Ordonnantie betreffende het haardstede- of
schoorsteengeld 1606
(Verenigde Nederlanden)
-

Genealogisch domein

menu.gif (929 bytes)

Overzicht van historische bronnen

menu.gif (929 bytes)

E-mail

text.gif (926 bytes)

 


 

Algemeen Rijksarchief Den Haag, 'Groot-placaetboek, vervattende de placaten, ordonnantien ende
edicten van de Staten Generaal der Verenigde Nederlanden ....[etc]', deel 5, blz. 309-311,
bibliotheeksignatuur H 21 E-5.

 


Ordonnantie, waer nae alomme binnen de Geunieerde Provintien, de Quartieren, Steden, Casteelen, Forten ende platte Landen, onder der selver ghehoorsaamheydt wesende, het Haertsteden- ofte Schoorsteen-geldt, tot onderstant van de Oorloge, in desen jare sestien hondert ende sesse onfangen ende geheven sal worden, volgens 't consent van de Staten der voorsz Landen. 30 Mey 1606.

I
Eerstelick, datmen in alle diligentie wel getrouwelick, door goede getrouwe persoonen, in alle Provintien, Steden, Casteleen, Forten, ende ten platten Lande daer toe te committeren, sal doen opschrijven alle de Haert-steden in die selve gheleghen, als te weten, allerhande Haert-steden daermen vyer in magh stoocken, oock allerhande Ovens, Forneisen, Stooven, Smissen, als Goudt-smeden ende Silver-smeden, Harnas-maeckers, Wapen-maeckers, Yser-smeden, Sloot-maeckers, Glase-maeckers, Backers, Pastey-Backers, Brouwers, Munt-maeckers, Suyker-backers, Careel-Ovens, Kalck-Ovens, Tichel-Ovens, Potbackers-Ovens, Brandewijn ende allerhande Distileer-Ovens, ende dierghelijcke, Olyslagers, Zout-keten, elcke Zout-pan voor een Haert-stede gherekent, Mee-stooven, Zeep-sieders, Traen-makers, Bocken-droogers: Ende voorts alle Haert-steden ende plaetsen daermen vyer stoocken magh.

II
Ende ten platten Lande alle Roock-gaten, Ovens, Schouwen ende Haert-steden, daermen vyer stoocken magh, ofte daer roock uytgaet.

III
Ende sal van elcke Haert-stede ten behoeve als vooren, soo binnen den Steden als ten platten Lande, betaelt worden dertigh stuyvers, de Brouw-ketels, Backers voor haer Back-Ovens, Verwereyen, Zout-pannen, Kalck-Ovens, Steen-Ovens, Mee-stooven, Zeepereyen, ende Mouteryen voor twee Haert-steden gherekent.

IIII
Welck voorsz Haert-geldt ofte Schoorsteen-geldt gedragen sal werden d'eene helft tot laste den eygenaers, ende d'ander helft van den Bruycker ofte Huerman: Wel verstaende dat de Huerman die in eenige Huer-huijsen woont 't voorsz Schoortsteen-geldt ofte Haertsteden-geldt ghehouden sal zijn te betalen ofte verschieten, midts dat hy daer van den eygenaer de helft aen sijn huere sal korten.

V
Ende soo wat Haert-steden, Ovens, Schoorsteenen, soo wel in der armen als rijcken luyden Huysen, bevonden sullen worden, soo binnen de Steden als Jurisdictien van dien, daer van sullen de respective Steden ten behoeve van de ghemeene saecke moeten ten vollen verantwoorden, sonder eenighe daer van achter te houden ofte verswijgen: Midts dat hiervan alleen exempt onder vry sullen wesen de Stadthuysen, Wachthuysen, Stadt-torens, 's Lands ende Steden hutten, dienende tot accommodatie van de Soldaten, midtsgaders de Godts-huysen, Leproos-huysen, ende diergelijcke Huysen van de Aelmisse levende, ende die mede om Godts-willen bewoont worden, sonder dat d'eyghenaers eenigh huere ofte profijt daer af treckt.

VI
Gelijck ook de Officieren ende Gerechten van alle Dorpen sullen moeten verantwoorden van alle Haertsteden, Ovens, Roock-gaten ende Schoorsteenen, die aldaer bevonden sullen worden.

VII
Midts dat de Regeerders van de Steden ende Dorpen gheauthoriseert sullen wesen, in regard van de onvermogende Burgers, deselve soo veel te verschoonen, als sy sullen bevinden in aensienighe der selven te behooren: ende sullen 't selve wederom over de rijcke huysen mogen vinden ende te meerder ommeslaen. Ende sullen de Steden van de respective Provintien gehouden wesen te verantwoorden aen de Generaliteyt het geheele getal van alle die Schoorsteenen ende Haert-steden, in deselve, soo binnen die Steden als ten platten Lande, bevonden.

