joncker Henrick van Isendoren is besittende een iaer lanck to hoeijen offte to weijen aengaende op Petri ad Cathedram deses iaers XV.C negen ende tachtentich, voer die somma van twelff Carolus gulden ad twentich stuver brabants faluweert ijederen gulden voers. gerekent vrij gelt van alle saecken to betalen op dach Martini inden wijnter naestcomende sonder ennich langer vertreck dan inne voer to weijnden off bij faulte van dijen so mach Wilhem de Roever sulcx terstont met den alder kortsten ende geboerlicksten rechten op Alert Janss sijne persoon ende goederen verhalen waer hij die in wat heren landen, steden, dorperen offte enige jurisdictien to water ende to lant becomen kan, niet tegenstaende enige vrijheijden van iaer offte weeckmerckten die noch sijne persoon noch sijne goederen hier vor niet to staden comen en sullen dan op to leggen ende to betalen als voors. sonder ennich weren offte wederseggen. Allet sonder argelist. In kennisse der waerheijt hebben principaell saeckwouden dit ver~ met haer eijgen hant beteijkent Actum den i Maij 1589 stilo veteris
(w.g.) Alart Jansz
Ter presentie van Henrick de Jongh
Also zeeckeren twist ende misverstant verreesen is tusschen den Edelen und Erentfesten Wolter van Isendoren genampt van Bloijs, volmechtich sijns E. L. vader Hanrick van Isendoren genampt van Bloijs Ridder ende heere van Stockum etc. als oock Willem van Isendoren insgelijcke volmechtigher ter eenre, und Alardt Janss als pachter vanden gemelten heeren tho Stockum, ter anderer zijden, Belangende van etzlicke haeren pachten voer data deses verscheenen, van zeeckere huisinghe, hoffstadt, erven, tijnsguederen inde heerlicheijt Isendoren gelegen, als denselven Alardt Janss vanden vurg. heeren to Stockum in pachten heeft, So ist dat opge. beijde parthijen in qualite vurs., haeren vurg. twist ende misverstant, vast, stedich, ende onwederroepelick gecompromittiert ende gestelt hebben, tot decisie ende wtspraeck van Ghijsbert vanden Gheijn, Johan Hoeff ende Wolter Janss als ten beijden zijden hier toe ghebeden ende geroepen compromissarien, Demnae hebben vurg. compromissarissen eenhellig wtgesproocken, ende wtspreecken bij desen, dat Alardt Janss op Paesdach naestcomende, edoch binnen die ijersten veerthien daghen daer voer ofte nae onbegreepen aen handen van Willem van Isendoren volmechtich vurs. betalen sall, die somma van hondert und vijffundsoventich Carolus gulden, tweijntich stuver brabantz falueertz ijederen vurs. gulden gereeckent vrij gelt sonder enighe cortinghe, wtgesondert alsulcke sesundvijftich gulden twelff stuver als hij betalen sall aen Adriaen Arntss, Noch aen Martten van Buchell achtien rijder, Noch aen die weduwe van za: Willem die Rover vier und tweijntich gulden, Noch aen Wolter van Isendoren vurs. twee gulden, Und noch aen Johan Huberts cum suis ses und tsestich gulden, dien welcke aende vurs. somma gecort sullen worden und die andere alinghe reste tho betalen aen Willem van Isendoren vurs., Item die verteringhe hier op gedaen nemptlich darthien Carolus gulden ende ses stuver die sall Alardt Janss betalen ende daer van die helft cortten moghen, Ende hier mede sullen alle voergaende jaeren pachten ende den pacht op Martini Anno XV.C een und tnegentich verscheenen, als oock alle het gene wes parthijen vurs. hier inde, niet daervan wtgesondert off woe sulcx genuempt mucht worden totten selven daghe vurg. metten anderen te doen gehadt, doodt ende te niet zijn, ende blijven, sonder die een opten anderen dijenthalven weder tho moghen spreecken noch vorderen, Allet sonder enoghe contradictie ende argelist die een den anderen in tgene vurs. te voldoen, onder tverbont van haere parsonen ende guederen then allen landt ende stadtrechten soe waer die selve gelegen ende benomd sullen worden gheen plaetsen noch vriheijd(en) wtgescheijden. Des in oirconde hebben vurg. parthijen met die vurs. compromissarien in qualite vurs. dit onderteijckent. Geschiet den xvij en februarij Anno XV.C twee und tnegentich
(w.g.) Wolther van Isendoren a Bloijs
Wilhem van Isendoren
Alart Janss
Gisbert vanden Gheijn
Johan Hoeff
Wolter Janss
(194) 1592 MEI 30
Opt versueck Henrickx de Jonghe als volmechtighe Joffrouwe Roevers tegens Alardt Janss, ordineren de heer ende gezworens, dat Alardt Janss het verwonnen goedt nyet en zall gebruycken ten zij mit consent ende will van de weduwe, mitsdyen dat hij in sijne vorighe pachtong bij zel: Willem de Roever gemaeckt zal blijven ter thijt ende wijlen thoe de weduwe daer buyten gesleten zij nae landtrecht, off haer verwin te vollen betaelt, ende dit totter thijt thoe beter bescheyt iden gerechte gethoont zall worden dan alnoch gebleecken. Actum in judicio den XXXsten May 1592 stylo antiquo
Geextraheert by mij secretaris onderschreven Aelbert Lam
Op huyden dato onderschreven soe heeft Anthonis van den Berch als volmechtige des gestrengen edelen und erentfesten Hendrickx van Ysendoren genoemt Bloys, ritterheeren tho Stochum ende voor den richter Mekeren und naebenoembde gerichtsluyden, Coen Blocx (als gepacht hebbende van Joffr. Ysabella van Braeckell, weduwe Roevers, de Bloemkampkens by haer L. verwonnen) doen voirlesen die erkantenisse des gerichts tho Ysendoren tusschen opgemelte joffrouw ende Alardt Janss, als pechter derselver kampkens, opten 30 May 1592 gegaen, waernae opgenante volmechtiger sich dachte tho reguleren, und den vurg. Alardt Janss in zijne vorige pachtonge tho halden und handthaven (mehermalen gepresentiert) alnoch mitte vurg. Joffr. tho rekenen ende tho korten vermogens d’ordonnancie van den lantschap, und wat nae gehaldene rekenong achterstedich bevonden worde tho erleggen. Protesterende van allen costen, hynder ende schaede zoo hij volmechtige alreede durch d’ongebruyck derselver kampkens gekregen und geleden und noch toecompstich wijders daerbij sal mogen krijgen oder lijden om deselve tho verhalen. In thijden ende wijlen daer ende zoe hij tho rade bevynden sal. Actum voir den richter, gerichtsluyden Johan van Aelst ende Aelbert Lam.
Geextraheert by mij secretaris onderschreven Aelbert Lam
(195) 1592 JULI 28
Ick Herman Pieck heer thot Ysendoren doe kondt ende bekenne auermitz desen apenen brieue voer my ende mynen eruen und nhae comelinghen heeren thot Ysendoren, dat ick als lehenheere oirkund mannen van lehen hiernae beschreuen vuyth cracht van seeckere brieuen van octroy in dato den XXVen dach Novembris anno XVc een und tnegentich ende op versueck des Gestrengen Edelen und Erentfesten heeren Hendricken van IJsendoren genant Bloijs Rittern haeren tot Stockum etc. myns lieven Neven verlydt ende verlehent hebbe verleyde ende verlene craft deses synen Str Edl jongsten zohen Joncheren Wolthern van Ysendoren genant Bloys die huijsinghe genaemt Thoff mit bongaerden ende mit synen alonghen toebehoren gelyck tselve eertyts van broedrscheydonghe hergecomen, mij lehenhaere vurs. thot Zutphenschen Rechten lehenruerich zonder eede und noch thyen merghen landts mit eggen mit eynden mit syn rechten und toebehoren gelegen opt Langewant inder heerlicheydt Isendoren daer oistwaert die vicarye van St Johans altaer Westwaert Joffr Mom ende andere geerfden Zuydtwaert Gerit van Wyck ende Jan van Buren Ende noordwaert auer den Broeckdyck die gemeyne Broeckstraet naest gelegen tho besitten thot eenen rechten Zutphenschen erfflehen, tho verhergewaden mit eenen pondt goedts gelts zoo duck, ende menichmael dat ledigh wordt, ende des nooth gebeurt, op welcke lestgernierte lehen opgenante Joncker Wolther van Ysendoren my lehenheer vurg. gedaen heeft hulde ende eedt van trouwer, und belooft tho doen allet dess eenen vassall zynen lehenheeren tho doen schuldich, Beheltelick mij lehenheer vurg. und eenen yderen synen goeden rechten Doe dit geschiede waren hierbij auer ende aen als leenmannen by gebreck mijner beleende man des Edelen Erentfesten Joncher Alardt van Ysendoren genant Bloys die alde ende Adam van Thyell beyde des furstendombs Gelre ende graeffschaps Zutphen lehenmannen. Sonder argelist, des toirkunde heb ick lehenheer vurs. mynen zegel witlick aen desen apenen brieue gehangen. Gegeven inden jare onses lieffe haeren duysent vyff hondert twee ende tnegentich den XXVIIJen dach des maents Julij – stylo prisco