VIII
Ende op dat de voorsz opschrijvinghe wel ende getrouwelick op eenen eenparigen voet, soo wel binnen de Steden ende Vryheden van dien, als oock ten platten Lande, worde ghedaen, sullen de Regeerders van de respective Steden ende platte Landen gehouden zijn de opschrijvinge te doen, effectueren by Gecommitteerde daer toe by haer te stellen, t zy uyt het Corps van de Magistraet, Vroetschap ofte andere in regeeringe der selver zijnde, of by alsulcke andere goede Patriotten de ghemeene sake behartigende ende toegedaen zijnde, als sy bequamelickst ende met de meeste eenigheydt ende ruste der Gemeente sullen achten ende bevinden oorbaerlickst te wesen: Midts dat sulcke Gecommitteerde in handen van de respective Officiers gehouden sullen wesen hen by eede te verbinden de voorsz opschrijvinghe wel getrouwelick ende oprecht te doen, sonder yet daer inne te verdwijgen, ofte eenige huysen daer inne te verschoonen ofte voorby te gaen: ende daer van te maken drie quoyeren by den selven geteyckent, 't eene ten behoeve van de Generaliteyt, het andere voor de Staten van de Provintie, ende het derde te laten aen de Regeerders van de respective Steden ende platte Landen.

IX
Sullen oock alle de ghene die in eenighe huysen, soo binnen de Steden ende Vryheden van dien, als ten platten Lande, zijn woonende, van wat qualiteyt die oock zijn, ghehouden wesen, van de Gecommitteerde daer toe vermaent zijnde, hare sloten ende huysen te openen ende die getrouwelick ende oprechtelick aen te geven alle de Schoorsteenen, Haert-steden, Ovens, ende alle andere plaetsen daermen vyer stoockende, ofte daer eenige roock is uytgaende, sonder eenig daer van te verswijgen; op pene dat sy-luyden van elcke, die sy verswegen ofte niet aengegeven sullen hebben, verbeuren sullen, in plaetse van een, sesse te betalen, ten behoeve van de gemeene saecke als vooren: Midts dat de voorsz Gecommitteerde gehouden sullen wesen in 't opschrijven eenen yegelicken daer van te waerschouwen ende te kennen te geven.

X
Sullen oock de Gecommitteerde in hare quoyeren aenteyckenen de namen ende toenamen van de eygenaers ende bruyckers der selver, midtsgaders de namen die d'aenwijzinge ende verklaringe gedaen sullen hebben, ende de qualiteyt soo sy die gevonden sullen hebben.

XI
Ende sullen de Gecommitteerde terstondt naer den eedt by hen ghedaen daer op in 't werck treden met alle devoir ende getrouwigheydt, sulcks dat die ten langhsten de cohieren sullen beginnen te maecken den eerste Julii naestkomende, ende die den vijftienden der selver maendt ge-eyndight, ende in handen van de Staten van de Provintien, ofte der selver Gecommitteerde Raden, ofte Gedeputeerde Staten ghestelt sullen hebben, om by haer E. deselve den lesten van de voorsz maendt Julii in handen van den Raedt van Staten gesonden te werden.

XII
Alle de gene die met woorden of te wercken injurieren de voorsz Gecommitteerde, tot de Haert-tellinge gecommitteert zijnde, sullen arbitralicken gecorrigeert worden. Ende salmen de voorsz Ghecommitteerden geinjurieert zijnde, daer af volkomen gheloove geven, op hare verklaringe ende eedt.

XIII
Ende sullen de voorsz Gecommitteerde voor hare besoignen, moeyten, arbeyt, ende 't gunt daer aen kleeft, in desen ghedaen by de respective Provintien, sonder kosten van de Generaliteyt ende ghecontenteert worden, sulcks in alder discretie bevonden sal werden te behooren.

XIIII
Reserverende de Heeren Staten aen hen, ingevalle sy souden bevinden in eenighe Provintien, Steden ofte oock ten platten Lande geen debvoir ghedaen te zijn als dat behoort, deur hare gecommitteerde de opschrijvinge te laten herdoen, tot koste van de Steden en Dorpen, daermen bevinden sal het debvoir niet gedaen te zijn naer behooren.

Aldus gedaen ende gearresteert ter vergaderinge van de voorsz Heeren Staen Generael, in 's Grave-Hage, den 30 Mey, in 't Jaer 1606.   I. Magnus vt
            Ter Ordonnantie van de voorsz Heeren Staten Generael
                                                                        C. Aerssen

 

 

2000 Herman de Wit, Maarssen
Deze pagina is een onderdeel van de-wit.net