– my leenscriuer present Ael. Lam
(198) 1593 JULI 7
Alsoe den edele und erentfeste Herman Pieck Heere thot Ysendoren als collator mitten inwoenderen derseluer Heerlickheijt thot eenen predicant ader pastoir der kercken alhier aengenomen und gestalt hebben den weerdigen aendechtighen heeren Cornelius Jansen van Duersteden, omme de selue pastorys werck ende getrouwelick tho bedienen gelyck een goedt getrouw sielbesorger und pastoir schuldich ende tho doen gehalden is, Daerbouen zijn W. jaerlickx zijn leven lanck gedurende, ende soe lange hy deselue patorie bedienen sall thot onderhalt & salaris toegelacht ende gelooft is de somme van twee hondert karolus gulden ad xx stuiver brabants tstuck tho betaelen jaerlicx in vier termijnen, nemptelick ten allen vierendeel jaers tgerechte vierendeel vande zelue twee hondert gulden, allet commer vry goedt van alrehande saecken mits dat opgemelte pastor sich der pastoryen ende vicaryen renthen und guederen nyet en sal onderwynden oft bekroeden, dan alleenlick de waem ofte pastoryen huysinge ende hofstadt aenden kerchoff gelegen die zyn W. bouen de twee hondert gulden vurs. zyn leven lanck ende den dienst gedurende bewonen, genietten & onderhalden sall, des zullen de kerckmeijsterrs deselue huysinge zyner W. dackdicht wantdicht mit doeren & vensteren gerepareert leueren by den aenvanck, voor welcke ii c gulden opgemelten pastori goede gewisheyt & versekertheyt gedaen zolde worden, daer zyn W. mit recht aengehalden Demnae zoe gelouen wy Jan Lambertss & Anthonis vanden Berch die vurs. twee hondert gulden jaerlicx in manieren vurs. tho verrichten ende tho betaelen, ende by den aenvanck tleste vierendeel jaers vanden iersten jaere aenstondt tho erleggen, waelverstaen dat zoe veern tware deir verloop van ruijter & knechten, of deurbrieck van inwadige dijcken in eenigen jaere vander pastoryen & vicaryen renthen & guederen soe vele nijet geproffitiert ende genoten konde worden, dat in den geuall betaelt werden sal naer dien ant dat vande guederen genoten werdt, thot welcken eynde den heer und naburen ons belooft de pachten & incomen derseluer guederen durch de pachteren & rentgeueren totter vurs. somme thoe tho laten bekennen ende betaelen, Und oft geuiel dat inder betalonge der vurs. pennongen op dagen ende in manieren voren verhaelt versuym ader gebreck viele soe sal & mach opgemelte pastor oft zyner W. eruen die verschenen ende onbetaelde termynen moghen verhalen aen onze of onser erven gereede und ongereede gued in alre mathen alsmen des heeren thyns und brieuen t jaerschen verschenen landtpacht peyndt & vuythwint nae landtrecht ende costuyme der Heerlicheijt Ysendoren Zonder eenich weeren of wederseggen, sonder argelist des toirkunde hebben wy Jan Lambertss ende Anthonis vanden Berch vurs. dese mit eygende handen betekent op huyden den sevensen dach July anno xv.c drye ende tnegentich stylo antiquo, ende sal hiervan deerste jaer ingaen ten halff Oigst in desen tegenwoirdigen jaere vurs. Actum in presentie des waelgemelten heeren tho Ysendoren, Aelbert Aelbertss, Laurents Gerits, Aelbert Lam und meer andere dese neffens ons betekent hebben als geachtsluyde
(Was getekend): Johan Lambertss, Anthonis vanden Berch, Herman Pieck, Aelbert Aelberts, Cornelis Janss van Duerstede, Dirck vanden Berch, Alaert Janss. en Aelbert Lam (secretaris). Met hun handmerk ondertekenen Alard Kerchoffs en Reyer de Haes.
(199) 1594
Inden Iersten compt den armen thot Isendoren jaerlicx drye Philips gulden, daervan opten XXIIen Decembris anno 1593 affrekening bij Aelbert voors. gedaen is.
Noch ten selven mael affgerekent van zes ende veertich stuyvers jaerlicx der kerke voors. competerende vuyt Jan van Meertens hoffstadt mittet landt haldende omtrent thien hont landts, vermogens zegel ende brieven, gelegen opte Woerde daer Jorden Zegers op gewoont heeft daervan die ierste rente weder betaelt sal worden op Petri 1595.
Noch compt der kercke voors. vuyt den Weteringschen Wall, ouermiten wisselinge by den Heere tot Isendoren zel: gedaen negen pondt wasse jaerlicx, hiervan sell die ierste rente wederom verschijnen op dach Martini hyemalis 1594.
Noch compt der pastorye jaerlicx XXXVI st lopens gelts.
Noch aen den pastoir eenen gulden lopents jaerlicx.
Noch aen den custer thien stuyvers lopents.
Noch IJ gl lopens aen de kerckenpriesters tot Isendoren.
Noch vuyt Henneken Aelberts hoffstadt voorden pastoir eenen lopende gulden jaerlicx.
Dese renthen solden wederom verschijnen op Petri anno 1595.
Noch aen St. Matheus altaer vuyt omtrent neghen mergen landts genant Jan Alaerts hoeff daer Thonis van den Berch zel: op gewoont heeft, drye Rijns gulden.
Die affrekening is gehalden bij Aelbert Aelbertsz vurn. mit Willem van Isendoren ende Thonis van den Berch als volmechtigen des Heeren tot Stochum zel:
(201) 1595 MAART 20
Edele, erentfeste, groetgunstige lieff neeff, voergaende mijner vruntelicke erbiedong dient deesse om v E L to scrijuen hoe wij met godes hulp den werdijck ongeschoert behalden hebben, dan die quellingh heeft het lant daer binnen blanck van water gemaeckt, vund en kunnen ouermets die Betusche doerbraecken het water doer die sluijs in den bandijck liggende niet aff laten lopen. So hebben wij aen Wilhem van Isendoren versocht om te moegen duersteecken den wertdijck tegens een wielken, daer eertijts bij leuen za: Hermans vanden Pol, vund mijn oemeren als mijn mombers met die geerffden des werts versproecken was een sluijs to leggen, dan vermets deesse troubelen tot noch toeu verbleuen, vund waer wael hoech noedich dattet in effect gebrocht worde, waer doer die lenderien grotelick verbetert sollen worden, vund v E L nicht die jonghvrau van Vbburgen principalick want haer E L guederen mede van die leechste sijn, daer alle het water her moet, vund staen noch diep onderwaters daer tmerendeel van dander droech is. Is daerom mijn vruntelick begaen dat v E L als momber willen consentieren dat den dijck daer duer gegrauen mach worden, men sal hem wederom ten vollen opmaecken, niet dat ick dat tot mijnne profijt begeer, mijn lenderien sijn bijna droech, dan mij immers den pechteren, die daer so grote gebreck bij hebben, want sy en weten met haer beesten nergens to blijuen, vund wantet niet duergestecken en word, is to besorgen dattet goet voer sint Jan niet gebruijckt en sal kunnen worden, v E L willen die gelegent(heijt) vund het vordel van v E L nicht aensien, want alst niet gebruijckt en word, en can men niet geuen, vund ick bevijnd oeck hoech noedich tot vordel van haer E L dat die sluijs gemaeckt word, want tottet goet voel dijckx gehorich is, vund als die wateren wassen word hij altijt affgegrauen om twater to stueijtten, so datter altijt dijckens ten affteren sij, vund daer om wenich van die guederen compt, als die sluijs gemaeckt waer, so cost men wt vund in laten lopen, vund sollen voel oncosten (die anders daer daechelickx op commen) vermijt worden. Indien v E L totter sluijssen gesint sijn mochtmen ter gelegener tijt daerop bij malcanderen commen : v E L willen middeler tijt gunnen tot waeluaert onsser nichten vund der ermer pechteren dat den dijck doergegrauen mach worden, vund mij daer van schriftelick verstendigen bij brenger deesses, vund mede van die maeckong der sluijssen, om ons daer na to richten – v E L erentfeste, groetgunstige lieff neeff, hiermet wil ick v E L in schuts des almechtigen bevelen vund in die goede gratie van v E L Alert van Isendoren, den XXden Mertij, anno 1595 stilo veteri
Vwer E L dienstwilliger neeff Herman Pieck
(203) 1596
Hieronder volgen twee stukken, het eerste, genummerd met de letter F is een belastende verklaring, afkomstig van de Staten Generaal te ’s Gravenhage, en gericht aan Cantzeler en Raden van het Hof te Arnhem. Het tweede stuk, afkomstig uit het verweer van de aangeklaagde, en genummerd B, is een ontlastende verklaring van Willem van IJzendoorn, pachter van de tienden van Oudmunster te IJzendoorn.
F: Edele Erentfeste, hoochgeleerde, vrome, wyse ende zeer voorsichtige heeren, besundere goede vrunden, Wy zyn sekerlyck bericht dat Herman Pieck, heer tot Isendorn hem heeft laten gelusten binnen der Stadt Grave te accorderen met Johan van Grootvelt, ontvanger van wegen des vyants, ende vanden selven te pachten de helft vande incompsten der thienden die de vyandt is pretenderende, toecommende die vanden Collegie van Oudemunster binnen Utrecht gelegen in Nederbetuwe, daervan rechte pachter is Wilhem van Isendoren, Ende alsoo wy alnoch verstaen in conformite van ons voorgaende scryven aen U.E. vanden Xen deses in gelycke sake ouer de pachtinge die gedaen hadde Reynier van Dorth, dat dese, ende gelycke procedueren niet en behooren gedooght, veele weyniger yemanden toegestaen te wordden, als zynde van te zeer quade, ende sorchelycke consequentie, ende streckende tot nadeel, ende preiuditie van den welstant der Vereenigde Nederlanden, Soo versuecken, ende begeren wy daerom nochmaels ernstelyck dat U.E. gelieve publicq te maken, datmen sulcke procedueren desadnoyeert, by soo verre U.E. sulcx voor henen niet gedaen en hebben, doende den voors. Isendorn de voors. verpachtinge ouersulcx renunchieren, ende dus niettemin tegen den selven procederen, als na rechten anderen ten exemple, volgende U.E. instructie, daerane sullen U.E. die landen dienst ende ons een aengename sake doen, Waerop derhalven ons verlatende sullen desen eyndigen, ende den Almogende bidden, Edele Erentfeste hooghgeleerde, vrome ende seer voorsichtige heeren, besundere goede vrunden, U.E. te houden in syne heylige protectie, Vuyt Sgraven hage den XXVXen Junij 1596
U.E. goede vrunden Die Staten Generael der Vereenichde Nederlanden
B: Ick onderschreven bekenne, dat alsoo ick eenighe blocken thienden in die Heerlickheijt Isendoren gelegen, int gebruijck hebbe, waervan den eygendom competiert die Proostie van Oudemunster binnen Utrecht, dewelcke ick desen tegenwoordigen jaere wederom verpacht hadde, aen verscheyde parcelen, doch ouermits die kercke weten, als verscheijde dreijgsbrieven, van Johan van Grootvelt ontfangen, uten Grave geschreven, hebben die huisluijden die selve niet dorven aenfuerren, noch gebruijcken, ende daer ouer mij hair pacht, voor schepenen van Sandtwijck, weder op gesacht, Wt welcke oorsaecke ick de selve met comisij binnen [der] stadt Thiell hebbe moeten aenfuerren, waer inne mij door den Heer van Isendooren gene behinderongh is gedaen, Maer eer door zyn Ed. mij vergost, ouer zyn landt te vaerren, om de selve thienden met beter commoditeijt inde stadt te crijgen, In oorkonde, hebbe dese attestatie beteijkent Den XIIJen October XVc sesendetnegentigh (w.g.) Wilhem van Isendoeren
(206) 1596 DECEMBER 12 – ca 1668
Register van die thinsen tottet hoff thoe Isendoorn gehoorende, gemaeckt den 12 decembris 1596
Die thijnssen hier naebeschreven mijt mijn handt geschreven, sijn accordierende mijt seeckere copien autentiq, wt the leegerboecken onder den heer van Stockum x berustende, geextrahiert & durch Johan Bussel van Assten, notarium publiq geauthentieert, quod attestor ego secretaris Isendoorn subsignatus A.Lam
Dat des nabess. copia authentique der naevolgende thynsen mijt mijn handt gesc. uit sheeren copien autentiqe – door A. Lam secretaris van Isendoorn gecopieert, & onder den heer van Indoornick berustende, van woerde tot woerde, is accorderende : attestiere ick onderss. Marten van Heijden Notarius Publiens. By den Ed. Hofe van Gelderlandt geadmittiert.
Die dachmoet iij stu: brabants
Ideren pennongh een doit
Een [L/V?] hollants een blanck
1 Philips gl: xxv stu:
Den horns gl: xij stu:
Den schilt xxx stu:
Aldus ontfangen een ider sijn gueden rechten onvercort
Op de eerste (niet genummerde) bladen zijn enkele zittingen van de tijnsgenoten genoteerd: in 1596-1601, 1640 en 1646. Hieronder volgen enkele transcripties
Op huyden den 12 december 1596 heeft Anthonis van den Bergh als volmachtighe des Edelen & Erentfesten Jonkers Wolter van Isendoorn, genampt Bloijs bij thinsgenooten naebeschr., nae voorgaende verkondongh inder kercken thoe Isendoorn & Ochten op een ontfanck vanden tinsen geseeten & en voor eerst een voer orde gebracht, off hy volmachtighe voorn. ter gueder tijt erscheenen waeren om den tins te besitten daerop Johan van Meekeren scholtis, als een tinsgenoot der heerlicheyt Isendoorn, & Johan van Dolder, als een tinsgenoot thoe Ochten wijseden jae. Und heeft volmechtighe voorg. naerder sonnen onderganck den thinsgenooten voers. noch een vondenis gevraegt, off hy de thins beseeten hadde langh genoegh naer den sonnenschijn, alst recht is, daer op geweesen worden, jae. Noch vraegden hy volmechtighe voors. een vondenis, hoe voele die gheene, die niet en waren gecompaniert, & oeren thins en hadden betaelt, gebroeckt hadden, daer op geweesen warde van thinsgenoeten voors. daerop gevraegt, dat de selve des anderen daegs betaelen solde dubbelden thins, vermoegens thins & erfpachtregt. Actum bij thinsgenoeten voors: die ut supra. Mij thinsscriver der heerlicheijt Isendoorn present A. Lam.
Op huijden den xv Decemb. 1597 heeft Anthonis vanden Bergh als volmechtighe als vooren geseeten opten ontfanck der thinsen bijnnen Isendoorn bij thinsgenooten Johan van Meeckeren & Jan van Aelst, und heeft die voorordelen & ordeelen hier vore verhaelt gevraegt, daer op thinsgenooten voors. geweesen, dat hij volmechtigcher voors. thoe gueder tijt den thins voors. beseeten & gevraecht [of staat er gewacht?] hadde, als recht was, & dat die gheene die niet & waeren gecompaniert & ouren thins betaelt, des anderen daegs dubbelden thins thoe betaelen schuldich sullen sijn, naerder dien de verkundigonge daervan thoe goeder tijt geschiet were. Actum bij thinsgenoeten, als boven. Mij pnt. A. Lam.
Op huijden een lesten Novemb. ao 1598 heeft Jor. Wolter van Isendoorn a Bloijs op een ontfanck der thijnsen bijnnen Isendoorn bij thinsgenooten Johan van Meeckeren, & Anthonis vanden Bergh, und heeft die ordelen & voorordelen hier voor verhaelt gevraeget daerop thinsgenoeten voors. gevraeget off hij thinsheer den thins voors. beseeten & gevraecht, als recht was & dat die gheene, die niet & waeren gecompaniert, & haeren thins betaelt, des anderen daegs dubbelden thins thoe betaelen schuldich sullen sijn, nae dien de vercondigonge thoe gueder thijt geschiet.
(folio 99) Anno 1620 Op huijden den xxiiij novemb: 1620 heeft Peter van Dronecq volmechtiger des wel Ed: Erentfesten Margareta van Voorst, weduwe des heeren thoe Lathem zel: thot Isendoorn opten ontfanck der thijnsen opt hoff geseeten de ordelen gevraegt & gewijst bij thijnsgenooten Herman Berents Noijtman & Aernt Lamberts [Flyssarts] Mij present A.Lam
----------------------------
Item een thinsheer, die sijnen thins maenen & inwinnen will naeden thinsrechte van sijnen thinsgenooten ofte den thinsgenoete niet & betaelde opten dach dat hij schuldich weer, soe is die thinsheer schuldich te nemen twe van sijnen thinsgenooten, ofte sijns heeren, opten dach alsmen hem schuldich wort sijnen thins to betaelen, bij schinender sonnen, & vraegen een ordels, off saeck waere, dat imants van sijnen thinsgenooten hem sijnen thins niet en betaelden opten dach, als hij schuldich weer, wat die thinsgenoet dan gebrueckt sal hebben, daer op wijsen die thinsgenooten voer recht sulcken bruecken, als daer op staen, dat is, des anderen daegs, dubbelden thins, indien hij des Sonnendaegs te voorens onder missen nae thinsrecht heeft doen eijschen.
Item laet die thinsheer dat daarbij, & vordert daer niet op naeden thinsrecht, soe sal den thinsgenoot des anderen jaers betaelen voor een verjaerden thins, dubbelden thins nae wiesonge der thinsgenoeten, & daer thoe sijnen eenvoudigen thins en hij alsdan schuldich gevonden is, dat sijnt drievoldigen thins.
Item wil die thinsheer sijnen thins voort in winnen & heeft dat ordel gevraegt & bededingt naeden thinsrecht gelijck voors: soe mach hij des anderen daegs off wanneer hem dat belieft peinden vuijten gericht voorden dubbelden thins, aen sijnen thinsgenoot, & doe dan sijnen thinsgenoot die weete daer aff, compt de thinsgenoot dan niett bij schinender sonnen nae der weeten buijten nootsaecken, & beschuddet sijn pandt uijt dubbelden thins, & mijtter den gerechtelijcken schaede, soe dubbelt de thins voort alle daegen. Isset huijden twe, morgen vier, & voort etc. Wes die thinsgenoot betaelt heeft, off dat het onderpant verwonnen is, daer men aen gepeint heeft.
Item versuijmpt de thinsheer dat hij sich niet & bewaert mijt eenen ordeel op sijnen rechte, dat hij schuldich is, gelijck voorsz., soe can die thinsheer niet voorder winnen, off maenen, dan jaerlicx eenvoudigen thins naeden jaer dat men achtersteedich schuldich is gebleven. Sonder argelist etc. daer mach hij voor peinden.
(folio 1) Item wt Jan de Smijts hoffstadt op Petri drie hoorns guldens & twe cappoenen, nu ter tijt Jacob Jans, & nu wederom aent hoff aengecoft.
(folio 2) Item tot Jutte Gerrits hoffstede een Ph: gld: & een capauijn, een Wilhemus st:, nu ter tijt Mette Kuijpers, naederhant Gerrit Jans & op Cathedram Petri betaelt een Phill: gl: tegen xxv st: & een Wilhelmus st: tegen een st: brab: verscheen anno 1596, een ider onvercort, rest een capuijn.
1597 idem, 1598 idem, 1604, 1605, 1609 Gerrit Jans, 1610, 1616 Aernt Lamberts, 1618 Aernt Lamberts aan de weduwe van Ewijk, 1619 Aernt Lamberts, 1620 Aernt Lamberts aan Dronecq, 1621 Aernt Lamberts aan mij, 1622 Aernt Lamberts, 1631 Aernt Lamberts aen de heer van Indoornick
Inden jaere 1640 den 25 februarij is dese hofstadt door den heer van Indoornick aengecoft voor de somma van vijff hondert guldens. Daermede dan desen tijns is gemostificeerdt, ende aent hoff tot Isendoorn aengecocht.
(folio 7) Item tot Thomas hoffstade drie Philippus guldens & drie capoenen, nu ter tijt Henrick Arnts.
Dijt is halff aen’t hoff aengecoft, & heeft Henrick Arnts ij Phlps. guldens Martini 96 betaelt tegens xxv st:. De Phlps. guldens ider onbecort. Rest ij capoenen.
1591-1604 betaelt. Aernt betaelt de geltpacht ao 1604 Martini verschenen. Aernt & Jan betaelt de geltth: ao 1608 & drie hoender ao 1609 incluijs.
1609-1613 Arnt & Jan,
1616-1617 Aernt, Jan & Jacob,
1617 Aernt Lamberts,
1618-1619 Aernt, Jan & Jacob,
1620 Aernt & Jan Hendricx & Jacob Cornelis hebben betaelt de gelt thijns op Martini 1620 verschenen mijtter hoenders aen Peter van Dronecq,
1626 Aernt & Jan Hendricx & Jacob Cornelis,
1631 opten xiij Meij XVI C een ende dartich soe heeft de heer tot Indoornick mijt Aernt Henricx, Jan Henricx & Jacob Cornelissen affgereeckent, & sal den thijns op Martini een ende dartich weder verschijnen,
1635, 1638, 1640, 1642 Aernt ende Jan Hendricx ende mede voor Jacob Cornelissen, 1644 den 13 november 1644 wegens Jacob Cornelissen ontfangen 2 capuijnen,
1650 Jacob Corneliss heeft sijn thijns betaelt tot Martini 1650 incluijs, ende heeft die helfte van sijn hofstee vercocht anden heer van Indoornick – die andere helfte hadde hij in tocht – dairvan is nu eijgenaer Jan Roelofs – die daervan moet den ijersten tijns betalen die verschijnen sal Martini 1651. Item is Jan (ende Aert) Roeloff erffgenaem van Aent end Jan Hendricx die daer van die verschenen tijns oock betalen moet.
1653 Den 28 April 1653 van Jan Roelofs ontfangen den halven tijns wegens Jacob Cornelisz tot Martini 1652 incluijs. Item den halven tijns van Aent ende Jan Hendricx door Roelofs betaelt tot op Martini 1652 incluijs. Den 29 April 1653 heeft den heer van Indoornick van Jan Roelofs gecocht die andere helfte van Jacob Cornelissen hofstee. Aert Roelofs heeft sijne hofstee vercocht aen Roeloff Otten schipper tot Tijell – die den dubbelde thins ende gerechticheit van segelen betaelt heeft op den 5 julij 1661. Jan Roelofs is schuldich van 1653 tot 1660 incluijs 8 jaren thijns ……. ,
1664 op den 21sten November 1664 met Roeloff Janssen, Sander Janssen ende Cornelis van Kessell als erffgenaemen van Jan Roelofsen, soo van haer selffs, als voor de onmundige kinderen afgereeckent ende sijn schuldigh tot Martinij 1664 incluis thien gulden, ende drie en een halven capuijn,
1667 Sander Janssen, Cornelis Rutgers en Roelof Jansen,
1668 Op den 12 November 1668 ontfangen de thijns gaende tot Jan Thomasz hofstede toe behorende Sander Jansz, hiermede is de thijns van het jaer 1668 Martini incluijs betaelt.
(folio 13) Item tot Gisbert Golts hofstadt iiij gl: & een orth & drie capoenen : dijt aengecoft aent hoff.
(folio 14) Item vuijth St. Jans hoffstadt xxvij stuijvers ende een capoen, nu heer Henrick, nu totter costerijen gelacht, geleegen tusschen Jan Lamberts ende Gerrit Jans. Betaelt Martini 96 deur Jan Lamberts als pachter. Rest den capuijn. 1598 Jan Lamberts.
Nota: desen tins blijft staen tegens andere tins off uijt ganck die de kercke pastorij, ofte custerij tot Isendoorn wederom uijt die goederen aent hoff hebben to eijschen.
(folio 16) Item vuijth Jan Egenss hoffstadt ij schilt, den schilt gereeckent op xxxij stuijvers brab: gefalueert, & een capoen, nu Jan Lamberts & betaelt durgh Jan Lamberts een schilt tegens xxx st: gereeckent onbecort een ider sijn gerechticheijt. Rest den Capuijn.
1596-1600